CMK Madde 101 Kapsamında Tutuklama Kararı ve Yetkili Merciler
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 101. maddesinin 1. fıkrasına göre soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından karar verilir. Kovuşturma evresinde ise sanığın tutuklanması Cumhuriyet savcısının istemiyle veya mahkemece re'sen kararlaştırılır. Gerek soruşturma gerekse kovuşturma evresindeki istemlerde mutlaka gerekçe gösterilmesi ve adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî nedenlerin somut olarak yer alması zorunludur.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 101Kaynağı aç
Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma
evresinde sanığın tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya
re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve
adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî
nedenlere yer verilir.
(2) (Değişik: 2/7/2012-6352/97 md.) Tutuklamaya, tutuklamanın
devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda;
a) Kuvvetli suç şüphesini,
b) Tutuklama nedenlerinin varlığını,
c) Tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu,
d) (Ek:8/7/2021-7331/14 md.) Adli kontrol uygulamasının yetersiz
kalacağını,
gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir.
Kararın içeriği şüpheli veya sanığa sözlü olarak bildirilir, ayrıca bir örneği
yazılmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir.
(3) Tutuklama istenildiğinde, şüpheli veya sanık, kendisinin seçeceği
veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanır.
(4) Tutuklama kararı verilmezse, şüpheli veya sanık derhâl serbest
bırakılır.
(5) Bu madde ile 100 üncü madde gereğince verilen kararlara itiraz
edilebilir.
Tutuklulukta geçecek süre
Tutuklama Kararlarında Bulunması Zorunlu Somut Gerekçeler
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 101/2 uyarınca tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda kuvvetli suç şüphesini, tutuklama nedenlerinin varlığını, tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir.
Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya tahliye isteminin reddine ilişkin kararın içeriği şüpheli veya sanığa sözlü olarak bildirilir. Ayrıca kararın bir örneği yazılmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda açıkça belirtilir.
Zorunlu Müdafi Yardımı ve Tutuklama İsteminin Reddi Hali
Tutuklama istenildiğinde şüpheli veya sanık, kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin hukuki yardımından yararlanır.
Yapılan inceleme neticesinde tutuklama kararı verilmezse şüpheli veya sanık derhâl serbest bırakılır.
Tutuklama Kararlarına Karşı Kanun Yolu
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 101. maddesi ile tutuklama nedenlerini düzenleyen 100. maddesi gereğince verilen kararlara karşı itiraz kanun yoluna başvurulabilir.
Soruşturma ve kovuşturmada tutuklama kararını kim verir?
Soruşturma evresinde tutuklama kararı Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma evresinde ise savcının istemi üzerine veya mahkemece re'sen verilir.
Tutuklama isteminde avukat bulunması zorunlu mudur?
Evet, tutuklama talep edildiğinde şüpheli veya sanık, kendisinin seçeceği veya baronun görevlendireceği bir müdafiin hukuki yardımından yararlanır.
Tutuklama kararına karşı itiraz edilebilir mi?
Evet, CMK m. 101/5 hükmü uyarınca CMK m. 100 ve m. 101 gereğince verilen tutuklama kararlarına karşı itiraz yoluna başvurulabilir.
Tutuklama talebi reddedildiğinde şüpheli serbest bırakılır mı?
Evet, merci tarafından tutuklama kararı verilmediği takdirde şüpheli veya sanık derhâl serbest bırakılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy