Ceza Yargılamasında Sanığın Hazır Bulunması İlkesi ve İstisnaları
Ceza muhakemesinde temel kural, kanunun ayrık tuttuğu durumlar saklı kalmak şartıyla hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılamamasıdır. Duruşmaya gelmemesinin geçerli bir nedeni bulunmayan sanık hakkında zorla getirme kararı verilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 193Kaynağı aç
hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz. Gelmemesinin geçerli nedeni
olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir.
(2) (Değişik: 28/3/2023-7445/20 md.) Sanık hakkında, toplanan
delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri
dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış
olsa da dava yokluğunda bitirilebilir.
Sanığın mahkemeden uzaklaşması
Yargılamada sanığın bizzat hazır bulunması esas olmakla birlikte, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 193. maddesinin 1. fıkrasında yer alan bu genel kuralın kanunda düzenlenen istisnaları mevcuttur. Kanunun 200. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen sorgu ve dinleme sırasında sanığın salondan çıkarılması hali de sanık hazır bulunmaksızın duruşmada işlem yapılabilmesine imkan tanıyan bu yasal istisnalar arasında yer alır.
Sanığın Mahkeme Salonundan Çıkarılabilmesinin Hukuki Şartları
Sanığın yüzüne karşı suç ortaklarından birinin veya dinlenecek bir tanığın gerçeği söylemeyeceğinden endişe edilmesi durumunda mahkeme, sorgu ve dinleme işlemi sürerken ilgili sanığın mahkeme salonundan çıkarılmasına karar verebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 200Kaynağı aç
veya bir tanığın gerçeği söylemeyeceğinden endişe edilirse, mahkeme, sorgu ve
dinleme sırasında o sanığın mahkeme salonundan çıkarılmasına karar verebilir.
(2) Sanık tekrar getirildiğinde, tutanaklar okunur ve gerektiğinde
içeriği anlatılır.
Doğrudan soru yöneltme
Suç ortaklarından birinin sanığın huzurunda gerçeği açıklamayacağı yönündeki endişe nedeniyle sanığın salondan çıkarılmasına karar verme yetkisi mahkemenin takdirindedir. Bununla birlikte Cumhuriyet savcısı veya davanın tarafları da mahkemeden bu yönde bir karar verilmesini talep edebilirler.
Sanığın Salona Yeniden Alınması ve Tutanakların Okunması
Sorgu veya dinleme işleminin tamamlanmasının ardından mahkeme salonundan çıkarılmış olan sanık duruşma salonuna tekrar getirilir. Sanık salona getirildiğinde yokluğunda yapılan işlemlere dair tutanaklar okunur ve gerektiğinde bu tutanakların içeriği sanığa anlatılır.
Sanık mahkeme salonundan hangi hallerde çıkarılabilir?
Sanığın yüzüne karşı dinlenecek bir tanığın veya suç ortaklarından birinin gerçeği söylemeyeceğinden endişe edilmesi halinde, mahkeme sorgu ve dinleme esnasında sanığın salondan çıkarılmasına karar verebilir.
Sanığın salondan çıkarılmasını kimler talep edebilir?
Sanığın salondan çıkarılmasına karar verme yetkisi mahkemenin takdirinde olup Cumhuriyet savcısı veya taraflar da bu yönde talepte bulunabilir.
Salondan çıkarılan sanık geri getirildiğinde hangi işlem yapılır?
Sanık mahkeme salonuna yeniden getirildiğinde yokluğunda düzenlenen tutanaklar kendisine okunur ve gerektiği takdirde içeriği anlatılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy