Dahilde işleme rejiminde rejim gereklerine veya geçici depolama yükümlülüklerine riayet edilmemesi ve bu aykırılığın rejimin usulsüz tatbikine yol açtığının belirlenmesi hâlinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 184. maddesi uyarınca ithalat kaynaklı gümrük yükümlülüğü meydana gelir.
Dahilde İşleme Rejiminde Temel Kavramlar ve İkincil Ürünlerin Hukuki Durumu
2006/12 Sayılı Tebliğ'in 3. maddesi uyarınca dahilde işleme izin belgesi, ihracat hedefine yönelik ithalat ve yurt içi tedarik işlemlerine olanak tanıyan ve Bakanlıkça tanzim edilen yetki belgesidir. Aynı düzenlemede asıl işlem görmüş ürün, rejim altında üretimi amaçlanıp ihracı hedeflenen temel ürün olarak ifade edilir. İkincil işlem görmüş ürün, üretim aşamasında ortaya çıkan ancak asıl ürün niteliği taşımayan çıktıları kapsar; fire ise işlem sırasında buharlaşma, sızma, gazlaşma veya benzer yollarla kaybolan ya da iktisadi değeri kalmayan artıklardır.
İkincil işlem görmüş ürünlerin akıbeti 2006/12 Sayılı Tebliğ'in 38. maddesinin 9. fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre bahse konu ürünler, belge kapatılmadan önce gümrük idaresine teslim edilebilir, imha edilebilir, gümrüğe terk edilebilir veya serbest dolaşıma sokulabilir. Serbest dolaşıma giriş tercih edildiğinde ithalat vergileri belgedeki fiili gerçekleşme oranları esas alınarak tahakkuk ettirilir. Yurt içi alımlara karşılık gelen ikincil işlem görmüş ürünler için ise ihracat şartı aranmaz.
Elde edilen ikincil işlem görmüş ürünlerin ihraç edilmemesi durumunda, Tebliğin 43. maddesinin 5. fıkrası uyarınca serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihindeki döviz kuru ve vergi oranları üzerinden vergi hesaplaması yapılır. Bu verginin gümrük idaresine yatırıldığının tevsik edilmesi zorunlu olup ödemenin belgelenmemesi hâlinde müeyyide hükümleri devreye girer.
Taahhüt İhlallerinde Vergi Tahsili ve İdari Para Cezası Rejimi
Şartlı muafiyet kapsamında ithal edilen girdilerin belge süresinde işlenip ihraç edilmemesi veya serbest bölgelere sevk edilen eşyanın belge bitiminden itibaren 3 ay içinde üçüncü bir ülkeye satılmaması hâlinde, ithalat aşamasında tahsil edilmemiş vergiler 2006/12 Sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca tahsil edilir.
Tebliğin 45. maddesi doğrultusunda; serbest bölgelere gönderilen eşyanın üç ay içinde satılmaması, serbest bölgelerden Türkiye'ye ithal edilmemesi, tesiste tüketilmemesi, gümrüksüz satış mağazalarına sevk edilmemesi veya mahrece iadesinin sağlanmaması durumlarında alınmayan vergiler tahsil edilerek 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesi kapsamında cezai işlem uygulanır. İthalatta tahsil edilmemiş vergilerin tahsilinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur.
Gümrük Kanunu'nun 238. Maddesi Kapsamındaki Yaptırımlar ve İstisnalar
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca; dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve geçici ithalat rejimlerine dair kuralların ihlal edilmesi durumunda, Kanunun 241. maddesinde sayılan istisnalar saklı kalmak üzere eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında idari para cezası kesilir. Bu oranlar, Kanunun 241. maddesinin 3. fıkrasının (h), (l), (m), 4. fıkrasının (g), (h) ve 5. fıkrasının (b) bentlerindeki durumlar saklı tutularak tatbik edilir.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 238Kaynağı aç
Dahilde işleme ve gümrük kontrolü altında işleme rejimlerinin ihlaline rağmen, ithal eşyasının işleme faaliyetindeki veya işlem görmüş ürün hâlindeki durumu da dahil olmak üzere gümrük gözetiminden hukuka aykırı şekilde çıkarılmadığı tespit edilirse ceza farklılaşır. Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca bu durumda, eşyanın ithal vergileri ile beyanname tescil tarihinden tespit tarihine kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen gecikme zammı oranındaki faiz toplamı kadar idari para cezası tatbik edilir.
Gözetimden usulsüz çıkarılmadığı saptanan bu eşyanın, idarece yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 2. fıkrası gereğince ayrıca gümrük vergileri tutarında ilave idari para cezası uygulanır.
Rejim ihlallerinde özel kullanıma mahsus taşıtlar bakımından farklı yaptırım kademeleri geçerlidir. Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi gereğince, tam muafiyetle geçici ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin ihlallerde idari para cezası gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında kararlaştırılır. Bu taşıtlar haricindeki geçici ithalat eşyasının süresi içinde onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde ise 238. maddenin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca gümrük vergileri ile beyanname tescilinden tespit tarihine kadar işletilen gecikme zammı oranındaki faiz toplamı ceza olarak öngörülür.
Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, maddenin birinci fıkrasına göre belirlenen para cezaları Kanunun 241. maddesinin altıncı fıkrasında gösterilen miktardan az olamaz. Bununla birlikte genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri hakkında 238. maddedeki para cezası hükümleri ile 241. maddenin belirli fıkra bentleri uygulanmaz; Kanunun 238. maddesinin 4. fıkrası gereğince bu idareler hakkında 241. maddenin birinci fıkra hükmü uygulanır.
Taahhüt Kapatma Yazısında Aranacak Hususlar
Taahhüt kapatma yazısında; müeyyideye dayanak olan fıkranın, eşyanın ihraç, imha, terk veya iade gibi durumunun ve uygulanan yaptırım türü ile kapsamının açıkça belirtilmesi gerekir.
Dahilde işleme rejiminde gümrük yükümlülüğü hangi anda doğar?
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 184. maddesi kapsamında, geçici depolama veya uygulanan rejim gereklerine uyulmaması ve bu durumun rejimin yanlış tatbikine yol açması hâlinde ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğar.
Rejim ihlalinde genel idari para cezası oranı nedir?
Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca rejim kurallarının ihlalinde kural olarak eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında idari para cezası kesilir; özel kullanıma mahsus taşıtlarda ise bu ceza vergi tutarının dörtte biridir.
Eşyanın gümrük gözetiminden mevzuata aykırı çıkarılmaması ceza miktarını etkiler mi?
Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca, rejim ihlal edilse dahi eşyanın gümrük gözetiminden mevzuata aykırı çıkarılmadığının tespiti durumunda gümrüklenmiş değer yerine ithal eşyasının vergileri ile gecikme zammı oranındaki faiz toplamı kadar ceza tatbik edilir.
Serbest bölgelere gönderilen dahilde işleme eşyası için ihracat süresi ne kadardır?
2006/12 Sayılı Tebliğ'in 43. maddesi uyarınca serbest bölgelere gönderilen eşyanın belge bitim tarihinden itibaren 3 ay içinde üçüncü bir ülkeye satılması zorunludur; aksi durumda vergiler tahsil edilir ve cezai işlem uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy