Sağ Kalan Eşin Miras Payı ve Kanuni Oranlar
Mirasbırakanın vefatı halinde sağ kalan eşin mirastan alacağı pay, birlikte mirasçı olduğu hısımların zümresine göre belirlenir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 499. maddesinin birinci bendi uyarınca, sağ kalan eş mirasbırakanın çocukları veya torunları gibi altsoyu ile birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payı terekenin dörtte biridir (1/4). Mirasın kalan dörtte üçlük kısmı ise altsoy mirasçıları arasında paylaştırılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 499Kaynağı aç
Mirasbırakanın altsoyunun bulunmadığı durumlarda miras ana ve baba zümresine geçer. Türk Medeni Kanunu'nun 499. maddesinin ikinci bendi uyarınca sağ kalan eş, mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa mirasın yarısını (1/2) alır. Mirasbırakanın anne ve babası hayatta değilse bu pay kardeşler arasında paylaştırılır; bu halde de eşin miras payı yarı oranında (1/2) kalır.
Mirasbırakanın altsoyu ile ana ve baba zümresinden kimsenin bulunmadığı hallerde miras üçüncü zümreye intikal eder. Türk Medeni Kanunu'nun 499. maddesinin üçüncü bendi gereğince sağ kalan eş, mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ile onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa miras payı terekenin dörtte üçü (3/4) olur. Mirasbırakanın altsoyu, ana ve baba zümresi veya büyük ana ve büyük babaları ile onların çocukları bulunmadığı takdirde ise mirasın tamamı sağ kalan eşe kalır.
Mal Rejimi Tasfiyesinin Miras Paylaşımına Etkisi
Sağ kalan eş, mirasın paylaşılmasından önce evlilik birliği içerisinde edinilmiş mallara katılma rejimine dayalı hak kazandığı yüzde ellilik (%50) payın kendisine verilmesini talep edebilir. Bu tasfiyenin ardından ölen eşe kalan pay miras paylaşımına konu edilir.
Evlenmeden önce edinilen mallar evlilik süresince edinilmiş mallar kapsamına girmez ve kişisel mal kabul edilir. Mirasbırakanın ölümü halinde bu nitelikteki kişisel mallar, Türk Medeni Kanunu'na göre belirlenen yasal mirasçılarına intikal eder.
Boşanma Sürecinin ve Feragatin Mirasçılık Sıfatına Etkisi
Boşanma işleminin tamamlanıp kararın kesinleşmesiyle eski eşler arasındaki yasal bağ son bulur. Türk Medeni Kanunu'nun 181. maddesinin birinci fıkrası uyarınca boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılan ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybederler.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 181Kaynağı aç
Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin vefat etmesi halinde, taraflar henüz yasal olarak boşanmamış olduğundan sağ kalan eş ölen eşin yasal mirasçısı olur. Bununla birlikte Türk Medeni Kanunu'nun 181. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ölen eşin mirasçılarından birinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunu ispatlaması halinde sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan haklarını aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder. Ölen eşin mirasçıları Aile Mahkemesinin vereceği kusur tespit kararını Sulh Hukuk Mahkemesine sunarak sağ kalan eşin mirasçılık belgesinden çıkarılmasını talep edebilir.
Eşlerden biri diğerinin mirasından kendi payına düşecek mirası reddedebilir veya mirastan feragat edebilir. Mirastan feragat etme bir sözleşmeyle gerçekleşir ve geçerli olabilmesi için yasal şartlara uygun bulunması gerekir.
Eşin çalışıyor olması miras payını etkiler mi?
Eşin çalışıyor olup olmaması mirastan alacağı yasal pay üzerinde doğrudan bir etkiye sahip değildir. Miras hukukunda eş, çalışma durumuna bakılmaksızın yasal mirasçı kabul edilir ve miras payı birlikte mirasçı olduğu diğer kişilere göre belirlenir.
Mirasbırakan tüm mirasını tek bir çocuğuna bırakabilir mi?
Mirasbırakanın tüm mirasını tek bir çocuğa bırakması Türk Medeni Kanunu'nun saklı pay kuralları çerçevesinde sınırlamalara tabidir. Saklı pay, mirasçıların mirasbırakanın mal varlığından alması gereken asgari payı ifade eder ve bu payı ihlal eden vasiyetnameler hukuki açıdan geçersiz sayılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy