Estetik ameliyat davası, hekim ile hasta arasında kurulan ve hukuki niteliği itibarıyla eser sözleşmesi hükümlerine tabi olan estetik müdahalelerde taahhüt edilen sonucun ortaya çıkmaması, ayıplı ifa veya hekimin özen borcuna aykırılığı nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davasıdır. İsteğe bağlı güzelleşme amaçlı operasyonlarda hekim, vekâlet ilişkisinden farklı olarak yalnızca bir iş görmeyi değil, kararlaştırılan amaca ve sonuca ulaşmayı üstlenir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 470Kaynağı aç
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/1069, K. 2025/1522Kaynağı aç
Estetik Müdahalelerin Hukuki Niteliği ve Tıbbi Standartlar
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. maddesi uyarınca eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Estetik amaçlı tıbbi müdahalelerde ameliyat edilen kişi iş sahibi, müdahaleyi üstlenen hekim veya hastane ise yüklenici konumundadır. Bu ilişki, tedavi amaçlı genel tıbbi müdahalelerdeki vekâlet sözleşmesinden farklı olup yüklenicinin sonuç sorumluluğunu ve eseri taahhüt edilen niteliklerde meydana getirme borcunu doğurur.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2018/3100, K. 2019/332Kaynağı aç
Bununla birlikte, isteğe bağlı güzellik hedefi taşımayan ve tıbbi bir gereklilik sebebiyle gerçekleştirilen operasyonlar rekonstrüktif cerrahi olarak nitelendirilir. Öte yandan, Avrupa Biyotıp Sözleşmesi'nin 4. maddesi uyarınca estetik amaçlı müdahaleler de dahil olmak üzere sağlık alanındaki her türlü tıbbi girişimin ilgili mesleki yükümlülüklere ve standartlara uygun olarak yapılması zorunludur.
Hekimin Özen Borcu, Sonuç Taahhüdü ve Sorumluluğu
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 471. maddesinin birinci fıkrası gereğince yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yerine getirmekle yükümlüdür. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre hekimin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenici hekimin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 471Kaynağı aç
Eser sözleşmesinde yüklenici hekim kural olarak eseri bizzat yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür; eserin meydana getirilmesinde kişisel özellikler önem taşımıyorsa işi başkasına da yaptırabilir. Aksine adet veya sözleşme bulunmadıkça kullanılacak tıbbi araç ve gereçlerin temini de yükleniciye aittir. Eser sözleşmesinde yüklenici hekim sonucu taahhüt ettiğinden, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesi uyarınca ayıptan doğan sorumluluk için hekimin ayrıca kusurlu bulunması zorunlu değildir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/3416, K. 2023/4080Kaynağı aç
Taahhüt edilen sonucun fen, bilim ve yasal kurallara göre gerçekleşmesi mümkün değilse hekimin işi kabul ederken hastayı uyarma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu uyarıyı yapmaksızın ameliyatı üstlenen hekim sonucu taahhüt etmiş sayılır. Hastanın ameliyat öncesine kıyasla daha iyi bir görünüme kavuşmuş olması dahi, kararlaştırılan sonucun tam olarak gerçekleşmemesi hâlinde hekimi sonuç odaklı ifa yükümlülüğünden ve tazminat sorumluluğundan kurtarmaz.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/855, K. 2023/457Kaynağı aç
Komplikasyon, Aydınlatılmış Onam ve Hastane Sorumluluğu
Tıbbi müdahale öncesinde hastanın usulüne uygun şekilde aydınlatılması Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 15. maddesi gereğince zorunludur. Bu bilgilendirmenin belirli, açık, anlaşılır nitelik taşıması ve ispat güvencesi açısından yazılı olması gerekir. Hekim izin verilen risk niteliğindeki komplikasyonlardan sorumlu tutulmasa da komplikasyon sürecinin doğru yönetilmesinden ve bu süreçteki aydınlatma yükümlülüğünden hukuken sorumludur.
Tıbben komplikasyon olarak tanımlanan durumların bulunması, operasyonun iş sahibi yararına sonuç vermediği gerçeğini tek başına ortadan kaldırmaz. Tıbbi cihaz ve korse kullanımına bağlı deri nekrozları komplikasyon olarak değerlendirilse dahi hekimin sonuç borcu çerçevesinde inceleme yapılır. Gerekli durumlarda ilgili uzmanlık dalındaki hekimlere konsültasyon yapılmadan operasyona girişilmesi ve hastanın zarar görmesi hekimin sorumluluğunu doğurur. Buna karşılık hekimin tıbbi müdahaleyi özensiz gerçekleştirmesinden kaynaklanmayıp hastanenin gerekli önlemleri almamasından ve hijyen şartlarını sağlamamasından ileri gelen enfeksiyonlarda sorumluluk hastaneye aittir.
Hastanın Seçimlik Hakları ve Ayıp İhbarı
Estetik ameliyatta meydana gelen ayıp sebebiyle hekimin sorumlu olduğu hâllerde hasta, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesi uyarınca seçimlik haklara sahiptir. Eser, hastanın kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönülebilir. Hasta eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteyebileceği gibi, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde bütün masrafları hekime ait olmak üzere eserin ücretsiz onarılmasını da talep edebilir. Ayrıca genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı saklıdır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 475Kaynağı aç
Eser sözleşmesinde sonuç taahhüt edildiğinden, ameliyat sonrasında gelişen komplikasyon ve deformasyonların giderilmesi ile revizyon ameliyatı için hekimin ek bedel talep etmesi hukuka aykırıdır; bu giderim masrafları yüklenici hekime aittir. Diş protezi uygulamaları gibi teknik müdahalelerden doğan uyuşmazlıklarda da ayıbın sözleşmeden dönmeyi gerektirip gerektirmediği, bedel indirimi veya onarım giderleri teknik bilirkişi incelemesiyle saptanır.
Müdahale sonrasında ortaya çıkan ayıbın hasta tarafından gecikmeksizin hekime bildirilmesi gerekir; bildirim yapılmazsa meydana gelen sonuç kabul edilmiş sayılır. Ancak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 476. maddesi uyarınca eserin ayıplı olması, hekimin açıkça yaptığı ihtara rağmen hastanın verdiği talimattan doğmuşsa veya herhangi bir sebeple hastaya yüklenebiliyorsa, hasta ayıptan doğan haklarını kullanamaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 476Kaynağı aç
Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri
Estetik ameliyat nedeniyle tazminata hükmedilebilmesi için uygulanan tıbbi müdahale ile uğranılan zarar arasında illiyet bağının kanıtlanması zorunludur. Operasyon neticesinde vücut bütünlüğünün ihlali veya maluliyet meydana gelmişse takdir edilen manevi tazminat miktarı, zararın ağırlığı, olayın özellikleri ve maluliyet durumu karşısında manevi huzuru sağlamaya yeterli düzeyde belirlenmelidir.
Yetkili Mahkeme ve Zamanaşımı Süreleri
Estetik ameliyat davalarında yetkili mahkeme genel yetki kuralı uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Davanın haksız fiile dayandırıldığı hâllerde zararın meydana geldiği yer, zararın meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 478. maddesi uyarınca yüklenicinin ayıplı bir eser meydana getirmesi sebebiyle açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın, yüklenicinin ağır kusuru varsa eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Haksız fiile dayalı tazminat istemlerinde ise Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi gereğince zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl zamanaşımı süresi uygulanır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 478Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 72Kaynağı aç
Tıbbi müdahalenin aynı zamanda suç teşkil ettiği ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımının öngörüldüğü hâllerde ceza zamanaşımı süresi tatbik edilir. Türk Ceza Kanunu'nun 66 ve 67. maddeleri gereğince beş yıldan az hapis veya adli para cezasını gerektiren fiillerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır.
Estetik ameliyat davasında hekim neden sonuçtan sorumludur?
Estetik ameliyatlar vekâlet akdinden farklı olarak Türk Borçlar Kanunu'nun 470. maddesi kapsamında eser sözleşmesi hükümlerine tabidir; yüklenici hekim iş görmenin ötesinde vaat edilen sonucu meydana getirmeyi taahhüt eder.
Ameliyat sonrası gelişen komplikasyondan hekim sorumlu tutulabilir mi?
Hekim izin verilen risk kapsamındaki olağan komplikasyonlardan bizzat sorumlu olmasa dahi, risklere yönelik aydınlatma yapmaktan ve komplikasyon sürecini doğru yönetmekten hukuken sorumludur.
Estetik ameliyat sonucunun ayıplı olması halinde hastanın seçimlik hakları nelerdir?
Hasta Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesi uyarınca sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı masraf gerektirmediği takdirde sonucun ücretsiz düzeltilmesini talep etme ve genel hükümlere göre tazminat isteme haklarını kullanabilir.
Revizyon ameliyatı için hekim ek bedel talep edebilir mi?
Eser sözleşmesinde sonuç taahhüdü bulunduğundan ameliyat sonrası ortaya çıkan komplikasyon ve deformasyonların giderimi ile revizyon işlemleri için ek bedel talep edilemez; düzeltme masrafları hekime aittir.
Estetik ameliyat tazminat davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Ayıplı eser sorumluluğunda teslimden itibaren iki yıl ve hekimin ağır kusuru hâlinde yirmi yıl; haksız fiil sorumluluğunda zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiil tarihinden itibaren on yıl zamanaşımı uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

