Değerli Konut Vergisinin Kapsamı ve Yürürlüğü
Değerli Konut Vergisi, 7194 sayılı Kanun ile getirilmiş, ardından 7221 sayılı Kanun kapsamında çeşitli değişikliklere tabi tutulmuştur. İlgili yasal çerçevede, bina vergi değeri 5.000.000 TL üzerinde bulunan mesken vasıflı taşınmazlar için emlak vergisine ek mükellefiyet öngörülmüş; bu sınır 2021 yılı bakımından 5.227.000 TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca 7221 sayılı Kanun düzenlemesiyle uygulamanın yürürlüğe giriş tarihi 2021 yılı olarak ertelenmiştir.
Değerli Konut Vergisi Genel Tebliği uyarınca mesken nitelikli taşınmaz kavramı, mesken niteliğini haiz binalar ile birden fazla bağımsız bölümden oluşan binalarda her bir bağımsız bölümü ifade eder. Birden fazla bağımsız bölümden oluşan yapılarda her bir bağımsız bölüm vergilendirme açısından ayrı ayrı değerlendirilir. Taşınmazın mesken niteliğine haiz olup olmadığının belirlenmesinde kayıtlardaki niteliğin yanında fiilen kullanım durumu da dikkate alınır. Değerli Konut Vergisine tabi taşınmazların rayiç değerlerinin belirlenmesinde emlak vergisi için geçerli olan bina vergi değeri esas alınır.
Mükellefiyet ve Vergi Matrahının Tespiti
Değerli Konut Vergisinin mükellefi mesken nitelikli taşınmazların maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa mesken nitelikli taşınmaza malik gibi tasarruf edenlerdir. Paylı mülkiyet halinde malik olanlar hisseleri oranında mükellef olurken, elbirliği mülkiyetinde malikler vergiden müteselsilen sorumludur. Mesken nitelikli taşınmaza paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyeti halinde malik olunması durumunda da vergi matrahı olarak taşınmazın toplam değeri esas alınır.
Muafiyet ve İstisna Hükümleri
7221 sayılı Kanun düzenlemeleri doğrultusunda Türkiye sınırları içinde mesken nitelikli tek taşınmazı olanlar bu taşınmaz için beyanname vermez ve vergi ödemez. Vergi kapsamına giren birden fazla mesken nitelikli taşınmazı bulunanların ise kapsama dahil en düşük değerli mesken nitelikli tek taşınmazı vergiden muaftır. Bu muafiyet kuralı, intifa hakkına sahip olunması hali ile tek meskene hisse ile sahip olunması durumunda hisseye isabet eden kısım için de geçerlidir. Birden fazla meskeni bulunan mükellefler en düşük değerli konut hariç diğer taşınmazları için beyanname verir; muafiyet kapsamında beyan edilmeyen taşınmazlar için ise ilgili form doldurularak beyannameye eklenir.
Genel ve özel bütçeli idarelerin, belediyelerin, üniversitelerin ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığının maliki veya intifa hakkına sahip olduğu mesken nitelikli taşınmazlar vergiden muaftır. Yabancı devletlere ait olup elçilik ve konsolosluk olarak kullanılan mesken nitelikli taşınmazlar, elçilerin ikametine mahsus meskenler ile bunların müştemilatı ve merkezi Türkiye'de bulunan milletlerarası kuruluşlar ile bu kuruluşların Türkiye'deki temsilciliklerine ait mesken nitelikli taşınmazlar da muafiyet kapsamındadır. Ayrıca esas faaliyet konusu bina inşası olanların işletmelerine kayıtlı bulunan ve henüz devredilmemiş yeni inşa edilen meskenler ile arsa karşılığı inşaat sözleşmesi gereği müteahhide kalan taşınmazlar ilk satış, devir ve temlike konu edilmediği sürece vergiden muaftır.
Beyanname Usulü ve Başvuru Yerleri
Yıl içinde mükellefiyetin başlamasını gerektirecek durumun meydana gelmesi halinde mükellefiyet takip eden yıldan itibaren başlar ve beyanname takip eden yılın Şubat ayının 20'nci günü sonuna kadar verilir. Örneğin kapsama giren bir mesken nitelikli taşınmazı 2020 yılı içinde satın alan bir kişinin mükellefiyeti takip eden yıldan itibaren başlar ve beyannamesi 2021 yılı Şubat ayının 20'nci günü sonuna kadar verilir.
Değerli Konut Vergisi beyannamesi gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlarca bu vergiler bakımından bağlı olunan vergi dairesine sunulur. Bu mükellefiyeti bulunmayanlar ise meskenin bulunduğu yere hizmet veren vergi dairesine, birden fazla taşınmaz beyan edilecekse bunlardan herhangi birinin bulunduğu yer vergi dairesine başvurur. Beyannamenin elektronik ortamda verilmesi halinde bina vergi değerini gösteren belge, beyanname tarihini izleyen 15 gün içinde ilgili vergi dairesine elden veya posta yoluyla iletilir.
İhtirazi Kayıt ve Yargı Yolu
Mükellefler Değerli Konut Vergisi beyannamesini ihtirazi kayıt ile vererek vergi mahkemesinde dava açma yoluna başvurabilir.
Tek meskene sahip olanlar Değerli Konut Vergisi öder mi?
Türkiye sınırları içinde mesken nitelikli tek taşınmazı olanlar bu taşınmaz için beyanname vermez ve vergi ödemez.
Birden fazla değerli meskene sahip olanlar nasıl beyanda bulunur?
Değerli Konut Vergisi kapsamına giren birden fazla mesken nitelikli taşınmazı bulunan mükellefler en düşük değerli olan taşınmazları hariç diğerleri için beyanname verir; kapsama girmekle birlikte muafiyet nedeniyle beyan edilmeyen taşınmazlar ise beyannameye form eklenerek bildirilir.
Değerli Konut Vergisi beyannamesi nereye verilir?
Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri bağlı oldukları vergi dairesine, bu mükellefiyeti olmayanlar ise taşınmazın bulunduğu yerdeki veya birden fazla taşınmaz varsa bunlardan birinin yer aldığı vergi dairesine beyanname verir.
Değerli Konut Vergisine karşı dava yoluna nasıl başvurulur?
Mükellefler Değerli Konut Vergisi beyannamesini ihtirazi kayıt ile vererek vergi mahkemesinde dava yoluna gidebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy