5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 146. maddesi uyarınca zorla getirme, hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunan ya da kanunun 145. maddesine göre çağrıldığı halde gelmeyen şüpheli veya sanık hakkında uygulanabilen bir muhakeme tedbiridir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 146Kaynağı aç
tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli
nedenler bulunan veya 145 inci maddeye göre çağrıldığı halde gelmeyen şüpheli
veya sanığın zorla getirilmesine karar verilebilir.
(2) Zorla getirme kararı, şüpheli veya sanığın açıkça kim olduğunu,
kendisiyle ilgili suçu, gerektiğinde eşkâlini ve zorla getirilmesi nedenlerini
içerir.
(3) Zorla getirme kararının bir örneği şüpheli veya sanığa verilir.
(4) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/20 md.) Zorla getirme kararı ile
çağrılan şüpheli veya sanık derhal, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en
geç yirmidört saat içinde çağıran hâkimin, mahkemenin veya Cumhuriyet
savcısının önüne götürülür ve sorguya çekilir veya ifadesi alınır.
(5) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/20 md.) Zorla getirme, bunun için haklı
görülecek bir zamanda başlar ve hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı
tarafından, sorguya çekilmenin veya ifade almanın sonuna kadar devam eder.
(6) Zorla getirme kararının yerine getirilememesinin nedenleri, köy veya
mahalle muhtarı ile kolluk görevlisinin birlikte imzalayacakları bir tutanakla
saptanır.
(7) (Ek: 6/12/2006 – 5560/20 md.) Çağrıya rağmen gelmeyen tanık,
bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi ile ilgili olarak da zorla getirme kararı
verilebilir.
İKİNCİ
BÖLÜM
İfade
ve Sorgu Usulü
İfade ve sorgunun
tarzı
Zorla Getirme Kararının Verilme Koşulları
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 146. maddesinin 1. fıkrasına göre şüpheli veya sanık hakkında bu tedbire başvurulabilmesi için iki temel durumdan biri aranır: Kişi hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunmalı ya da usulüne uygun yapılan çağrıya rağmen kişi gelmemiş olmalıdır.
Tedbir yalnızca şüpheli ve sanıkla sınırlı değildir. CMK'nın 146. maddesinin 7. fıkrası gereğince, çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilebilir.
Zorla Getirme Kararının Zorunlu Unsurları
CMK m. 146/2 hükmü uyarınca karar; şüpheli veya sanığın açıkça kim olduğunu, kendisiyle ilgili suçu, gerektiğinde eşkâlini ve zorla getirilme nedenlerini içermek zorundadır. Kanunun 146. maddesinin 3. fıkrası uyarınca da zorla getirme kararının bir örneği şüpheli veya sanığa verilir.
Kararın İcrası, Süresi ve İfade Alma Süreci
Zorla getirme işlemi, bunun için haklı görülecek bir zamanda başlar ve hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından sorguya çekilmenin ya da ifade almanın sonuna kadar devam eder.
Zorla getirme kararı ile çağrılan şüpheli veya sanık derhal, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hâkimin, mahkemenin veya Cumhuriyet savcısının önüne götürülerek sorguya çekilir veya ifadesi alınır.
İfadesine başvurulmak üzere çağrı gönderilen müştekinin gelmemesi üzerine zorla getirilmesi yetkisi, 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK m. 146'nın 4. ve 5. fıkraları ile eklenen 7. fıkrası kapsamında Cumhuriyet savcısına da tanınmıştır.
Zorla Getirme Kararının Yerine Getirilememesi
Zorla getirme kararının yerine getirilememesi halinde bunun nedenleri, 5271 sayılı Kanun'un 146. maddesinin 6. fıkrası uyarınca köy veya mahalle muhtarı ile kolluk görevlisinin birlikte imzalayacakları bir tutanakla tespit edilir.
Zorla getirilen şüpheli veya sanık en geç ne zaman merci önüne çıkarılır?
Zorla getirme kararı ile çağrılan şüpheli veya sanık derhal, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısının önüne götürülür.
Şüpheli ve sanık dışındaki kişilere zorla getirme uygulanabilir mi?
Evet, çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi hakkında da CMK m. 146/7 uyarınca zorla getirme kararı verilebilir.
Şüpheli veya sanık hakkındaki zorla getirme kararında hangi bilgiler yer alır?
Kararda şüpheli veya sanığın açıkça kim olduğu, kendisiyle ilgili suç, gerektiğinde eşkâli ve zorla getirilme nedenleri yer alır ve kararın bir örneği ilgili şüpheli veya sanığa verilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy