Devlet Memurlarının Özen ve Malı Koruma Yükümlülüğü
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesinin birinci fıkrası uyarınca devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek mecburiyetindedir. Memurlar ayrıca kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gereken bütün tedbirleri almakla yükümlüdür.
Kusur Sorumluluğu ve Rayiç Bedel Esası
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği neticesinde idarenin zarara uğratılması halinde, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Kamu hizmeti yürütülürken zorunluluk hallerinde veya mecburi durumlarda kamu malına zarar verilmesi durumunda memur sorumlu tutulmaz. Bununla birlikte idarenin, zararın zorunlu bir nedenden kaynaklandığını genel hükümlere veya yetkili inceleme yöntemlerine göre tespit ettirmeden tazmin takibinden vazgeçmemesi aranmaktadır.
Zararın Tahsil Usulü ve İdarenin Yetki Sınırı
Memurların neden olduğu zararların tahsilinde temel kural genel hükümlerin uygulanmasıdır. Kanuni istisna uyarınca, fiilin gerçekleştiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını aşmayan zararlar, memurun kabul etmesi koşuluyla disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararıyla ödenebilmektedir.
Belirlenen yasal parasal sınırı aşan zararlar bakımından idarelerin memur aleyhine doğrudan ödeme emri düzenleme veya resen tahsil yoluna gitme yetkisi bulunmamaktadır. Bu nitelikteki zararların ya ilgilisiyle sulh yoluyla mutabakata varılarak ya da genel hükümler çerçevesinde adli yargıda dava açılıp hükmen tahsil edilmesi gerekmektedir.
İdarenin Takip Mükellefiyeti ve Bildirimlerin Niteliği
Memurun kusurlu davranışı sonucu idare zarara uğradığında, idare zararın giderilmesi için gereken kanuni tedbirleri almak durumundadır. Zararın takibinde kayıtsız kalan yöneticiler de meydana gelen kamu zararından hukuken sorumlu kabul edilir.
Zararın rızaen ödenmesi, aksi halde cebren tahsili cihetine gidileceği yönündeki bildirimler, rızaen ödeme yapılmadığında genel hükümlerin uygulanacağını gösterdiğinden icrai nitelik taşımaz ve idari davaya konu olamaz.
Memurun devlete verdiği zararda hangi bedel esas alınır?
Kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlikle idareyi zarara uğratan memurun tazmin edeceği tutar zararın rayiç bedeli üzerinden hesaplanır.
Zararın disiplin kurulu kararıyla ödenmesi neye bağlıdır?
Fiilin işlendiği tarihteki en alt derecenin birinci kademesindeki memurun brüt aylığının yarısını aşmayan zararlar, ilgilinin rızası bulunması kaydıyla disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararıyla ödenebilir.
Zorunluluk halinde idareye zarar veren memur sorumlu olur mu?
Zorunluluk hallerinde veya zorda kalınarak kamu malına zarar verilmesi durumunda memur sorumlu tutulmaz; ancak idarenin zararın zorunlu nedenden kaynaklandığını tespit etmesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy