7571 sayılı Kanunla TCK m.158, 5235 sayılı Kanunun 12. maddesindeki ağır ceza katalogundan çıkarılmıştır. 25 Aralık 2025 sonrasında açılan nitelikli dolandırıcılık davalarında başka bir özel görev sebebi bulunmadıkça genel görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. O tarihte ağır ceza mahkemesinde veya kanun yolunda derdest dosyalar kesin hükme kadar eski görev kuralıyla görülmeye devam eder. Eski ağır ceza kararları bu geçiş hükmüyle birlikte okunmalıdır.
7571 sayılı Kanun, Madde 12Kaynağı aç
Dolandırıcılık Suçunun Tanımı ve Unsurları
Dolandırıcılık suçu, failin hileli davranışlarla bir kimseyi aldatması ve bu suretle mağdurun ya da bir başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına haksız bir yarar sağlamasıyla oluşur. Eylemin bu suç kapsamında değerlendirilebilmesi için sergilenen hileli hareketlerin muhatabı aldatabilecek nitelikte bulunması ve bu aldatma sonucunda bir menfaat temin edilmiş olması zorunludur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 157Kaynağı aç
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesi uyarınca, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Bu hüküm dolandırıcılık suçunun temel ve basit halini düzenlemektedir.
Nitelikli Dolandırıcılık Halleri ve Ceza Artırımları
Dolandırıcılık eyleminin kanunda belirtilen özel araçlar, yöntemler veya dini ve kurumsal unsurlar istismar edilerek işlenmesi suçu nitelikli hale getirir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrasında bu haller bentler halinde sayılmıştır. Eylemin örneğin dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle gerçekleştirilmesi nitelikli dolandırıcılık kapsamındadır. Bu hallerde üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Kanun koyucu, maddenin (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde düzenlenen durumlarda ise hapis cezasının alt sınırının dört yıldan, adli para cezasının miktarının ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamayacağını öngörmüştür.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
Kamu görevlileriyle ilişkisinin bulunduğundan bahisle veya onlar nezdinde hatırı sayıldığından söz edilerek belirli bir işin gördürülmesi vaadiyle kişilerin aldatılması ve bu suretle menfaat temin edilmesi de Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca nitelikli dolandırıcılık hükmüne göre cezalandırılır.
Dolandırıcılık eylemlerinin birden fazla kişiyle iştirak halinde ya da organize bir yapı çerçevesinde işlenmesi cezayı artırıcı bir nedendir. Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, dolandırıcılık suçlarının üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi durumunda faile verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise verilecek ceza bir kat artırılır.
İnternet ortamı ve dijital platformlar üzerinden araç satışı vaadiyle kapora alınması ve ardından menfaat temin edilerek ortadan kaybolunması gibi eylemler, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında kabul edilir.
Hukuki Alacağın Tahsili Maksadıyla Dolandırıcılık
Failin dolandırıcılık oluşturan eylemi kendisinin veya temsil ettiği kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil etme maksadıyla işlemesi kanunda daha hafif cezayı gerektiren bir durum olarak düzenlenmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 159. maddesi uyarınca, dolandırıcılığın bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi halinde soruşturma ve kovuşturma şikayete bağlı olup faile altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 159Kaynağı aç
Soruşturma Usulü, Görevli Mahkeme ve Uzlaşma
Nitelikli dolandırıcılık suçları şikayete tabi olmayıp cumhuriyet savcılıkları tarafından resen soruşturulur ve kovuşturulur. Bu suç grubunda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi veya şikayette bulunmaması ceza takibatını kendiliğinden engellemez. Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçlarına bakmakla görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesi gereğince basit dolandırıcılık suçu uzlaştırma prosedürüne tabidir; şüpheli ile mağdurun uzlaşma sağlaması amacıyla taraflara uzlaştırma teklif edilir. Buna karşılık nitelikli dolandırıcılık suçu uzlaşma kapsamında yer almaz.
Yetkili makamlara iletilen ihbar veya şikâyete konu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin anlaşılması ya da başvurunun soyut ve genel nitelikte kalması halinde soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda hakkında şikâyette bulunulan kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığı yönündeki karar ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve bu karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173. maddesindeki kanuni usul çerçevesinde itiraz yoluna gidilebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 158Kaynağı aç
Zararın Giderilmesi, İcra Takibi ve Ters İbraz
Ceza soruşturması failin cezalandırılması amacını güderken, mağdurun suç nedeniyle maruz kaldığı maddi ve manevi kayıpların karşılanması özel hukuk mekanizmalarına dayanır. Dolandırılan mağdur, uğradığı zararların giderilmesi talebiyle fail aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açabilir veya genel hükümler uyarınca icra takibi yoluna başvurabilir.
Dolandırıcılık fiili kapsamında gerçekleştirilen ödemelerin geri alınmasında kullanılan yönteme göre farklı usuller uygulanır. Ödeme kredi kartı aracılığıyla yapılmışsa, kartı veren kuruluşa başvurularak uluslararası kurallar çerçevesinde ters ibraz (chargeback) imkanından yararlanılabilir. Ancak havale veya EFT yoluyla gönderilen meblağlar için chargeback yöntemi uygulanamaz. Havale veya EFT ile yapılan transferlerin iadesi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca başlatılacak bir icra takibi ile talep edilmelidir.
Dolandırılan kişi şikayetini nereye yapmalıdır?
Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; başvuru konusunun soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilebilir.
Dolandırıcılık suçu uzlaşmaya tabi midir?
Basit dolandırıcılık suçu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesi uyarınca uzlaştırma kapsamında değerlendirilirken, Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde yer alan nitelikli dolandırıcılık suçları uzlaşmaya tabi değildir.
Banka havalesiyle gönderilen para ters ibraz ile geri alınabilir mi?
Havale veya EFT işlemleri üzerinden gerçekleştirilen transferlerde ters ibraz prosedürü uygulanamaz; ödenen meblağın tahsili amacıyla icra takibi başlatılması veya hukuk mahkemesinde dava açılması gerekir.
Nitelikli dolandırıcılık suçlarında görevli mahkeme hangisidir?
Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde belirtilen nitelikli dolandırıcılık fiillerine ilişkin kamu davalarına bakmakla görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

