Çocuğun mallarının yönetimi, tehlike başka bir yolla önlenemiyorsa hâkim tarafından bir kayyıma devredilebilir. Bu sonuç her özen eksikliğinde kendiliğinden doğmaz. Ana ve baba, velayetleri sürdükçe çocuğun mallarını yönetme hakkına sahiptir ve bununla yükümlüdür.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 361Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 352Kaynağı aç
Ana ve babanın yönetim hakkı
Türk Medeni Kanunu’nun 352. maddesine göre ana ve baba, velayetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetir. Yönetim hem bir hak hem bir yükümlülüktür. Kural olarak hesap ve güvence vermezler.
Aynı madde, yükümlülüklerin yerine getirilmediği durumlarda hâkimin müdahale edeceğini düzenler. Hüküm, müdahalenin hangi işlemlerden oluşacağını bu kesitte ayrıca sıralamaz.
Özen eksikliğinde korunma önlemleri
Türk Medeni Kanunu’nun 360. maddesi, ana ve babanın çocuğun mallarını yönetirken yeterince özen göstermemesi hâlinde hâkimin malların korunması için uygun önlemler alacağını düzenler. Özen eksikliğinin sebebi bu sonucu değiştirmez.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 360Kaynağı aç
Hâkim özellikle yönetim hakkında talimat verebilir. Belirli zamanlarda sunulan bilgi ve hesabı yeterli görmezse malların tevdi edilmesine ya da güvence gösterilmesine karar verebilir. Maddede kullanılan özellikle sözü, bu işlemleri örnek olarak anar.
Yönetimin kayyıma devri
Türk Medeni Kanunu’nun 361. maddesine göre çocuğun malları tehlikeye düşmüş ve bu tehlike başka bir şekilde önlenemiyorsa hâkim, yönetimin bir kayyıma devredilmesine karar verebilir. Hüküm, bu kararı hâkimin alabileceği bir önlem olarak düzenler.
Kayyım kararı, 360. maddedeki talimat, tevdi ve güvenceden ayrı bir maddede ve tehlikenin başka biçimde önlenememesi koşuluna bağlıdır.
Ana ve babanın yönetmediği mallar ile gelirler
Yönetimi ana ve babaya ait olmayan mallar tehlikeye düştüğünde hâkim, aynı önlemlerin alınmasına karar verebilir. Bu düzenleme, ana ve babanın yönettiği mallardan ayrı tutulmuştur.
Çocuk mallarının gelirlerinin veya bu mallardan ayrılmış belirli miktarların kanuna uygun biçimde harcanacağından kuşku duyulursa hâkim, bunların yönetimini de bir kayyıma bırakabilir. Hüküm tüm malları değil, gelirleri veya ayrılmış belirli miktarları kapsar.
Saklı payın yönetim dışında bırakılması
Türk Medeni Kanunu’nun 358. maddesi, ölüme bağlı tasarrufla çocuğun saklı payının ana ve babanın yönetimi dışında bırakılabileceğini düzenler. Hüküm saklı payın yönetimiyle sınırlıdır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 358Kaynağı aç
Mirasbırakan yönetimi bir üçüncü kişiye bırakmışsa, tasarrufunda bu kişinin belirli zamanlarda sulh hâkimine hesap vermesini öngörebilir. Hesap verme, mirasbırakanın tasarrufunda böyle bir kayıt öngörmesine bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Kayyım her özen eksikliğinde atanır mı?
Hayır. Mallar tehlikeye düşmüş ve bu tehlike başka şekilde önlenemiyorsa hâkim yönetimi kayyıma devredebilir. Özen eksikliğinde önce malların korunmasına yönelik uygun önlemler gündeme gelir.
Ana ve baba kural olarak hesap verir mi?
Velayet sürdükçe çocuğun mallarını yöneten ana ve baba kural olarak hesap ve güvence vermez. Yükümlülükler yerine getirilmezse hâkim müdahale eder.
Yalnız gelirlerin yönetimi kayyıma bırakılabilir mi?
Gelirlerin veya mallardan ayrılmış belirli miktarların kanuna uygun harcanacağından kuşku duyulursa hâkim bunların yönetimini kayyıma bırakabilir.
Saklı pay ana ve babanın yönetimi dışında kalabilir mi?
Ölüme bağlı tasarrufla saklı pay, ana ve babanın yönetimi dışında bırakılabilir. Yönetim üçüncü kişiye bırakılmışsa belirli zamanlarda sulh hâkimine hesap verilmesi tasarrufta öngörülebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy