Ceza Davalarında Yargılama Giderlerinin Yükümlüsü
Ceza yargılamasında mahkûmiyet kararı verilmesi veya sanık hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmesi hâlinde bütün yargılama giderleri sanığa yüklenir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 325/1 uyarınca verilen bu gider yükümlülüğü, yargılamanın mahkûmiyet temelli sonuçlanmasının kanuni bir sonucudur.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 325Kaynağı aç
hâlinde, bütün yargılama giderleri sanığa yüklenir.
(2) (Değişik: 6/12/2006-5560/27 md.) Hükmün açıklanmasının geri
bırakılması ve cezanın ertelenmesi hallerinde de birinci fıkra hükmü uygulanır.
(3) Yargılamanın değişik evrelerinde yapılan araştırma veya işlemler
nedeniyle giderler meydana gelmiş olup da, sonuç sanık lehine ortaya çıkmış
ise, bu giderlerin sanığa yüklenmesinin hakkaniyete aykırı olacağı
anlaşıldığında mahkeme, bunların kısmen veya tamamen Devlet Hazinesine
yüklenmesine karar verir.
(4) Hüküm kesinleşmeden sanık ölürse, mirasçılar giderleri ödemekle
yükümlü tutulmazlar.
Bağlantılı davalarda giderler
Mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi yönünde karar kurulduğu durumlarda da sanığın yargılama giderlerinden sorumluluğu devam eder. 5271 sayılı Kanun m. 325/2 gereğince bu kararların verilmiş olması giderlerin sanığa yükletilmesine engel teşkil etmez.
Giderlerin Hazineye Yüklenmesi ve Hakkaniyet İstisnası
Yargılamanın farklı aşamalarında icra edilen araştırma veya usul işlemlerinden gider doğmuş ve bu işlemlerin sonucu sanık lehine gerçekleşmişse mahkeme hakkaniyet değerlendirmesi yapar. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 325/3 uyarınca, söz konusu masrafların sanığa yükletilmesinin hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında giderlerin tamamen ya da kısmen Devlet Hazinesine bırakılmasına hükmedilir.
Hakkında kovuşturma yürütülen sanığın verilen hüküm kesinleşmeden önce vefat etmesi hâlinde, 5271 sayılı Kanun m. 325/4 uyarınca sanığın mirasçıları ortaya çıkan yargılama giderlerini ödemekle yükümlü tutulamaz.
Beraat ve Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararlarında Giderler
Kovuşturma neticesinde sanık hakkında beraat kararı tesis edilmesi veya ceza verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi durumunda, kişi kural olarak yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaz. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 327/1 uyarınca bu durumdaki kişi yalnızca bizzat kendi kusurundan kaynaklanan giderleri ödemekle yükümlüdür.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 327Kaynağı aç
olmadığına karar verilen kişi, sadece kendi kusurundan ileri gelen giderleri
ödemeye mahkûm edilir.
(2) Bu kişinin önceden ödemek zorunda kaldığı giderler, Devlet Hazinesince
üstlenilir.
Karşılıklı hakaret hâllerinde gider
Beraat eden veya hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı tesis edilen kişinin yargılama sırasında önceden karşılamak mecburiyetinde kaldığı yargılama masrafları ise 5271 sayılı Kanun m. 327/2 gereğince Devlet Hazinesi tarafından üstlenilir.
Vekalet Ücreti Tarifesinin Belirlenmesi ve Uygulanması
Yargılama makamlarınca avukatlık ücretinin takdir edilmesinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya davanın karara bağlandığı hüküm anında yürürlükte bulunan tarife hükümleri dikkate alınır. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 168 bu hususta karar tarihindeki yürürlüğü esas kabul eder.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 168Kaynağı aç
2/5/2001 – 4667/81 md.)
Baronun yönetim
kurulları, her yıl Eylül ayı içerisinde, yargı yerlerindeki işlemler ile diğer
işlemlerden alınacak avukatlık ücretinin asgarî hadlerini gösteren birer tarife
hazırlayarak Türkiye Barolar Birliğine gönderirler.
Türkiye Barolar Birliği
Yönetim Kurulunca, baro yönetim kurullarının teklifleri de göz önüne alınmak
suretiyle uygulanacak tarife o yılın Ekim ayı sonuna kadar hazırlanarak Adalet
Bakanlığına gönderilir. (Ek cümle: 16/6/2009-5904/35 md.) Şu kadar ki
hazırlanan tarifede; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait
vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile
tarifelere ilişkin davalar ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanunun uygulanmasından doğan her türlü davalar için avukatlık ücreti
tutarı maktu olarak belirlenir. Bu tarife Adalet Bakanlığına ulaştığı tarihten
itibaren bir ay içinde Bakanlıkça karar verilmediği veya tarife onaylandığı
takdirde kesinleşir. Ancak Adalet Bakanlığı uygun bulmadığı tarifeyi bir daha
görüşülmek üzere, gösterdiği gerekçesiyle birlikte Türkiye Barolar Birliğine
geri gönderir. Geri gönderilen bu tarife, Türkiye Barolar Birliği Yönetim
Kurulunca üçte iki çoğunlukla aynen kabul edildiği takdirde onaylanmış, aksi
halde onaylanmamış sayılır; sonuç Türkiye Barolar Birliği tarafından Adalet
Bakanlığına bildirilir. 8 inci maddenin altıncı fıkrası hükümleri kıyasen uygulanır.
Avukatlık ücretinin
takdirinde, hukukî yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği
tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.
Yargı mercilerine
karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücretinin miktarı:
Avukatlık ücretinin asgari sınırlarını gösteren tarife süreci kanuni bir takvime bağlanmıştır. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 168 uyarınca baro yönetim kurulları her yıl eylül ayı içerisinde asgari ücret tarifesi tekliflerini hazırlayıp Türkiye Barolar Birliğine ulaştırır; Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu ise bu teklifleri değerlendirerek ekim ayı sonuna kadar hazırladığı tarifeyi Adalet Bakanlığına sunar.
Sanık beraat ettiğinde yargılama giderlerini öder mi?
Beraat eden kişi kural olarak yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaz, sadece kendi kusurundan kaynaklanan masrafları ödemekle yükümlü olup önceden yaptığı zorunlu giderler Devlet Hazinesince üstlenilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında masraflar kime kalır?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi hâllerinde de kanun gereği yargılama giderleri sanığa yüklenir.
Dava devam ederken sanık ölürse mirasçılar yargılama giderini öder mi?
Hüküm kesinleşmeden sanığın vefat etmesi hâlinde mirasçılar ceza davasındaki yargılama giderlerini ödemekle yükümlü tutulamaz.
Avukatlık ücretinin takdirinde hangi tarife esas alınır?
Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy