Ceza Muhakemesi Kanunu m. 319 uyarınca yargılamanın yenilenmesi istemi, kanunda belirlenen usule ve şekle uygun olarak yapılmadığı, kanunda öngörülen yargılamanın yenilenmesi nedenlerinden hiçbirini içermediği veya bu nedenleri doğrulayacak deliller açıkça gösterilmediği takdirde kabule değer görülmeyerek reddedilir. İstemde kabule değer görülmemeyi gerektiren bu durumların bulunmaması hâlinde ise mahkeme, istemi bir diyeceği varsa iki hafta içinde bildirmesi amacıyla Cumhuriyet savcısına ve ilgili tarafa tebliğ eder.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 319Kaynağı aç
belirlenen şekilde yapılmamış veya yargılamanın yenilenmesini gerektirecek
yasal hiçbir neden gösterilmemiş veya bunu doğrulayacak deliller açıklanmamış
ise, bu istem kabule değer görülmeyerek reddedilir.
(2) Aksi hâlde yargılamanın yenilenmesi istemi, bir diyeceği varsa iki
hafta içinde bildirmek üzere Cumhuriyet savcısı ve ilgili tarafa tebliğ olunur.[147]
(3) Bu madde gereğince verilen kararlara itiraz edilebilir.
Delillerin toplanması
Yargılamanın Yenilenmesi Yoluna Başvuru ve İnfaza Etkisi
Ceza muhakemesinde davasız yargılama olmaz ilkesi geçerlidir; bu doğrultuda yargılamanın yenilenmesi yoluna mahkemece kendiliğinden gidilemez ve inceleme mutlaka talep üzerine başlatılır. Kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölümü, yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulmasına engel oluşturmaz.
Yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulması, kesinleşen hükmün infazını kendiliğinden etkilemez ve durdurmaz. Bununla birlikte mahkemenin infazın geri bırakılmasına ya da durdurulmasına karar vermesi mümkündür.
İstemin Kabule Değer Görülmemesi Nedenleri ve Delil Kriteri
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 319/1 hükmüne göre yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer görülmeyerek reddedilmesi üç nedene bağlanmıştır: istemin kanunda belirlenen şekilde yapılmaması, yargılamanın yenilenmesini gerektirecek yasal hiçbir neden gösterilmemesi veya bu nedenleri doğrulayacak delillerin açıklanmamasıdır.
Yargılamanın yenilenmesi talebinin kabule değer olup olmadığı konusunda yalnızca şekil şartının yerine getirilmesi yeterli değildir. İleri sürülen olay ve delillerin önceden ileri sürülmeyen ve tamamen yeni nitelik taşıması, tek başına veya diğer delillerle birlikte incelendiğinde hükümlü lehine değerlendirmeye ve önceki hükmü değiştirmeye mahkemeyi yönlendirecek ciddiyette bulunması gerekir.
İstemin Kabule Değer Görülmesi Hâlinde Yapılacak İşlem
İstemin kabule değer görülmemesini gerektiren bir durumun bulunmaması hâlinde Ceza Muhakemesi Kanunu m. 319/2 gereğince istem kabule değer görülür. Bu aşamada başvuru, varsa beyan ve açıklamalarını iki haftalık yasal sürede sunabilmeleri amacıyla mahkemece Cumhuriyet savcısına ve ilgili tarafa tebliğ edilir.
Kabule Değerlik İncelemesinde Kararlara Karşı Kanun Yolları
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 319 gereğince verilen kararlara karşı anılan maddenin üçüncü fıkrası uyarınca itiraz edilebilir. Yargılamanın yenilenmesi talebinin kabule değer görülmeyerek reddine ilişkin kararlara karşı itiraz yolu açık olup temyiz olanağı bulunmamaktadır.
Kabul Kararı Sonrası Yargılama Usulü ve Zamanaşımı
Yenileme isteminin kabulüne karar verilmesinin ardından mahkemece duruşma açılıp dava ile ilgili deliller toplandıktan sonra verilen kararlar, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 319 ve m. 321/1 kapsamı dışında kalmaktadır. Bu nitelikteki kararlar itiraz kanun yoluna tabi olmayıp temyiz incelemesine tabidir.
Yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulüyle duruşma açılıp deliller toplandıktan sonra Ceza Muhakemesi Kanunu m. 323/1 uyarınca önceki hükmün onaylanması veya hükmün iptali ile yeniden hüküm kurulması gerekir; delillerin toplandığı bu aşamada yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilemez.
İstemin kabulü sonrasında gerçekleştirilen duruşma sonucunda Ceza Muhakemesi Kanunu m. 323/1 uyarınca önceki mahkûmiyet hükmünün onaylanmasına karar verilmesi hâlinde, sonuçları itibarıyla mahkûmiyete hükmedilmiş sayılır. Bu sebeple söz konusu karar, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 67/2-d hükmünde düzenlenen zamanaşımını kesen mahkûmiyet kararı niteliğindedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yargılamanın yenilenmesi istemi hükmün infazını kendiliğinden durdurur mu?
Hayır, istemde bulunulması infazı kendiliğinden etkilemez; ancak mahkeme infazın geri bırakılmasına ya da durdurulmasına karar verebilir.
Hükümlünün vefatı yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulmasını engeller mi?
Hayır, kesinleşen hükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölümü yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulmasına engel teşkil etmez.
CMK m. 319 uyarınca talebin reddine karşı hangi kanun yoluna başvurulabilir?
Talebin reddine dair kararlara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 319/3 gereğince itiraz yoluna başvurulabilir, bu kararlara karşı temyiz yolu kapalıdır.
Yenileme talebinin kabule değer sayılması için delillerin niteliği ne olmalıdır?
İleri sürülen olay ve delillerin önceden ileri sürülmemiş, tamamen yeni ve tek başına ya da diğer delillerle birlikte önceki hükmü değiştirmeye yönlendirecek ciddiyette olması zorunludur.
Duruşma sonunda önceki hükmün onaylanması zamanaşımını keser mi?
Evet, CMK m. 323/1 uyarınca önceki mahkûmiyet hükmünün onaylanması kararı, TCK m. 67/2-d kapsamında zamanaşımını kesen mahkûmiyet kararı sayılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy