Engelli sağlık kurulu raporu, kişilerin engellilik durumunun ve oranının tespit edilmesi amacıyla mevzuat kapsamında yetkilendirilmiş sağlık kuruluşları tarafından tanzim edilen resmî belgedir. Sağlık kurulu raporlarının tanziminde erişkinler ve çocuklar için ayrı yasal düzenlemeler tatbik edilmektedir.
Engelli Raporu ile Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporlarının Ayrımı
Sağlık kuruluşları tarafından verilen her sağlık kurulu raporu engelli raporu vasfı taşımaz. İşe giriş, sürücü belgesi, silah ruhsatı, memuriyet, askerlik, spor lisansı, hastalık izni, yurtdışı çıkışı veya belirli bir göreve uygunluğun teyidi amacıyla düzenlenen evraklar durum bildirir raporlar arasındadır. Engelli sağlık kurulu raporu ise yalnızca kişinin engellilik durumunun ve engel oranının belirlenmesine yönelik olarak hazırlanır.
Erişkinler ve Çocuklar İçin Sağlık Kurulu Raporu Esasları
Erişkin bireylerin engellilik durumunun tespitinde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uygulanır ve engel oranı yüzde üzerinden belirlenir. Bireylerin engelli kimlik kartı temin edebilmesi için sağlık kurulu raporuyla en az yüzde kırk oranında engelli olduğunun belgelenmesi gerekir.
On sekiz yaşın altındaki çocuklar için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uyarınca ÇÖZGER sistemi yürütülür. Bu sistemde yüzde hesabı yerine çocuğun özel gereksinim düzeyi esas alınır ve çocukların engelli kimlik kartı edinebilmesi için raporda belirlenen özel gereksinim düzeylerinin bulunması şarttır.
ÇÖZGER kapsamında on sekiz yaşını doldurarak raporu geçersiz hale gelen kişiler, on sekiz yaşını doldurdukları tarihten itibaren üç ay içinde erişkin engellilik durumunun tespiti talebiyle başvuruda bulunabilirler.
Başvuru Usulü ve Engel Oranının Hesaplanması
Engelli sağlık kurulu raporunun geçerli olabilmesi için başvurunun ilgili mevzuat kapsamında yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarına yapılması zorunludur. Yetkili kuruluşlar haricinde düzenlenen raporlar hukuki geçerlilik taşımaz.
Kişide birden fazla hastalık veya engelin bulunması halinde nihai engellilik derecesi, her bir rahatsızlığın oranının basitçe toplanmasıyla tespit edilmez. Oranlar mevzuatta öngörülen teknik hesaplama kuralları tatbik edilerek birleştirilir.
Süreli olarak düzenlenen erişkin engelli sağlık kurulu raporlarında, rapor süresinin bitmesine altı aydan kısa süre kalması durumunda engelli bireyin talebi üzerine yeniden rapor tanzim edilebilir.
Engelli Sağlık Kurulu Raporlarına İtiraz Usulü ve Başvuru Belgeleri
Erişkin engelli sağlık kurulu raporlarına karşı engelli birey, vasisi veya raporu talep eden kurum tarafından müdürlüğe itiraz edilebilir. Bireysel itiraz süresi, raporun ilgilisine teslim edildiği tarihten itibaren otuz gündür ve süresinde yapılmayan itiraz başvuruları değerlendirmeye alınmaz.
Raporu talep eden kurumların itirazlarında bireysel başvurulara özgü otuz günlük süre aranmaz; ancak kurumun itiraz gerekçesini yazılı olarak bildirmesi zorunludur.
ÇÖZGER raporlarına yönelik itirazlar ise raporun teslim alındığı veya e-Devlet üzerinden göründüğü tarihten itibaren otuz gün içerisinde İl Sağlık Müdürlüğüne sunulabilir.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü uygulamasında itirazlar ilgilinin ikamet ettiği yerdeki İlçe Sağlık Müdürlüğüne sunulur; ilçe müdürlüğü evrakı resmi yazı ile Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanlıkları bünyesindeki rapor itiraz birimlerine aktarır.
İtiraz başvurusunda bulunurken dilekçeye kimlik fotokopisi, rapor örneği, varsa eski raporlar, epikrizler, uzman hekim raporları, görüntüleme sonuçları, ilaç kullanım raporları, ameliyat evrakı ve diğer tıbbi belgeler eklenir.
İtiraz İncelemesi, Yetkili Hastaneye Sevk ve Hakem Hastane Süreci
İtiraz halinde kişi ilk raporu tanzim eden hastaneye tekrar gönderilmez; müdürlük tarafından yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna veya önceki rapor farklı sağlık kuruluşundan alınmışsa sürekli izleminin yapıldığı kuruluşa sevk edilir.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü uygulamasında sevk bilgisi kısa mesaj ile tebliğ edilen ilgilinin, bildirimi izleyen en geç yirmi gün içinde belirlenen hastanenin sağlık kuruluna bizzat başvurarak randevu talep etmesi gerekmektedir.
İtiraz üzerine sevk edilen ikinci hastanenin tanzim ettiği rapor ilk raporla aynı yönde ise rapor kesinleşir. Rapor sonuçlarının farklı olması ve itirazın sürdürülmesi halinde kişi müdürlük tarafından en yakın hakem hastaneye yönlendirir; hakem hastane sağlık kurulunun verdiği karar kesindir.
Hakem Hastane Kararı ve İdari Yargı Süreci
Hakem hastane kararı idari rapor sürecinde kesin niteliktedir. Ancak hakem hastane raporunda açık hukuka aykırılık, tıbbi değerlendirme eksikliği, usul hatası veya yetki ihlali bulunması halinde bu rapora dayanılarak tesis edilen idari işlemlere karşı yargı yoluna başvurulabilir veya idareden yeniden değerlendirme talep edilebilir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/1 hükmü uyarınca, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Aynı Kanun'un 7/2-a maddesi gereğince idari uyuşmazlıklarda dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/3 uyarınca adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar. Aynı Kanun'un 7/4 maddesi uyarınca ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar; ilgililer bu işlemlerin uygulanması üzerine düzenleyici işlem, uygulanan işlem veya her ikisi aleyhine birden dava açabilir ve düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Engelli sağlık kurulu raporuna kaç gün içinde itiraz edilmelidir?
Erişkin raporlarında bireysel itirazlar raporun tesliminden itibaren 30 gün içinde müdürlüğe yapılmalıdır; süresi geçirilen itirazlar değerlendirilmez.
ÇÖZGER raporu bulunanlar 18 yaşını doldurduğunda ne yapmalıdır?
ÇÖZGER raporu 18 yaşın dolmasıyla geçersiz hale gelen bireyler, 18 yaşını doldurdukları tarihten itibaren 3 ay içinde erişkin engellilik durumunun tespiti için başvurabilirler.
Engelli kimlik kartı alabilmek için asgari engel oranı ne kadardır?
Erişkinlerde sağlık kurulu raporuyla en az %40 engelli olunduğunun belgelenmesi; çocuklarda ise ÇÖZGER raporunda aranan özel gereksinim düzeylerinin bulunması şarttır.
Süreli engelli sağlık kurulu raporu ne zaman yenilenebilir?
Süreli düzenlenen raporlarda, geçerlilik süresinin dolmasına 6 aydan kısa süre kaldığında engelli bireyin talebiyle yeniden rapor tanzim edilebilir.
Hakem hastane raporu idari açıdan kesinleştikten sonra dava açılabilir mi?
Hakem hastane kararı idari yönden kesindir; ancak usul hatası veya tıbbi eksiklik içeren rapora dayalı idari işlemlere karşı 2577 sayılı Kanun m. 7 uyarınca 60 gün içinde idari yargıda dava açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy