Nafaka Yükümlülüğünün Kapsamı ve Belirlenme Ölçütleri
Nafaka; boşanma, ayrılık veya hısımlar arasındaki bakım yükümlülüğü gereğince, ihtiyaç içerisindeki kişinin geçimini sağlamak ve olası mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla düzenli aralıklarla ifa edilen parasal bir yükümlülüktür.
Mahkemelerce nafaka miktarı tayin edilirken günün ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik vaziyetleri ile benimsedikleri yaşam tarzları birlikte değerlendirilmeli ve hakkaniyete uygun bir denge gözetilerek karar verilmelidir.
Nafakanın Kaldırılması ve Azaltılması Davaları
Hükmedilen nafaka miktarının sonradan tarafların mali dengesini sarsması veya nafaka yükümlüsünün gelir kaybına uğrayarak ödeme gücünü yitirmesi durumunda nafakanın tamamen kaldırılması talebiyle dava açılması mümkündür.
Nafaka alacaklısının mali durumunun düzelmesi ya da nafaka yükümlüsünün gelirinde belirgin bir düşüşün meydana gelmesi hallerinde ise ödenecek miktarın yükümlünün mevcut ekonomik gücüyle orantılı hale getirilmesi için nafakanın azaltılması davası açılabilir.
Yetersiz Gelir Tespiti ve Bireysel Başvuru Yolu
Mahkemelerin kapsamlı bir araştırma yapmaksızın yalnızca kolluk raporundaki tespitlerle yetinerek gerçekçi olmayan fahiş nafaka miktarlarına hükmetmesi, Anayasa m. 17 kapsamında güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının zedelenmesine yol açar.
Hakkaniyete aykırı ve fahiş bulunan nafaka kararlarına karşı kanunda öngörülen olağan iç hukuk yollarının bütünüyle tüketilmesinin ardından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna başvurulabilir.
Fahiş nafaka kararına karşı hangi davalar açılabilir?
Borçlunun gelir kaybına uğraması veya tarafların mali durumunun değişmesi durumunda nafakanın kaldırılması; alacaklının mali durumunun iyileşmesi ya da borçlunun gelirinin belirgin şekilde düşmesi halinde ise nafakanın azaltılması davası açılabilir.
Fahiş nafaka için Anayasa Mahkemesine başvurulabilir mi?
Nafaka kararına karşı mevcut olağan iç hukuk yolları bütünüyle tüketildikten sonra, anayasal hak ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılması mümkündür.
Nafaka miktarı belirlenirken mahkeme neleri gözetmelidir?
Hüküm kurulurken günün ekonomik şartları, tarafların güncel sosyal ve ekonomik durumları ile yaşam tarzları bir arada ele alınarak hakkaniyete uygun bir miktar takdir edilmelidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy