Tanığın Duruşma Salonundan Ayrılmasında Kanuni Kural
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 208. maddesinin birinci fıkrasına göre tanıklar, dinlendikten sonra duruşma salonundan ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle ayrılabilir. Dinleme işlemi tamamlanan bir tanığın duruşma salonunu kendiliğinden terk etmesi kanunen mümkün olmayıp salondan ayrılabilmesi mahkeme başkanı veya hâkimin açık iznine bağlı tutulmuştur.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 208Kaynağı aç
veya hâkimin izniyle duruşma salonundan ayrılabilir.
Duruşmada anlatılması zorunlu belge ve tutanaklar[73]
İzin Usulü ve Madde Gerekçesindeki Esaslar
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 208. maddesinin gerekçesinde, dinlenmiş bulunan tanıkların kural olarak duruşma sona erinceye kadar mahkeme salonunda kalacakları ilkesinin benimsendiği açıklanmıştır. Gerekçeye göre mahkeme başkanı veya hâkim, tanığın duruşma salonundan çıkmasına izin vermeden önce sırasıyla Cumhuriyet savcısına, ardından taraflara ve avukatlarına sormalıdır.
Bilirkişiler Hakkındaki Tasarı Düzenlemesi
Madde gerekçesinde ayrıca, mahkemece dinlenmesine karar verilmiş bilirkişiler hakkında Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 69. maddesi hükümlerinin uygulanacağının ikinci fıkrada belirtildiği ifade edilmektedir. Yürürlükteki madde metninde müstakil bir ikinci fıkra yer almamakta, bu düzenleme tasarı gerekçesinde bulunmaktadır.
Duruşma Düzeni ve Yargı Kararlarındaki Değerlendirmeler
Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 17/12/2012 tarihli, 2011/38113 Esas ve 2012/48430 Karar sayılı ilamında, yerel mahkemenin hakaret suçundan kurduğu beraat hükmüne yönelik temyiz itirazları reddedilerek hükmün onanmasına oy çokluğuyla karar verilmiştir. Söz konusu karara yazılan karşı oy gerekçesinde ise Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 192/1. maddesindeki hâkimin duruşmayı yöneteceği, 203/1. maddesindeki duruşma düzeninin mahkeme başkanı veya hâkim tarafından sağlanacağı ve 208/1. maddesindeki tanıkların dinlendikten sonra ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle salondan ayrılabileceği hükümleri birlikte ele alınarak duruşma disiplini çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2011/38113, K. 2012/48430Kaynağı aç
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇ : Hakaret
HÜKÜM : Beraat
Dosya incelenerek gereği düşünüldü;
Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 17/12/2012 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
Muhalif Üye
…
KARŞI OY :
Sanık hakkında hakaret suçundan açılan kamu davasında yerel mahkemece beraat kararı verilmiştir. Hakaretin Türk Dil Kurumu sözlüğündeki karşılığı; … kırma, onura dokunma, küçültücü söz veya davranıştır. Hakaret suçu 5237 Sayılı TCY.nın Özel Hükümler 2. Kitap, Kişilere Karşı suçlar İkinci Kısım, sekizinci Bölüm Şerefe Karşı Suçlar 125-131. maddelerinde düzenlenmiştir. Suç ile korunan değer; Kişinin manevi varlığına yönelik saldırıları önleme, şerefini korumaktır.
Somut olaya bakıldığında; Sanığın, tanık olarak çağrıldığı adliyede hakim tarafından ayakta yemini yaptırıldıktan sonra ifadesine başvurulacağı sırada izinsiz olarak oturduğu, hakim tarafından ayakta ifadesinin alınacağı uyarısı üzerine "Bu şartlar altında ifade vermek istemiyorum. Ben sadece amirlerimin huzurunda ayakta beklerim" dediği, bu sözleri ellerini kollarını sallayarak söylediği, devamında ise
./..
-2-
tanık olarak çağrıldığı duruşma yerinden izinsiz olarak çıktığı Mahkemece de kabul edilmektedir. Mahkemenin yaptığı işlem tanık dinleme olup işlemin niteliği duruşmadır. Sanık Jandarma Astsubayı olup aldığı eğitim, yaptığı görev gereği hakime nasıl davranacağını bilebilecek durumdadır. CMK.nun 192/1. maddesi uyarınca "… Hakim duruşmayı yönetir..", CMK.nun 203/1. maddesi uyarınca "Duruşmanın düzeni, mahkeme başkanı veya hakim tarafından sağlanır", yine CMK.nun 208/1. maddesi uyarınca "Tanıklar, dinlendikten sonra ancak mahkeme başkanı veya hakimin izniyle duruşma salonundan ayrılabilir". Sanığa CMK.nun 53. maddesi gereği yasal uyarı da yapılmıştır. Bu düzenlemeler karşısında sanığın, tanık sıfatıyla dinlendiği duruşmada ne şekilde ifade vereceği hakimin taktirindedir. Hakim ifadenin ayakta alınacağını sanığa bildirmesine rağmen, hakimin karşısında ayakta durmaya değer bulunmadığını ifadeye yönelik "Ben sadece amirlerimin huzurunda ayakta beklerim" biçimindeki sözler, bu sözler söylenirken el-kol hareketleri yapılması, ifadesini vermeden ve izin almaksızın duruşmayı terketmesi bütün olarak değerlendirildiğinde muhatabı olan hakimi … düşürücü, hor görme, onurunu kırma niteliğinde olduğu gözetilmeden yasal olmayan ve yetersiz gerekçeyle beraat kararı verilmesi bozmayı gerektirdiği halde beraat kararının onanması yönündeki sayın çoğunluğun düşüncesine katılmıyorum.
Muhalif Üye
…
Dinlenen tanık ifadesi biter bitmez duruşma salonundan ayrılabilir mi?
Hayır, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 208. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tanıklar dinlendikten sonra duruşma salonundan ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle ayrılabilir.
Tanığa ayrılma izni verilmeden önce kimlerin görüşü sorulur?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 208. maddesinin gerekçesine göre mahkeme başkanı veya hâkim, duruşma salonundan çıkış iznini önce Cumhuriyet savcısına, ardından taraflara ve avukatlarına sorduktan sonra verebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy