Ceza Yargılamasında Giderlerin Belirlenmesi ve Kapsamı
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 324. maddesinin ilk iki fıkrasına göre; resmi harçlar, tarifeye bağlanan avukatlık ücretleri ve soruşturma ile kovuşturma evrelerinin sürdürülmesi için Devlet Hazinesinden karşılanan harcamalarla tarafların yaptığı ödemeler yargılama gideri niteliğindedir. Mahkemelerce kurulan hüküm ve kararlarda bu giderlerin hangi tarafa yüklendiğinin belirtilmesi gerekir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 324Kaynağı aç
avukatlık ücretleri ile soruşturma ve kovuşturma evrelerinde yargılamanın
yürütülmesi amacıyla Devlet Hazinesinden yapılan her türlü harcamalar ve
taraflarca yapılan ödemeler yargılama giderleridir.
(2) Hüküm ve kararda yargılama giderlerinin kimlere yükletileceği
gösterilir.
(3) Giderlerin miktarı ile iki taraftan birinin diğerine ödemesi gereken
paranın miktarını mahkeme başkanı veya hâkim belirler.
(4) Devlete ait yargılama giderlerine ilişkin kararlar, Harçlar Kanunu
hükümlerine göre; kişisel haklara ilişkin kararlar, 9.6.1932 tarihli ve 2004
sayılı İcra ve İflâs Kanunu hükümlerine göre yerine getirilir. (Ek cümle:
2/7/2012-6352/100 md.) Devlete ait yargılama giderlerinin 21/7/1953 tarihli
ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 106 ncı
maddesindeki terkin edilmesi gereken tutarlardan az olması halinde, bu giderin
Devlet Hazinesine yüklenmesine karar verilir.
(5) Türkçe bilmeyen ya da engelli olan şüpheli, sanık, mağdur veya tanık
için görevlendirilen tercümanın giderleri, yargılama gideri sayılmaz ve bu
giderler Devlet Hazinesince karşılanır.
Sanığın yükümlülüğü
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 324. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, yargılama giderlerinin tutarı ile taraflardan birinin diğer tarafa yapması gereken ödemenin miktarını mahkeme başkanı veya hâkim tayin eder.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 324. maddesinin beşinci fıkrası gereğince, Türkçe bilmeyen veya engeli bulunan şüpheli, sanık, mağdur yahut tanık amacıyla görevlendirilen tercümana ait masraflar yargılama gideri sayılmaz; bu ödemeler Devlet Hazinesince karşılanır.
Kanun Yolu Başvurusunun Reddi ve Geri Alınması
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin birinci fıkrası gereğince, kanun yollarından birine müracaat eden taraf, başvurusunu geri çekmesinden yahut isteminin reddedilmesinden ileri gelen masrafları ödemekle yükümlüdür.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 330Kaynağı aç
başvurusunu geri almasından veya başvurunun reddolunmasından ileri gelen
giderleri öder. Kanun yollarına başvuran Cumhuriyet savcısı ise, sanığın ödemek
zorunda bulunduğu giderler Devlet Hazinesine yükletilir.
(2) Kanun yoluna başvuranın istemi kısmen kabul olunmuş ise, mahkeme
uygun gördüğü şekilde giderleri bölüştürür.
(3) Kesinleşmiş bir hüküm ile sonuçlanan bir duruşma hakkındaki
yargılamanın yenilenmesi isteminden ileri gelen giderler hakkında da aynı hüküm
geçerlidir.
(4) Eski hâle getirme isteminden doğan giderler, hasım tarafının esassız
karşı koymasından meydana gelmiş değilse, bu istemi ileri sürene yükletilir.
İKİNCİ
KISIM
Çeşitli
Hükümler
Adlî tatil
Kanun yoluna başvuran makam Cumhuriyet savcısı olduğunda ise farklı bir sorumluluk esası geçerlidir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca, kanun yoluna Cumhuriyet savcısı başvurduğunda, sanığın ödemek zorunda kalacağı giderler Devlet Hazinesine yükletilir.
İstemin Kısmen Kabulü ve Hükmün Bozulması Halinde Giderler
Kanun yoluna yapılan müracaatta öne sürülen istem kısmen kabul edildiğinde, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca mahkeme giderleri uygun gördüğü biçimde paylaştırır.
Sanık veya müdafiinin temyiz başvurusu üzerine kararın sanık lehine bozulması halinde, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dosyanın Yargıtay'a gidiş ve dönüş masrafı sanığa yüklenemez.
Hükmün sanık tarafından temyiz edilmesi ve kararın sanık lehine bozulması durumunda, bozma sonrasında yapılan yargılama giderlerinin Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesi uyarınca sanıktan tahsiline karar verilemez.
Yargılamanın Yenilenmesi ve Eski Hâle Getirme Masrafları
Kesinleşen bir hükümle sonuçlanan duruşma hakkındaki yargılamanın yenilenmesi talebinden kaynaklanan giderler hakkında da Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kanun yolu giderlerine ilişkin düzenlemeler tatbik edilir.
Eski hâle getirme talebinden doğan masraflar, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kural olarak bu istemi sunan tarafa bırakılır. Bununla birlikte karşı tarafın esassız karşı koyması sebebiyle bu giderler doğmuşsa, söz konusu harcamalar karşı tarafa yükletilir.
Giderlerin Kesinleşmesi ve Terkin Uygulaması
İlk derece mahkemesinin hükmünden sonra kanun yoluna müracaat edilmesi durumunda ortaya çıkabilecek masraflar da dikkate alındığında, tahsil edilecek yargılama giderinin toplam tutarı henüz kesin nitelik kazanmamış olur. Bu çerçevede, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 106. maddesindeki terkin değerlendirmesi hüküm verilirken peşinen yapılarak giderlerin Hazineye bırakılmasına karar verilemez; söz konusu terkin işlemi infaz aşamasında gözetilir.
Kanun yolu başvurusu reddedilen taraf giderleri öder mi?
Evet, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun yoluna başvuran taraf, müracaatın reddedilmesinden veya geri alınmasından doğan giderleri karşılamakla yükümlüdür.
Cumhuriyet savcısının kanun yoluna başvurması halinde sanığın giderleri kime yüklenir?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin birinci fıkrası gereğince, kanun yoluna başvuran makam Cumhuriyet savcısı ise sanığın ödemek zorunda bulunduğu giderler Devlet Hazinesine yükletilir.
Tercüman ücreti sanıktan yargılama gideri olarak istenir mi?
Hayır, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 324. maddesinin beşinci fıkrası gereğince Türkçe bilmeyen ya da engelli kişiler için atanan tercüman giderleri yargılama gideri sayılmaz ve Devlet Hazinesince ödenir.
Eski hâle getirme başvurusunun giderleri kime aittir?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 330. maddesinin dördüncü fıkrasına göre eski hâle getirme giderleri istemde bulunana yükletilir; ancak karşı tarafın esassız karşı koyması varsa giderler karşı tarafa yüklenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy