Ceza Muhakemesinde Duruşmasız Yenileme Usulü ve Genel Kural
Ceza muhakemesi hukukunda kesinleşen hükümlere karşı olağanüstü bir kanun yolu olan yargılamanın yenilenmesi kural olarak duruşma açılarak sonuçlandırılır. Ancak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 322. maddesi, bu kurala sınırlı ve istisnai düzenlemeler getirerek belirli koşulların varlığı hâlinde mahkemenin yeniden duruşma açmaksızın karar verebilmesine olanak tanımıştır.
Hükümlünün Ölümü Hâlinde Yenileme İsteminin İncelenmesi
Hükümlünün ölmüş olması durumunda mahkeme yeniden duruşma açmaksızın gerekli delilleri toplar. 5271 sayılı Kanun'un 322. maddesinin birinci fıkrası gereğince toplanan deliller ışığında mahkemece ya hükümlünün beraatine ya da yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 322Kaynağı aç
yapmaksızın gerekli delilleri topladıktan sonra hükümlünün beraatine veya
yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verir.
(2) Diğer hâllerde de mahkeme, bu
hususta yeterli delil varsa Cumhuriyet savcısının uygun görüşünü aldıktan sonra
duruşma yapmaksızın hükümlünün derhâl beraatine karar verir.
(3) Mahkeme beraat kararı ile beraber önceki hükmün ortadan
kaldırılmasını da karar altına alır.
(4) Yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunan kimse isterse, gideri
Devlet Hazinesine ait olmak üzere önceki hükmün iptaline ilişkin karar Resmî
Gazete ile ilân olunacağı gibi mahkemenin takdirine göre diğer gazetelerle de
ilân edilebilir.
Yeniden duruşma sonucunda verilecek hüküm
Derhâl Beraat Kararı Verilmesinin Şartları ve Savcılık Görüşü
Hükümlünün ölümü dışındaki hâllerde duruşma yapılmaksızın karar verilebilmesi kanunda sıkı şartlara bağlanmıştır. Mahkemenin duruşma açmaksızın hükümlünün derhâl beraatine hükmedebilmesi için dosyada bu hususta yeterli delilin bulunması ve Cumhuriyet savcısının uygun görüşünün alınması zorunludur. Cumhuriyet savcısının uygun görüş bildirmemesi hâlinde ise duruşma açılması gerekir.
Önceki Hükmün İptali ve Kararın Gazetede İlanı
Duruşma yapılmaksızın yürütülen inceleme neticesinde beraat kararı verilmesi durumunda mahkeme, beraat kararıyla birlikte kesinleşmiş önceki hükmün ortadan kaldırılmasına da karar verir. İbranamenin ödeme niteliğinde kabul edildiği uyuşmazlıklarda yalnızca önceki kararın ortadan kaldırılması yeterli görülmeyip kesinleşmiş önceki hükmün iptali ile birlikte ödeme gerekçesiyle davanın düşürülmesi yönünde hüküm kurulması gerekmektedir.
Yargılamanın yenilenmesi talebinin kabule değer görülmesinden sonraki süreçte, imza ve yazı örnekleri üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılması mümkün iken hükümlünün duruşmaya gelmediği gerekçesiyle yenileme isteminin reddine karar verilemez; mahkemenin delilleri toplaması esastır.
Yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunan kişinin talep etmesi durumunda, tüm gideri Devlet Hazinesine ait olmak üzere önceki hükmün iptaline ilişkin karar Resmî Gazete'de yayımlanır. Mahkeme takdir ederse bu kararın diğer gazetelerle de ilan edilmesine hükmedebilir.
CMK 322 uyarınca hangi durumlarda duruşma açılmadan karar verilebilir?
Hükümlünün ölmüş olması hâlinde deliller toplandıktan sonra beraat veya ret kararı verilebilir. Hükümlünün hayatta olduğu diğer hâllerde ise dosyada yeterli delil bulunması ve Cumhuriyet savcısının uygun görüş bildirmesi şartıyla duruşma yapılmaksızın derhâl beraat kararı verilebilir.
Cumhuriyet savcısı duruşmasız beraat kararına uygun görüş bildirmezse ne olur?
Hükümlünün ölümü dışındaki durumlarda Cumhuriyet savcısı beraat yönünde uygun görüş bildirmezse mahkemenin duruşma açması zorunludur.
Beraat kararı verildiğinde önceki mahkûmiyet hükmü ne olur?
Mahkeme beraat kararı ile birlikte önceki hükmün ortadan kaldırılmasına da hükmeder ve talep hâlinde bu iptal kararı masrafı Devlet Hazinesine ait olmak üzere Resmî Gazete'de ilan edilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy