Dava Açma Süresinde Hesap Hatası ve Mahkemeye Erişim

Yargı mercileri önünde meşru vasıtalardan yararlanarak iddia ve savunmada bulunma imkânı Anayasa'nın 36. maddesiyle güvence altına alınmış olup mahkemelerin görev ve yetkileri dahilindeki davalara bakmaktan kaçınamayacağı esasa bağlanmıştır. Dava açma süresinin hesaplanmasında hataya düşülerek uyuşmazlığın süre aşımından reddedilmesi kanuni bir dayanağa sahip olmadığında, adil yargılanma hakkının temel bir unsuru niteliğindeki mahkemeye erişim hakkının ihlali gündeme gelebilmektedir.

İşe İade Talebinde Arabuluculuk ve Dava Süreci

4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca iş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla bildirim tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmakla yükümlüdür. Arabuluculuk faaliyeti neticesinde uzlaşma sağlanamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir ya da tarafların anlaşması hâlinde uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme taşınabilir. Arabulucuya gidilmeksizin doğrudan dava açılması sebebiyle verilen usulden ret kararı resen tebliğ edilir ve kesinleşen bu kararın resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde yeniden arabuluculuk yoluna başvurulabilir.

İş güvencesi uyuşmazlıklarında feshin geçerli bir nedene dayandığını ispatlama yükümlülüğü işverene verilmiştir; işçi ise feshin öne sürülenden farklı bir nedene dayandığını savunduğu takdirde bu savını ispat etmekle yükümlüdür. Kanun koyucu işe iade yargılamasının ivedilikle neticelendirilmesini öngörmüş olup ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulması durumunda bölge adliye mahkemesi uyuşmazlığı ivedilikle ve kesin olarak karara bağlar.

Yargılama Usulünde Sürelerin Hesaplanması

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 9. maddesi gereğince bu Kanun'da hüküm bulunmayan hâllerde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. 6100 sayılı Kanun'un 118. maddesi doğrultusunda dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır ve dilekçeye davalı sayısı kadar örnek eklenir.

Yargılama hukukunda hafta, ay veya yıl olarak tayin edilen süreler, başladığı güne son hafta, ay veya yıl içinde denk gelen günün tatil saatinde tamamlanır. 6100 sayılı Kanun'un 93. maddesi uyarınca resmî tatil günleri süre hesabına dâhil olmakla birlikte, sürenin son gününün resmî tatile rastlaması hâlinde süre kendiliğinden tatili takip eden ilk iş gününün çalışma saati bitimine kadar uzar.

Resmî Tatiller ve Süre Aşımı Değerlendirmesi

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'un 2. maddesi kapsamında dinî bayramlar genel tatil günleri arasında yer almakta olup Kurban Bayramı da bu niteliktedir. Dava açma süresinin son gününün dinî bayram gibi genel bir tatile rastlaması ve devamının hafta sonu tatiliyle birleşmesi durumunda, davanın tatilin bitimini izleyen ilk iş gününde açılması kanuni süresinde gerçekleştirilmiş bir işlem niteliğindedir.

Sürenin son gününün resmî tatil gününe rastlaması hâlinde sürenin tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biteceği kuralı göz ardı edilerek, resmî tatil günlerinin iş günü gibi değerlendirilmesi suretiyle davanın süre aşımından reddedilmesi kanuni dayanaktan yoksun kalabilmekte ve bu durum mahkemeye erişim hakkının ihlaline neden olabilmektedir.

Mahkemeye Erişim Hakkının Korunması ve Giderim

Anayasa Mahkemesi, süre hesabındaki hata nedeniyle ortaya çıkan mahkemeye erişim hakkı ihlalinin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması bakımından yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağladığı durumlarda ayrıca maddi ve manevi tazminata hükmetmeyebilmektedir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy