Demiryolu İşletmeciliği Mevzuatının Kapsamı ve İstisnaları
Demiryolu İşletmeciliği Yetkilendirme Yönetmeliği, demiryolu sektöründeki faaliyetlerin yürütülmesine ilişkin temel kuralları belirlerken belirli hat ve işletmecileri kapsamı dışında bırakmaktadır. Ulusal demiryolu altyapı ağına bağlı bulunmayan demiryolu hatları, banliyö işletmecileri, şehir içi raylı toplu taşıma işletmecileri, metro, tramvay ve hafif raylı sistem araçları ile bu araçların kullandığı altyapılar yönetmeliğin uygulama alanı haricindedir. Ayrıca ulusal demiryolu altyapı ağına bağlı özel mülkiyete ait altyapı üzerinde mülkiyet sahibinin münhasıran kendi ihtiyaçları için gerçekleştirdiği taşımacılık faaliyetleri ile ulusal ağa bağlı olmayan, sırf tarihi veya turistik amaçla işletilen demiryolu altyapısı ve tren işletmecileri de bu düzenlemenin kapsamına dahil değildir.
Özel Demiryolu Altyapısı ve Manevra Hizmetlerinin Hukuki Çerçevesi
Özel kullanıma ait demiryolu altyapısı, ulusal demiryolu altyapı ağına iltisak hattı ile bağlantısı bulunan, teknik ve idari kontrolü ile kullanım tasarrufu kamuya, gerçek kişilere veya tüzel kişilere ait olan demiryolu altyapısı şeklinde tanımlanmaktadır.
Manevra hizmetleri ise trenlerin istasyonlardan sevki, istasyonlara kabul edilmesi yahut durmaksızın geçişi haricinde; lokomotif, vagon ve diğer demiryolu çeken veya çekilen araçlarının tek tek ya da birbirine bağlı olarak dağıtılması, toplanması, birleştirilmesi ya da iltisak hattına bırakılıp alınması işlemlerini kapsayan ve tüzel kişilerce sunulan hizmetler olarak kabul edilmektedir. Düzenleme kapsamında manevra hizmeti sağlayan tüzel kişiler için yetki belgesi türleri arasında müstakil bir yetki belgesi ihdas edilmiştir.
Mali Yeterlilik ve Kaza Sorumluluğuna İlişkin Teminat Esasları
Yetkilendirme sürecinde mali yeterliliğin ispatı zorunlu tutulmuştur. Bu doğrultuda yük veya yolcu tren işletmeciliği yapacak olanlar ile manevra hizmeti sunacak işletmecilerin, başvuru tarihi itibarıyla mevzuatta öngörülen asgari sermayeye sahip olduklarını gösteren resmî belgeleri yetkili idareye ibraz etmeleri gerekmektedir.
Demiryolu tren işletmecilerinin olası bir kaza vukuunda meydana gelecek mali yükümlülüklerini güvenceye alabilmeleri adına Bakanlığa sigorta poliçesi sunma yükümlülüğü bulunmaktadır. İşletmecilere bu mali yükümlülüğü yerine getirmede esneklik tanınmış olup sigorta poliçesi sunma zorunluluğuna alternatif olarak teminat mektubu veya kefalet senedi verilmesi imkânı getirilmiştir.
Elektronik Tebligat Sistemine Uyum Yükümlülüğü
Demiryolu sektöründe faaliyette bulunan demiryolu tren işletmecileri, demiryolu altyapı işletmecileri, gar ve istasyon işletmecileri ile acentelerin, resmî tebligat işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi amacıyla 31.12.2024 tarihine kadar elektronik tebligat sistemine üye olmaları zorunlu kılınmıştır.
Manevra hizmeti veren tüzel kişilerin yetki belgesi alması zorunlu mudur?
Manevra hizmeti sunan tüzel kişilerin yetki belgesi alması zorunludur; mevzuatta bu faaliyet için müstakil bir yetki belgesi düzenlenmiş olup başvuru esnasında asgari sermaye şartının tevsiki aranmaktadır.
Tren işletmecileri kaza sigortası yerine başka bir güvence sunabilir mi?
Demiryolu tren işletmecileri, kaza halinde doğacak mali yükümlülükleri karşılamak üzere Bakanlığa sunulması gereken sigorta poliçesine alternatif olarak teminat mektubu veya kefalet senedi verebilmektedir.
Demiryolu işletmecileri için elektronik tebligat sistemine son katılım tarihi nedir?
Demiryolu tren işletmecileri, altyapı işletmecileri, gar ve istasyon işletmecileri ile acentelerin en geç 31.12.2024 tarihine kadar elektronik tebligat sistemine üyelik işlemlerini tamamlamaları gerekmektedir.
Şehir içi raylı toplu taşıma ve metro işletmeleri bu yönetmeliğe tabi midir?
Şehir içi raylı toplu taşıma işletmecileri, metrolar, tramvaylar, hafif raylı sistemler ve banliyö işletmecileri ile ulusal ağa bağlı olmayan hatlar yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy