Yabancılar İçin Oturum İzni ve Bağımsız Faaliyet Şartları
Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre dışındaki ülke vatandaşlarının Fransa'da bağımsız bir ticari veya mesleki faaliyete başlayabilmesi kural olarak uygun bir vize veya oturum izni (titre de séjour) temin edilmesine bağlıdır. Fransa'da üç aydan uzun süreyle ticari, zanaat veya serbest meslek faaliyetini bizzat yürütmeyi amaçlayan yabancılar, söz konusu işin Fransa'daki esas faaliyet olması ve guichet unique üzerinden tescil edilmesi kaydıyla girişimci veya serbest meslek (entrepreneur / profession libérale) oturum kartı başvurusunda bulunabilir. Yürütülecek bu bağımsız faaliyetin iktisadi bakımdan uygulanabilir nitelik taşıması ve başvuran kişiye yeterli geçim temin edebilecek düzeyde bulunması CESEDA m. L421-5 kapsamında aranan kanuni bir şarttır.
Nitelikli girişimciler için öngörülen yetenek vizesi rotasında şirket kurucuları (créateur d’entreprise) bakımından en az 30.000 avro tutarında yatırım yapılması, en az yüksek lisans düzeyinde bir diploma veya 5 yıllık karşılaştırılabilir mesleki deneyim sunulması ve ciddi bir iş projesinin ortaya konulması gerekir. Bunun yanı sıra, şirketler topluluğu bünyesinden Fransa'daki bir şirkete yasal temsilci olarak atanacak kişilere yönelik yasal temsilci (mandataire social) güzergâhında ise personelin en az 3 aylık grup içi kıdeme sahip olması ve asgari ücretin (SMIC) en az 3 katı düzeyinde gelir elde etmesi şartı aranır.
Fransa'da ikamet etmeyen yabancılar, özel bir ön izin şartı aranmaksızın şirket kurabilir ve normal kuruluş ile RNE/RCS kayıt adımlarını tamamlayarak ortak olabilirler. Ancak Fransa sınırları içinde fiilen ikamet etmeyen bir yabancının Fransız şirketinde yasal temsilci (mandataire social) sıfatını üstlenmesi mümkün değildir. Ayrıca Fransa'da öğrenci oturum kartıyla bulunan yabancıların öğrencilik statülerini sürdürürken aynı zamanda serbest girişimci (micro-entrepreneur) statüsünden yararlanmalarına yasal izin verilmez. Fransa'da şirket kurmak veya bağımsız faaliyet yürütmek profesyonel faaliyete hak tanıyan bir oturum statüsü gerektirir.
Micro-Entreprise Modelinin Hukuki Yapısı, Vergi ve Prim Esasları
Micro-entreprise ayrı bir tüzel kişiliğe sahip şirket türü olmayıp, şahıs işletmesi (entreprise individuelle) çatısı altında uygulanan basitleştirilmiş bir vergi ve sosyal güvenlik rejimidir. Girişimci ile işletmenin hukuken iç içe olduğu bu yapıda şirket sözleşmesi hazırlama veya sermaye koyma zorunluluğu bulunmadığı gibi bir kişi bakımından birden fazla entreprise individuelle kurulması da kural olarak mümkün değildir.
Mikro işletme rejiminden yararlanabilmek yasal ciro limitlerine tabidir. 2026 yılı uygulaması çerçevesinde ticari ve konaklama faaliyetlerinde 2024 veya 2025 yılı cirosunun 203.100 avroyu, ticari nitelikteki hizmetler (BIC) ile serbest meslek (liberal) faaliyetlerinde ise 83.600 avroyu aşmaması gerekir. Kuruluş yılında otomatik olarak devreye giren bu limitler, yıl ortasındaki başlangıçlarda kıstelyevm (prorata temporis) esasına göre uyarlanır. İşletmenin yıllık hasılatı iki yıl üst üste belirlenen eşiklerin üzerine çıktığı takdirde mikro rejimden çıkılarak basitleştirilmiş gerçek usule (régime réel simplifié) geçilir.
Mikro rejim kapsamında gelir vergisi matrahı saptanırken fiili giderler yerine ticari ve konaklama faaliyetlerinde %71, BIC hizmetlerinde %50 ve serbest meslek (BNC) faaliyetlerinde %34 oranında götürü gider indirimi uygulanır ve bu indirim 305 avronun altına inemez. Sosyal güvenlik primleri ise faaliyet türüne göre ciro üzerinden sabit oranla tahakkuk eder; 2026 yılı için mal satışı ve konaklamada %12,3, BIC hizmetlerinde %21,2, düzenlenmemiş serbest meslek (BNC) faaliyetlerinde %25,6 ve Cipav kapsamındaki düzenlenmiş serbest meslek işlerinde %23,2 oranı uygulanır. Bu rejimi tercih eden işletmeler koşulların oluşması halinde katma değer vergisi (TVA), işletme taşınmaz vergisi (CFE) ve CFE ek vergisi yükümlülükleriyle karşılaşabilir.
Sermaye Şirketlerinin Tercihi: SASU ve EURL Karşılaştırması
Tek ortaklı basitleştirilmiş anonim şirket (SASU) kural olarak %25 oranında kurumlar vergisine (IS) tabidir. Bu yapıda şirket başkanının ücretlendirilmesi gelir vergisi bakımından ücret kategorisinde ele alınır. SASU başkanı, işsizlik sigortası kapsamı haricinde kalmak şartıyla, genel sosyal güvenlik rejimine çalışan benzeri (assimilé salarié) statüsünde bağlanır.
Tek ortaklı limitet şirket niteliğindeki EURL modelinde kanuni bir asgari sermaye aranmaz; sermaye serbestçe belirlenir ve ortağın sorumluluğu kural olarak sermaye taahhüdü ile sınırlıdır. Buna karşın, tek ortağın aynı zamanda şirket müdürlüğü (gérant) görevini üstlendiği hallerde meydana gelebilecek yönetim hataları (faute de gestion) durumunda sorumluluk bu sınırın ötesine geçebilir. Tek ortağı gerçek kişi olan bir EURL ilke olarak gelir vergisi (IR) rejimine tabi olabilmekle birlikte, şirketin kurumlar vergisini (IS) tercih etme hakkı saklıdır.
EURL yapısında tek ortağın müdürlük görevini bizzat yürütmesi durumunda ilgili kişi çoğu durumda bağımsız çalışan (TNS) statüsüne dahil olur; bu doğrultuda şirketten herhangi bir ücret alınmasa dahi bazı asgari sosyal primler doğabilir. Müdürlük makamının ortak olmayan üçüncü bir kişiye bırakılması durumunda ise bu yönetici, ücret aldığı ölçüde genel sosyal güvenlik rejimine assimilé salarié olarak bağlanır.
Fransa'da öğrenci oturum izni olanlar micro-entreprise kurabilir mi?
Fransa'da öğrenci oturum kartına sahip yabancıların öğrencilik statüleriyle eşzamanlı olarak micro-entrepreneur statüsünden yararlanmaları mümkün değildir. Bağımsız bir iktisadi faaliyet yürütebilmek veya işletme kurabilmek için profesyonel faaliyete izin veren bir oturum statüsüne sahip olunması gerekir.
Fransa'da ikamet etmeyen bir yabancı şirket yöneticisi olabilir mi?
Fransa'da ikamet etmeyen yabancılar ülkede şirket kurup pay sahibi olabilirler; ancak Fransa sınırları içinde fiilen ikamet etmeyen kişilerin Fransız şirketlerinde yasal temsilci (mandataire social) olmaları hukuken mümkün değildir.
Micro-entreprise ciro limitleri aşıldığında hangi usul uygulanır?
Micro-entreprise rejimine tabi bir işletmenin yıllık hasılatı art arda iki yıl boyunca yasal eşikleri aşarsa, mikro rejimden çıkılarak basitleştirilmiş gerçek usul (régime réel simplifié) sistemine geçilir.
SASU başkanı ile EURL müdürünün sosyal güvenlik statüsü nasıl ayrışır?
SASU başkanı işsizlik sigortası hariç tutularak genel sosyal güvenlik rejimine assimilé salarié statüsüyle bağlıdır. EURL'de ise şirket müdürü aynı zamanda ortaksa çoğu durumda bağımsız çalışan (TNS) statüsüne tabi olur ve fiilen ücret alınmasa dahi bazı asgari sosyal prim yükümlülükleri doğabilir; müdürün ortak olmaması durumunda ise aldığı ücret nispetinde genel rejime assimilé salarié gibi bağlanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy