Sadakat Yükümlülüğünün Kapsamı ve Hukuki Niteliği
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 185. maddesi uyarınca evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulur. Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak, çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermek, birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmakla yükümlüdür. Kanunda düzenlenen sadakat yükümlülüğü yalnızca cinsel sadakatle sınırlı değildir. Eşlerin birbirlerine dürüst davranmaları, birbirlerinden gizli işler yapmamaları, sır saklamaları, yalan söylememeleri ve gerçekleri gizlememeleri de bu yükümlülüğün kapsamındadır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 185Kaynağı aç
Sadakat yükümlülüğü ile zina kavramları hukuki nitelik ve şartlar bakımından birbirinden ayrılır. Zina, gerçekleşmesi için cinsel ilişkinin varlığı ve ispatı zorunlu olan özel bir boşanma sebebidir. Sadakat yükümlülüğünün ihlali ise cinsel birlikteliğin gerçekleşmesini zorunlu kılmayan, duygusal ve ekonomik sadakati de bünyesinde barındıran genel bir boşanma sebebi teşkil eder.
Sadakat Yükümlülüğünün Başlangıcı ve Evlilik Öncesi Dönem
Eşler arasındaki sadakat yükümlülüğü Türk Medeni Kanunu'nun 185. maddesi gereğince evlilik birliğinin kurulmasıyla başlar. Evlilik birliği kurulmadan önceki olay ve sebeplere dayanılarak boşanma davası açılamaz; bu nedenle evlilik öncesinde cinsel ilişki yaşanmış olması boşanma davasında kusur oluşturmaz. Ancak bu durumun şartları mevcutsa Türk Medeni Kanunu'nun 149. maddesi uyarınca nispi butlan sebebiyle evlenmenin iptali davasına konu edilmesi mümkündür. İlgili madde gereğince evlenmeyi hiç istemediği ya da evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak evlenmeye razı olan veya eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı çekilmez kılacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenen eş, evlenmenin iptalini talep edebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 149Kaynağı aç
Boşanma Yargılaması Süresince Sadakat Yükümünün Devamı
Evlilik birliğinde sadakat yükümlülüğü, mahkemece boşanma kararı verilmiş olsa dahi bu hüküm yasal olarak kesinleşinceye kadar devam eder. Mahkeme kararının henüz kesinleşmediği aşamada eşlerin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışları kusur tespitinde dikkate alınır. Dava dilekçesinde belirtilen vakıalar kural olarak uyuşmazlığın sınırını oluştursa da boşanma davası açıldıktan sonra gerçekleşen ve sadakat yükümünün sürdüğü dönemde yaşanan evlilik dışı ilişkiler kusur durumu ile tazminat değerlendirmesinde gözetilir.
Hükmün temyiz incelemesi aşamasında diğer eşin başka biriyle ilişkisi olduğuna dair ileri sürülen güçlü kanıtlar, evlilik bağı yasal olarak son bulmadığı için davanın sonucuna ve tarafların kusur durumuna etki eder.
Sadakat Yükümlülüğünün İhlalinde Tazminat Talepleri
Eşler evlilik birliğini kurmakla birbirlerine sadakat borcu altına girerler; evli bir kimsenin evlilik dışı ilişki yaşaması sadakat borcu altındaki eşine karşı haksız eylem niteliğindedir. Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca kusurlu olan diğer eşten manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini talep edebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 174Kaynağı aç
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2014/1656, K. 2014/17564Kaynağı aç
Sadakat yükümlülüğünün ihlali hâlinde aldatılan eş, koşulları varsa Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinin ikinci fıkrasına dayanarak boşanma davasında manevi tazminat talep edebileceği gibi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca kişilik haklarının saldırıya uğradığı iddiasıyla müstakil bir manevi tazminat davası da açabilir. Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören kimse uğradığı manevi zarara karşılık tazminat talep edebilir; hâkim bu tazminatın ödenmesi yerine veya tazminata ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 58Kaynağı aç
Üçüncü Kişiye Karşı Manevi Tazminat Talepleri
Evli olduğunu bilerek bir başkasıyla ilişki yaşayan üçüncü kişiye karşı manevi tazminat talebinde bulunulup bulunulamayacağı konusunda farklı yaklaşımlar söz konusudur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2014/1656 Esas ve 2014/17564 Karar sayılı içtihadında yer alan yaklaşıma göre, eşin evli olduğunu bilerek onunla ilişkiye giren üçüncü kişi sadakatsizlik eylemine katılmış sayılır ve oluşan zarardan sadakatsiz eş ile birlikte müteselsilen sorumlu olur. Müteselsil sorumluluk kuralları uyarınca zarar gören eş, tazminat alacağını sorumluların tamamından talep edebileceği gibi yalnızca birinden veya birkaçından da isteyebilir. Bu doğrultuda boşanma davasında talep edilen tazminat ile üçüncü kişiye açılan davadaki tazminat aynı olguya dayandığından tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla hüküm kurulur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2013/16576, K. 2013/17650Kaynağı aç
Diğer bir yaklaşımda ise üçüncü kişinin evli bir kimseyle birlikteliğinin aldatılan eşin kişilik değerlerine saldırı niteliğinde bir eylem olarak kabul edilemeyeceği savunulmaktadır. Bu anlayış uyarınca aldatılan eş, eşinin ilişki kurduğu üçüncü kişiden manevi tazminat talep edemez; manevi tazminat istemi yalnızca sadakat borcunu ihlal eden eşe karşı ileri sürülebilir.
Sadakatsizliğin İspatında Değerlendirilen Deliller
Evlilik birliği içerisinde sadakat yükümlülüğünün ihlal edildiğinin ispatlanmasında çeşitli hukuki delillerden faydalanılabilir. Gebelik testi, yalnızca cinsel yollarla bulaşan hastalıklara yakalanılması, aldatmayı gösteren fotoğraf ve videolar, HTS kayıtları, otel kayıtları ve tanık anlatımları sadakatsizliğin ispatında değerlendirilen başlıca vasıtalar arasında yer alır.
Sadakat yükümlülüğü sadece cinsel sadakati mi kapsar?
Sadakat yükümlülüğü yalnızca cinsel sadakatle sınırlı olmayıp eşlerin birbirlerine dürüst davranmalarını, yalan söylememelerini, gizli iş yapmamalarını, sır saklamalarını ve gerçekleri gizlememelerini kapsayan duygusal ve ekonomik boyutları da içerir.
Boşanma davası devam ederken eşlerin sadakat yükümlülüğü sürer mi?
Mahkemece boşanma kararı verilmiş olsa dahi bu karar yasal olarak kesinleşinceye kadar evlilik birliği hukuken devam ettiğinden eşlerin sadakat yükümlülüğü sürer ve bu süreçteki ihlaller kusur ile tazminat tespitinde dikkate alınır.
Aldatılan eş üçüncü kişiden manevi tazminat talep edebilir mi?
Bu konuda farklı hukuki yaklaşımlar bulunmaktadır; bir yaklaşıma göre evli olduğunu bilerek ilişkiye giren üçüncü kişi eyleme katıldığı için aldatan eşle müteselsilen sorumlu tutulurken diğer bir yaklaşıma göre eylem kişilik değerlerine saldırı sayılmadığından manevi tazminat yalnızca aldatan eşten istenebilir.
Evlilik öncesi cinsel birliktelik boşanma sebebi oluşturur mu?
Sadakat yükümlülüğü evlilik birliğinin kurulmasıyla başladığından evlilik öncesi ilişki boşanma davasında kusur oluşturmaz; ancak yasal koşulları varsa Türk Medeni Kanunu'nun 149. maddesi gereğince nispi butlan sebebiyle evlenmenin iptali davasına konu edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

