5651 sayılı Kanunun 9. maddesi, kanun metnindeki nota göre 6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli kararıyla iptal edilmiştir.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
İptalin kapsamı
Kanun kesitinde 9. madde bakımından değişiklik ve iptal notu birlikte yer alır. Not, iptali Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli kararına bağlar.
Dokuzuncu maddeye ilişkin bu not, kararın tarihini ve künyesini gösterir; notun içinde ayrı bir yürürlük günü yazılmaz.
Sekizinci maddede masumiyet karinesi
Kesinleşmiş mahkeme kararı olmaksızın idari makamın suç tespitine bağlı nihai tedbir biçiminde içerik çıkarılması ve bu kararın yerine getirilmemesi hâlinde idari para cezası, masumiyet karinesine aykırılık kapsamında 8. maddenin ilgili bölümlerinin iptali gerekçesi olarak anlatılır.
Kanun metni ise idari tedbir olarak verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmemesi hâline yer verir. Bu iki anlatım aynı hüküm için tek sonuca bağlanmamıştır.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 8Kaynağı aç
Dokuzuncu maddenin ifade ve basın özgürlüğü yönünden iptali
Dokuzuncu madde şeklen kanun olduğu ve erişilebilir bulunduğu için ayrıca tartışma konusu yapılmamıştır. İncelemede asıl olarak hükmün hukuki güvenlik ve belirlilik ölçütlerini karşılayıp karşılamadığı ele alınmıştır.
Dokuzuncu maddeye yöneltilen değerlendirmede, kuralın ifade ve basın özgürlüğünü ağır biçimde ihlal ettiği, keyfî uygulamayı önleyecek usul güvenceleri ile demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve orantılı karar verilmesini sağlayacak güvenceleri taşımadığı belirtilmiş; madde Anayasanın 13, 26 ve 28. maddelerine aykırı görülerek iptal edilmiştir.
İptal edilen dokuzuncu maddedeki başvuru ve yerine getirme düzeni
İptal edilen 9. maddede, sulh ceza hâkimliğince kişilik hakkının ihlali iddiasıyla verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının ilgili içerik ve yer sağlayıcılar ile erişim sağlayıcıya bildirilmesi öngörülüyordu. Kararın gereği derhâl, en geç dört saat içinde bu sağlayıcılar tarafından yerine getirilecekti.
Hâkimin verdiği içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararına konu kişilik hakkı ihlaline ilişkin yayının başka internet adreslerinde de yayımlanması durumunda, ilgili kişi Birliğe başvurabilir. Başvuru hâlinde mevcut karar bu adresler için de uygulanır.
Sekizinci maddede korunan engelleme yöntemi ve görev düzeni
Kanunun 8. maddesinin on yedinci fıkrası, aynı maddenin ikinci, dördüncü ve on dördüncü fıkraları kapsamındaki erişimin engellenmesi kararlarının kural olarak ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölüme yönelik ve URL gibi içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilmesini öngörür. Teknik olarak ilgili içeriğe erişim engellenemiyor ya da bu yöntemle ihlal önlenemiyorsa internet sitesinin tamamına yönelik engelleme kararı verilebilir.
Kesinleşmiş mahkeme kararı olmaksızın idari suç tespitine dayalı nihai içerik çıkarma ve kararın yerine getirilmemesi hâlinde idari para cezası, masumiyet karinesine aykırılık gerekçesiyle 8. maddenin ilgili bölümlerinin iptali kapsamında anlatılır. Kanun metni ise idari tedbir kararının yerine getirilmemesi hâline yer verir; on yedinci fıkra da ikinci, dördüncü ve on dördüncü fıkralar bakımından kural olarak yayına yönelik engelleme yöntemini ayrıca düzenler. Bu anlatımlar tek bir sonuca bağlanmamıştır.
Sekizinci maddenin on beşinci fıkrasına göre soruşturma aşamasında bu madde uyarınca verilen hâkim kararı ile 9 ve 9/A maddelerine göre verilen hâkim kararları, birden fazla sulh ceza mahkemesi bulunan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenen sulh ceza mahkemelerince verilir. Dokuzuncu maddenin tamamının iptal edilmiş olması, bu fıkra metnindeki atfın ayrıca değiştirildiği anlamına gelmez.
Sekizinci maddeye eklenen fıkranın daha önceki iptali
Sekizinci maddeye 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla eklenen fıkra, kanun metninde Anayasa Mahkemesinin 2/10/2014 tarihli kararıyla iptal edilmiş olarak gösterilir.
5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi iptal edildi mi?
Kanun metnindeki nota göre 9. madde, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli kararıyla iptal edilmiştir.
İptal kararı hangi tarihte yürürlüğe girer?
Kanun metnindeki iptal notu 11/10/2023 tarihini gösterir; notta ayrı bir yürürlük günü yazılmaz.
İdari suç tespitine dayalı içerik çıkarma neden iptal edildi?
Kesinleşmiş mahkeme kararı olmaksızın idari suç tespitine dayalı nihai içerik çıkarma ve kararın uygulanmaması hâlinde idari para cezası, masumiyet karinesine aykırı görülerek 8. maddenin ilgili bölümlerinin iptali kapsamında anlatılır. Kanun metni ise idari tedbir kararının yerine getirilmemesi hâline yer verir ve bu kesitte iptal notu görünmez. Bu konuda tek sonuç esas alınmamıştır.
İptal edilen hükümde sağlayıcıya tanınan süre neydi?
İptal edilen 9. madde, bildirilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının sağlayıcılarca derhâl ve en geç dört saat içinde yerine getirilmesini öngörüyordu. Bu hüküm de maddenin tamamına yönelik iptalin kapsamındadır.
Erişim engeli kural olarak sitenin tamamına mı uygulanır?
Hayır. Sekizinci maddenin on yedinci fıkrasına göre ilgili fıkralar kapsamındaki engelleme, kural olarak ihlale konu yayın, kısım veya bölüme URL gibi yöntemle uygulanır. Sitenin tamamına yönelik karar, ancak teknik engelleme yapılamadığında veya bu yöntemle ihlal önlenemediğinde verilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy