CMK m. 107 Ne Düzenler?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 107. maddesi, tutuklanan kişinin bir yakınına ya da kendisinin belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilmesini zorunlu kılar. Madde, Kanunun Genel Hükümler kitabı içindeki Koruma Tedbirleri kısmının Tutuklama bölümünde yer almaktadır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 107Kaynağı aç
ilişkin her karardan tutuklunun bir yakınına veya belirlediği bir kişiye,
hâkimin kararıyla gecikmeksizin haber verilir.
(2) Ayrıca, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmemek kaydıyla,
tutuklunun tutuklamayı bir yakınına veya belirlediği bir kişiye bizzat
bildirmesine de izin verilir.
(3) Şüpheli veya sanık yabancı olduğunda tutuklanma durumu, yazılı olarak
karşı çıkmaması halinde, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir.
Tutukluluğun incelenmesi
Bildirim Yükümlülüğünün Kapsamı: İlk Tutuklama ve Uzatma Kararları
CMK m. 107/1 uyarınca bildirim yükümlülüğü yalnızca ilk tutuklama kararıyla sınırlı değildir; tutuklamanın uzatılmasına ilişkin her kararda da aynı yükümlülük yeniden doğar. Kanun bu yükümlülüğün yerine getirilmesini hâkimin kararına bağlamıştır.
Tutuklu, bilgilendirilecek kişi olarak bir yakınını ya da kendisinin belirlediği bir kişiyi gösterebilir. Kanun metni bu iki seçeneği açıkça saymaktadır.
Tutuklunun Bizzat Bildirim Yapabilmesi
CMK m. 107/2, tutukluya kendi tutuklanma durumunu bir yakınına veya belirlediği kişiye bizzat bildirme imkânı tanır. Bu imkân koşulsuz bir hak değildir; yalnızca soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmemek kaydıyla kullanılabilir. Dolayısıyla soruşturmanın seyrini olumsuz etkileyebilecek durumlarda bizzat bildirime izin verilmeyebilir.
Yabancı Uyruklu Tutukluların Konsolosluğa Bildirimi
Şüpheli veya sanığın yabancı uyruklu olması durumunda, tutuklanma hâli vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir. Bu bildirim tutuklunun yazılı olarak karşı çıkmaması koşuluna bağlıdır; yabancı tutuklu yazılı itirazda bulunursa konsolosluğa bildirim yapılmaz. CMK m. 107/3 bu hükmü açıkça düzenlemektedir.
Maddenin Tarihsel Dayanağı
CMK m. 107'nin birinci ve ikinci fıkraları, 3 Ekim 2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunla Anayasa m. 19'da yapılan değişikliğe uygulama yeteneği kazandırılması amacıyla 6 Şubat 2002 tarihli ve 4744 sayılı Kanunla 1412 sayılı Kanunun 107. maddesinde yapılan değişiklikten aynen alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Tutukluluk uzatılırsa yakına yeniden haber verilir mi?
Evet. CMK m. 107/1, bildirim yükümlülüğünü yalnızca ilk tutuklama kararıyla değil, tutuklamanın uzatılmasına ilişkin her kararla da ilişkilendirir. Uzatma kararı verildiğinde bildirim yükümlülüğü yeniden doğar.
Tutuklu, tutuklandığını kendisi haber verebilir mi?
CMK m. 107/2, tutuklunun bir yakınına veya belirlediği kişiye bizzat bildirim yapmasına izin verilebileceğini düzenler. Ancak bu imkân soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmeme koşuluna bağlıdır; koşulun karşılanmadığı durumlarda bizzat bildirime izin verilmeyebilir.
Yabancı uyruklu bir kişi tutuklanırsa konsolosluk bilgilendirilir mi?
Kural olarak bilgilendirilir. Ancak tutuklu, yazılı olarak buna karşı çıkarsa konsolosluğa bildirim yapılmaz. CMK m. 107/3, bu karşı çıkma hakkını açıkça düzenlemektedir.
Bildirimi kim yapar, tutuklu mu yoksa yetkili makam mı?
CMK m. 107/1'e göre bildirim hâkimin kararıyla yapılır. İkinci fıkrada düzenlenen bizzat bildirim ise tutuklunun soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmeme kaydıyla kendisinin gerçekleştirdiği ayrı ve koşullu bir imkândır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy