Drift Fiili ve KTK m. 67 Kapsamındaki Yaptırımlar
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 67. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi; herhangi bir zorunluluk olmaksızın karayollarında dönüş kuralları dışında, bilerek ve isteyerek aracın el freninin çekilmesi suretiyle ya da başka yöntemlerle aracın ani olarak yönünün değiştirilmesini veya kendi etrafında döndürülmesini yasak kapsamında saymaktadır. Tanım, fiili kasıtlı ve zorunluluktan bağımsız bir manevra olarak çerçeveler; dönüş kuralları içinde kalan ya da zorunluluk nedeniyle gerçekleşen manevralar bu yasak kapsamında değerlendirilemez.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 67Kaynağı aç
67 – Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır.
a) Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken
veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken,
karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlaştıracak
şekilde davranmaları yasaktır.
b)
Yönetmelikte belirtilen şartlar dışında geriye dönmek veya geriye gitmek yasaktır.
İzin verilen hallerde bu manevraları yapacak sürücüler, karayolunu kullananlar için
tehlike veya engel yaratmamak zorundadır.
c)
Dönüşlerde veya şerit değiştirmelerde sürücülerin niyetlerini dönüş işaret ışıkları
veya kol işareti ile açıkça ve yeterli şekilde belirtmesi, işaretlerin manevra süresince
devam etmesi ve biter bitmez sona erdirilmesi zorunludur.
d) (Ek: 18/10/2018-7148/22
md.) Herhangi bir zorunluluk olmaksızın, karayollarında dönüş kuralları dışında
bilerek ve isteyerek aracın el freninin çekilmesi suretiyle veya başka yöntemlerle
aracın ani olarak yönünün değiştirilmesi veya kendi etrafında döndürülmesi yasaktır.
(Değişik:
18/10/2018-7148/22 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b)
ve (c) bentleri hükümlerine uymayan sürücülere 235 Türk lirası idari para cezası
verilir. Aynı fıkranın (d) bendi hükümlerine uymayan sürücülere 140.000 Türk lirası
idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır. Ayrıca,
araç altmış gün süre ile trafikten menedilir. Bu şekilde sürücü belgesi geri alınanlar
psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilerek
sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığı anlaşılanlara bu Kanun kapsamında verilen
trafik idari para cezalarının tahsil edilmiş olması şartıyla geri alma süresi sonunda
belgeleri iade edilir.[58][59]
(Ek: 18/10/2018-7148/22 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye
doğru beş yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların
sürücü belgeleri iptal edilir. Sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için; sürücü kurslarına devam
etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası
almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için
sürücü
belgesinin iptal edildiği tarihten itibaren iptal nedenlerinde yer alan geri
alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari
para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme
ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir
belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunludur.[60]
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/21 md.) Sürücü belgesi geri alma
ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından
gerçekleştirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yayalar, Hayvanla Çekilen veya Elle Sürülen Araçlarla
Hayvan Sürücüleri ve Yarışlar Hakkında Kurallar
Yayaların uyacakları kurallar:
KTK m. 67/2 bu yasağı ihlal eden sürücüye üç ayrı yaptırımı birlikte öngörmektedir: idari para cezası, sürücü belgesinin altmış gün süreyle geri alınması ve aracın altmış gün süreyle trafikten menedilmesi.
Sürücü Belgesi Geri Alındıktan Sonra İade Koşulları
KTK m. 67/2 uyarınca altmış günlük süre sona erdiğinde sürücü belgesi kendiliğinden iade edilmez. İadenin gerçekleşebilmesi için iki koşulun birlikte sağlanması aranmaktadır: psiko-teknik değerlendirmeden ve bir psikiyatri uzmanının muayenesinden geçilerek sürücülüğe engel bir halin bulunmadığının anlaşılması ve bu Kanun kapsamında verilen tüm trafik idari para cezalarının tahsil edilmiş olması. Her iki koşul aynı anda gerçekleşmedikçe iade yapılmamaktadır.
Beş Yıl İçinde İkinci İhlal: Sürücü Belgesi İptali ve Yeniden Belge Alma
KTK m. 67/3 uyarınca son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde aynı madde kapsamında sürücü belgesi ikinci kez geri alınan kişilerin belgesi iptal edilir. İptal, geri almadan çok daha ağır sonuçlar doğurur; sürücü kursuna yeniden devam etmek, yapılan sınavda başarılı olmak ve motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almak zorunludur. Kursa başlayabilmek için ise iptal tarihinden itibaren iptal nedenindeki geri alma süreleri kadar zamanın geçmesi, bu Kanun kapsamında verilen tüm idari para cezalarının tahsil edilmiş olması ve psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesinin olumlu sonuçlanması gerekmektedir.
İdari Para Cezasına İtiraz: Süre ve Başvuru Yolu
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 1. fıkrası; idari para cezasına ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin yaptırım kararına karşı başvuru süresini kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün olarak belirlemekte ve bu süre içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabileceğini öngörmektedir. Süre içinde başvuru yapılmaması hâlinde karar kesinleşir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Ancak aynı maddenin sekizinci fıkrası önemli bir istisna içermektedir: idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür. Drift ihlalinde araç trafikten men kararı da aynı anda verilebilmekte olup söz konusu men kararının idari yargı kapsamında sayılıp sayılmayacağı somut duruma göre değerlendirilmelidir; hangi yola başvurulacağı bu değerlendirmeye bağlıdır.
Mücbir sebep nedeniyle on beş günlük süre geçirilmişse, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yine başvuruda bulunulabilir. Ne var ki Kabahatler Kanunu m. 27/2 uyarınca bu başvuru kararın kesinleşmesini durdurmaz; mahkeme yalnızca yerine getirmeyi durdurabilir.
Başvuru Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
Kabahatler Kanunu m. 27/3-4 uyarınca başvuru; kişinin kendisi, kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından sulh ceza mahkemesine iki nüsha dilekçe ile yapılır. Dilekçede yaptırım kararına ilişkin bilgilerin ve bu karara karşı ileri sürülen delillerin açıkça gösterilmesi zorunludur. Başvurunun süresinde yapılmasını engelleyen mücbir bir sebep varsa bu sebep ve dayanaklarının da dilekçede belirtilmesi gerekmektedir.
Trafikten Men İşlemi ve Yürütmenin Durdurulması
İdari yargıda dava açılması, dava edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; bu kural 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin 1. fıkrasında açıkça düzenlenmiştir. Araç trafikten men işleminin dava süresince durdurulabilmesi için ayrıca yürütmenin durdurulması talebinde bulunmak gerekmektedir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
27 – (Değişik: 10/6/1994-4001/12 md.)
1.
Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini
durdurmaz.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/57 md.) Danıştay veya idari
mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların
doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi
durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra
gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi
tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar
verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. (Ek cümle:
21/2/2014-6526/17 md.) Ancak, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama,
naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere
ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça
aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız
zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur. Sadece ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu
gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.[20]
3. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin
yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.
4. Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların
açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların
zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Ancak,
26 ncı maddenin 3 üncü fıkrasına göre işlemden kaldırılan vergi davası dosyalarında
tahsil işlemi devam eder. Bu şekilde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme
konulması ile ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilat
işlemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil işlemini durdurmaz. Bunlar hakkında
yürütmenin durdurulması istenebilir. (Ek cümle: 19/1/2022-7351/2 md.) (İptal cümle:Anayasa
Mahkemesi’nin 1/6/2022 tarihli ve E.: 2022/14, K.: 2022/70 sayılı Kararı ile.)
5.
Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılabileceği
gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir.
6.
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine
göre teminat aranmayabilir. Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar,
yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hakim tarafından
çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.
7.
Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar; Danıştay dava dairelerince
verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Dava
Daireleri Kurullarına, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge
idare mahkemesine, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim tarafından verilen kararlara
karşı bölge idare mahkemesine (…)[21]
kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak
üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren
yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
8. Yürütmenin durdurulması kararı verilen
dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.
9. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar onbeş gün içinde
yazılır ve imzalanır.
10.
(Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Aynı
sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Kararların sonuçları:[22]
İYUK m. 27/2 uyarınca yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için iki koşulun birlikte bulunması zorunludur: idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Mahkeme bu iki koşulun hangi gerekçelerle gerçekleştiğini kararda açıkça belirtmek zorundadır.
Kural olarak yürütmenin durdurulması kararı, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verilir. Bununla birlikte, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerde savunma alınmaksızın da yürütme durdurulabilir; ancak bu karar sonradan savunma alındıktan sonra yeniden değerlendirilir. Dava dilekçesi ve eklerinden talebin yerinde olmadığı anlaşılırsa davalı idarenin savunması beklenmeksizin istem reddedilebilir.
Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden teminat alınmaz.
Yürütmenin durdurulması kararlarına itiraz, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde ve yalnızca bir kez yapılabilir. İtiraz merci, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır; itiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Araç Sahibi ile Sürücü Farklı Kişilerse Ne Olur?
Aracı kullanan kişi ile araç sahibi farklı olduğunda, aracın trafikten menedilmesi yaptırımı cezaların şahsiliği ilkesi yönünden tartışmalı bir meseleye dönüşebilir. Bu konuya ilişkin değerlendirmelerde araç sahibinin sürücünün o araçla manevra kurallarına aykırı biçimde drift yapacağını önceden bilmesinin veya her an denetlemesinin beklenemeyeceği, bu nedenle araç sahibini başkasının fiilinden dolayı araçtan mahrum bırakmanın cezaların şahsiliği ilkesiyle bağdaşmayacağı ileri sürülmektedir. Bu değerlendirmenin somut bir uyuşmazlıkta nasıl sonuç doğuracağı, davanın koşullarına ve yargı merciinin takdirine göre farklılık gösterebilir.
Sık Sorulan Sorular
Drift cezasına itiraz için kaç günüm var?
Kabahatler Kanunu m. 27/1 uyarınca idari para cezasına ilişkin yaptırım kararının tebliği veya tefhiminden itibaren on beş gün içinde başvuruda bulunulması gerekmektedir. Bu süre geçirilirse karar kesinleşir. Trafikten men gibi bir kararın da aynı anda verilmiş olması hâlinde başvuru yolu farklılaşabilir; somut koşulların değerlendirilmesi bu nedenle önem taşır.
Araç kaç gün trafikten men edilir?
KTK m. 67/2 uyarınca araç altmış gün süreyle trafikten menedilir. Men kararına idari yargıda itiraz edilmişse işlemin yürütülmesi dava açılmasıyla kendiliğinden durmaz; süre dolmadan aracın iadesinin dava süresince durdurulabilmesi ancak yürütmenin durdurulması kararıyla mümkün olabilir.
Sürücü belgem geri alındıktan sonra nasıl iade alırım?
KTK m. 67/2 uyarınca altmış günlük süre dolduktan sonra belgeyi geri alabilmek için psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçilerek sürücülüğe engel hal bulunmadığının anlaşılması ve bu Kanun kapsamında verilen tüm trafik idari para cezalarının tahsil edilmiş olması birlikte aranmaktadır. Bu iki koşul birlikte gerçekleşmeden iade yapılmamaktadır.
Beş yıl içinde ikinci kez aynı maddeden ceza alırsam ne olur?
KTK m. 67/3 uyarınca son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci kez geri alınanların belgesi iptal edilir. İptal durumunda sürücü kursuna yeniden katılmak ve sınavda başarılı olmak zorunludur. Kursa başlamak için de iptal tarihinden itibaren iptal nedenindeki geri alma süreleri kadar zamanın geçmesi, para cezalarının tamamının ödenmesi ve psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesinin olumlu sonuçlanması aranmaktadır.
İdare mahkemesinde dava açmak ehliyeti veya aracı geri verir mi?
İdari dava açmak işlemin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz; bu kural İYUK m. 27/1'de düzenlenmiştir. Ehliyet geri alması veya araç trafikten men işleminin dava süresince durdurulabilmesi için ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve mahkemenin bu talebi kabul etmesi gerekmektedir. Bunun için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte bulunması zorunludur.
Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemlerini kim yapar?
KTK m. 67 uyarınca sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri, Karayolları Trafik Kanunu'nun 6. maddesinde sayılan görevliler tarafından gerçekleştirilir. Bu görevlilerin kimler olduğu Kanun'un 6. maddesinde düzenlenmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy