Finansal bir dolandırıcılık yaşandığında zaman kaybetmeksizin bankayla iletişime geçilerek ilgili hesap hareketlerinin dondurulması talep edilmelidir. Süreç boyunca hukuki başvurularda kullanılmak üzere dolandırıcılığa konu konuşmaların ekran görüntüleri, telefon kayıtları ve yazışmalar delil niteliğinde saklanmalıdır.
İnternet ve Yatırım Dolandırıcılığı Kapsamında Yapılacak İşlemler
İnternet üzerinden gerçekleştirilen eylemlerde siber suçlarla ilgili birimlere müracaat edilebilir. Faaliyetlerini internet üzerinden yürüten bu birimlere e-Devlet kanalıyla da ulaşılması mümkündür.
Yatırım dolandırıcılığı şüphesi bulunan durumlarda, işlem yapılan kurumun Sermaye Piyasası Kurulu lisansına sahip olup olmadığının kontrol edilmesi önem taşır.
Türk Ceza Kanunu Bakımından Nitelikli Dolandırıcılık
Bilişim sistemlerinin yahut banka veya kredi kurumlarının araç kılınması, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde nitelikli dolandırıcılık hali sayılmıştır. Failin kamu görevlisi unvanını ya da banka, sigorta ve kredi kurumları bünyesindeki çalışan sıfatını yahut bu kuruluşlarla bağlantısını öne sürmesi de aynı fıkranın (l) bendi çerçevesinde suçun nitelikli halini oluşturur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, nitelikli dolandırıcılık suçunun cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Bununla birlikte (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde yer alan hallerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Söz konusu suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi durumunda ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise ceza bir kat artırılır.
Uğranılan Zararın Hukuki Yollarla Giderilmesi
Şikayette bulunulmasının ardından şahıslar hakkında icra takibinde bulunulması, paranın daha kısa sürede geri alınmasını mümkün kılabilmektedir. Paranın gittiği hesabın banka tarafından bloke edilmesi ve savcılık makamınca izin verilmesi halinde paranın iadesi gündeme gelebilir; ancak çoğunlukla bu tür izinler verilmeyerek ceza davasının sonucu beklenmektedir.
Zararın giderilmesi için ceza davasının kesinleşmesi beklenerek alacak davası açılması bir yol olmakla birlikte, bu süreç zararın telafisinin uzun sürmesine yol açabilmektedir. Öte yandan mobil bankacılık hesaplarının ele geçirilmesi ve adlarına yüksek miktarda şüpheli işlem yapılmasına rağmen bankanın müşterisini işlem hakkında uyarmaması durumunda, bankanın kusuru oranında tazminat sorumluluğu doğabilir.
Dolandırıldıktan hemen sonra bankadan ne talep edilebilir?
Finansal bir dolandırıcılık yaşandığında derhal bankayla iletişime geçilerek ilgili hesap hareketlerinin dondurulması talep edilmelidir.
Siber suç birimlerine elektronik ortamdan ulaşılabilir mi?
Faaliyetlerini internet üzerinden sürdüren siber suçlarla ilgili birimlere e-Devlet kanalıyla ulaşılabilmektedir.
Gönderilen para banka blokesi konulduğunda doğrudan geri alınabilir mi?
Paranın ulaştığı hesabın banka tarafından bloke edilmesi ve savcılıkça izin verilmesi durumunda bazı hallerde iade mümkün olabilmekte; ancak çoğunlukla bu yönde izin verilmeyip ceza davasının sonucu beklenmektedir.
Mobil bankacılık işlemlerinde bankanın tazminat sorumluluğu var mıdır?
Mobil bankacılık hesabı ele geçirilerek yüksek miktarda şüpheli işlem yapılmasına rağmen müşterisini uyarmayan banka, kusuru oranında zararın tazmininden sorumlu tutulabilir.
Dolandırıcılık şüphesinde hangi deliller saklanmalıdır?
Hukuki süreçte kullanılmak üzere dolandırıcılığa konu konuşmaların ekran görüntüleri, telefon kayıtları ve yazışmalar saklanmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy