Sabit veya seyir hâlinde yürütülen denetimde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçana 200.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Aynı hükümde sürücü belgesi altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 47Kaynağı aç
47 – Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
a)
Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya
işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,
b)
Trafik ışıklarına,
c)
Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen
hususlara,
d)
Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural,
yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,
Uymak
zorundadırlar.
(Değişik ikinci fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Bu maddenin
birinci fıkrasının; (a) bendine uymayan sürücüler 3.000 Türk lirası, (b)
bendine uymayan sürücüler 5.000 Türk lirası, (c) ve (d) bentlerine uymayan
sürücüler 1.000 Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılırlar.
(Ek:18/10/2018-7148/20 md.) (Değişik üçüncü fıkra:12/2/2026-7574/11
md.) Işıklı
trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralının son ihlalin
gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde;
a) İkinci defa ihlal
edilmesi halinde sürücüler 10.000 Türk lirası,
b) Üçüncü defa ihlal
edilmesi halinde sürücüler 15.000 Türk lirası,
c) Dördüncü defa ihlal
edilmesi halinde sürücüler 20.000 Türk lirası,
d) Beşinci defa ihlal
edilmesi halinde sürücüler 30.000 Türk lirası,
e) Altıncı defa ihlal
edilmesi halinde sürücüler 80.000 Türk lirası,
idari para cezası ile
cezalandırılırlar.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Sabit veya seyir halinde yürütülen denetimlerde zabıtanın
uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçanlara 200.000 Türk
lirası idari para cezası uygulanarak sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri
alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma
kuralını ihlal ederek trafik kazasına sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri
altmış gün süre ile geri alınır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren
geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına
uyma kuralını; üç defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri otuz
gün, dört defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri altmış gün, beş
defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri doksan gün süreyle geri
alınır. Bu kapsamda geri alınan sürücü belgeleri geri alma süresi sonunda
sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü belgesi almasına
mâni hâli olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir
yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını
altı defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri iptal edilir. Bu
madde kapsamında sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi
alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda
başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu
kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; bu Kanun kapsamında
verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, sürücü
belgesinin iptal tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması ve tabi
tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi
sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna
ibrazı zorunludur.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı
maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde kapsamında geri
alınan sürücü belgeleri bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının
tamamının tahsil edilmiş olması şartıyla iade edilir.
Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç
sürme yasağı:
Fiilin kanundaki çerçevesi
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 47. maddesine 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun’un 11. maddesiyle eklenen fıkra, yaptırımı sabit veya seyir hâlinde yürütülen denetime bağlar. Aranan davranış, zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uyulmaması ve kaçılmasıdır. Eklenen fıkra metinde ayrıca dördüncü fıkra diye numaralandırılmaz.
Para cezası, belge ve araç tedbiri
Ek fıkradaki idari para cezası 200.000 Türk lirasıdır. Ceza uygulanarak sürücü belgesi altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir. Para cezası, belge geri alma ve araç meni, dur ikazına uymayarak kaçma fiiline birlikte bağlanmıştır.
Belgenin geri alınması ve iadesi
Sürücü belgesinin geri alınması ve iptali, 2918 sayılı Kanun’un 6. maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgesi, Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartıyla iade edilir.
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde, sorumluluk bölgesine göre genel zabıta, ilgili mevzuatta belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir. Bu hüküm, sürücü belgesini geri alacak veya iptal edecek görevlilerin listesini ayrıca vermez.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 6Kaynağı aç
6 – Trafik
zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)
Trafik zabıtası:
(Birinci
fıkra mülga: 17/10/1996-4199/4 md.)
Trafik
zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi
yapmakla da yetkilidir. (Ek cümle:12/2/2026-7574/1 md.) Otoyollardan
sorumlu birimlerde görevli trafik zabıtası, sorumluluk sahası ile sınırlı olmak
üzere İçişleri Bakanının uygun görmesi hâlinde genel zabıta olarak da
görevlendirilebilir.
Mülki
idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında,
trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik
hizmetleri dışında kullanılamaz.
b)
(Değişik: 21/5/1997-4262/1 md.) Genel Zabıta:
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde
sorumluluk bölgesine göre genel
zabıta ilgili mevzuatta belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye
ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.[6]
Karayolları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri:
İdari yaptırım kararına başvuru
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin birinci fıkrasına göre, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Mücbir sebep nedeniyle süre geçirilmişse, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez; ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
Başvuru, bizzat kanunî temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır. Başvuru dilekçesi iki nüsha olarak verilir.
Dilekçede idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ve bu karara karşı ileri sürülen deliller açıkça gösterilir. Başvurunun süresinde yapılmasını engelleyen mücbir sebep varsa, bu sebep dayanaklarıyla belirtilir.
Başvuru merciini değiştiren durumlar
İdari yaptırım kararını mahkeme vermişse bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
Soruşturma konusu fiilin suç değil kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmiş ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edilmişse, yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir.
Kovuşturma konusu fiilin kabahat sayılması nedeniyle yaptırım kararı verilmiş ve fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen beraat kararına karşı kanun yoluna gidilmişse, idari yaptırım kararına karşı itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
İdari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişiyle ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür.
Sürücü tespitine bağlı değerlendirme
Dur ikazına uymama işlemi uygulamada plakaya yazılabilir. Cezanın hukuki dayanıklılığı, sürücünün ve olayın ne şekilde tespit edildiğine bağlıdır. Sürücü tespiti tartışmalıysa itiraz nedeni doğabilir; bu sonuç her olay için önceden kesinleşmiş bir kural değildir.
Dur ikazına uymayarak kaçmanın cezası nedir?
Sabit veya seyir hâlindeki denetimde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçana 200.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Sürücü belgesi ve araç ne kadar süreyle kısıtlanır?
Sürücü belgesi altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir.
Geri alınan sürücü belgesi hangi şartla iade edilir?
Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgesi, 2918 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartıyla iade edilir.
İdari para cezasına hangi sürede başvurulur?
İdari para cezasına ilişkin idari yaptırım kararına karşı, tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
On beş gün geçirilirse karar ne olur?
Bu süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir. Mücbir sebep varsa, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde ayrıca başvurulabilir.
Mahkemenin verdiği yaptırım kararına hangi yol açıktır?
İdari yaptırım kararını mahkeme vermişse bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy