5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, hâkimin davaya bakamaması, yasaklılığı ve reddine ilişkin kanun bölümünde yer alan hükümler zabıt kâtipleri hakkında da uygulanır. Yargılama işlemlerinde tutanakların düzenlenmesinde hâkimin yardımcısı olarak görev yapan zabıt kâtiplerinin, ifa ettikleri görevin önemi gözetilerek ret veya davadan çekinme bakımından hâkimlerle aynı hükümlere tabi tutulması öngörülmüştür.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 32Kaynağı aç
da uygulanır.
(2) Zabıt kâtibinin reddi veya kendisinin reddini gerektiren sebepleri
bildirerek görevden çekinmesi hâlinde gereken karar, yanında çalıştığı mahkeme
başkanı veya hâkim tarafından verilir.
(3) Aynı işte zabıt kâtibinin hâkim ile birlikte reddi istemi hakkında
veya çekinmelerine karar verecek merci, hâkime göre belirlenir.
İKİNCİ
KISIM
Kararlar,
Açıklanması ve Tebliği, Süreler ve Eski Hâle Getirme
BİRİNCİ
BÖLÜM
Kararlar,
Açıklanması ve Tebliği
Kararların verilmesi usulü
Zabıt Kâtibinin Reddi veya Görevden Çekinmesinde Karar Yetkisi
Zabıt kâtibinin reddedilmesi veya kâtibin kendisinin reddini gerektiren nedenleri bildirerek görevden çekinmesi halinde gereken karar, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 32. maddesinin ikinci fıkrası gereğince yanında çalıştığı mahkeme başkanı veya hâkim tarafından verilir. Bu kapsamda zabıt kâtibinin reddi veya çekindiğini bildirmesi hallerinde nedenlerin yerinde olup olmadığını inceleme ve karara bağlama yetkisi, yanında görev yaptığı başkan veya hâkime aittir.
Hâkim ile Zabıt Kâtibinin Birlikte Reddedilmesi veya Çekinmesi Hali
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 32. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, aynı işte zabıt kâtibinin hâkim ile birlikte reddi istemi hakkında veya çekinmelerine karar verecek merci hâkime göre belirlenir.
Kanunun Yollama Yaptığı Yasaklılık ve Davaya Bakamama Halleri
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 32. maddesinin birinci fıkrasındaki yollama kapsamında, Kanun'un 22. maddesinde düzenlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller gündeme gelir. Bu hükme göre; suçtan kendisi zarar görmüşse, şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında sonradan kalksa bile evlilik, vesayet veya kayyımlık bulunmuşsa, bu kişilerin kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise, aralarında evlât edinme bağı varsa, üçüncü derece dahil kan veya evlilik sona ermiş olsa bile ikinci derece dahil kayın hısımlığı bulunuyorsa görev yapılamaz.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 22Kaynağı aç
a) Suçtan kendisi zarar görmüşse,
b) Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında
evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa,
c) Şüpheli, sanık veya mağdurun kan
veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise,
d) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı
varsa,
e) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan
hısımlığı varsa,
f) Evlilik sona ermiş olsa bile, şüpheli, sanık veya mağdur ile
aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa,
g) Aynı davada Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevi, şüpheli veya
sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmışsa,
h) Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse,
Hâkimlik görevini yapamaz.
Yargılamaya katılamayacak hâkim
Ayrıca Kanun'un 22. maddesi doğrultusunda aynı davada Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevi, şüpheli veya sanık müdafiliği, mağdur vekilliği yapılmış olması yahut tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenilmiş bulunulması da davaya bakamama sebepleri arasında yer almaktadır.
Ret İsteminin Geri Çevrilmesi Sebepleri ve İtiraz Usulü
Hâkimin reddi usulünü düzenleyen Kanun'un 31. maddesinin birinci fıkrası uyarınca mahkeme, kovuşturma evresinde ileri sürülen ret istemini; istem süresinde yapılmamışsa, ret sebebi ve delili gösterilmemişse veya duruşmayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa geri çevirir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 31Kaynağı aç
reddi istemini aşağıdaki durumlarda geri çevirir:
a) Ret istemi süresinde yapılmamışsa.
b) Ret sebebi ve delili gösterilmemişse.
c) Ret isteminin duruşmayı uzatmak amacı ile yapıldığı açıkça
anlaşılıyorsa.
(2) Bu hâllerde ret istemi, toplu
mahkemelerde reddedilen hâkimin müzakereye katılmasıyla, tek hâkimli
mahkemelerde de reddedilen hâkimin kendisi tarafından geri çevrilir.
(3) Bu konudaki kararlara karşı itiraz yoluna başvurulabilir.
Zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 31. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca, hâkimin reddi isteminin geri çevrilmesine toplu mahkemelerde reddedilen hâkimin müzakereye katılmasıyla, tek hâkimli mahkemelerde ise reddedilen hâkimin kendisi tarafından karar verilir ve bu kararlara karşı itiraz yoluna başvurulabilir.
Zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesinde hangi kurallar uygulanır?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hâkimin davaya bakamaması, yasaklılığı ve reddine ilişkin kanun bölümündeki hükümler zabıt kâtipleri hakkında da uygulanır. Yargılama tutanaklarını düzenleyen kâtipler, görevlerinin önemi nedeniyle hâkimlerle aynı kurallara bağlı kılınmıştır.
Zabıt kâtibinin reddi talebini hangi merci karara bağlar?
Zabıt kâtibinin reddi veya kâtibin ret sebeplerini bildirerek çekinmesi halinde nedenlerin yerinde olup olmadığını inceleme ve karar verme yetkisi, kâtibin yanında çalıştığı mahkeme başkanı veya hâkime aittir.
Hâkim ile kâtip aynı anda reddedilirse mercii kim belirler?
Aynı işte zabıt kâtibinin hâkim ile birlikte reddi istendiğinde veya her ikisi birlikte çekindiğinde karar verecek merci hâkime göre tayin olunur.
Hâkimin reddi istemi hangi hâllerde geri çevrilir?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca kovuşturma evresinde ileri sürülen hâkimin reddi istemi; ret istemi süresinde yapılmamışsa, ret sebebi ve delili gösterilmemişse veya duruşmayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa mahkemece geri çevrilir ve bu karara karşı itiraz yoluna başvurulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy