Ceza Yargılamasında İstinaf Kanun Yolu ve Şartları

Ceza Yargılamasında İstinaf Başvurusu ve Kapsamı

Ceza yargılamasında ilk derece mahkemeleri tarafından verilen hükümlere karşı istinaf kanun yoluna başvurulabilir. Hükümden önce verilmiş olup hükme esas teşkil eden veya ayrıca kanun yolu öngörülmemiş bulunan mahkeme kararları da hükümle birlikte istinaf denetimine tabi tutulur. Bunun yanında on beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler, ilgililerin talebi bulunmasa dahi bölge adliye mahkemesi tarafından kendiliğinden incelenir.

İstinaf Başvuru Süresi ve Şekli

İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır. Başvuru, kararı veren ilk derece mahkemesine sunulacak bir dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle gerçekleştirilir; zabıt kâtibine yapılan beyan tutanağa geçirilerek hâkime onaylatılır. Tutuklu sanıkların başvuru usulüne ilişkin özel hükümler ise saklı tutulmuştur.

Ağır ceza mahkemelerinde görev yapan Cumhuriyet savcıları, kendi mahkemelerinin yargı çevresi içerisinde yer alan asliye ceza mahkemelerinin hükümlerine karşı da istinaf yoluna başvurabilir. Cumhuriyet savcıları için iki haftalık başvuru süresi, kararın o yer Cumhuriyet başsavcılığına intikal ettiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

İstinaf Nedenlerinin Bildirilmesi ve Cevap Hakkı

Sanık, katılan, katılma talebi henüz karara bağlanmamış veya reddedilmiş olanlar ile katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunan kimselerin dilekçe veya beyanlarında istinaf nedenlerini açıkça göstermemiş olmaları, istinaf incelemesinin yapılmasına engel teşkil etmez.

Cumhuriyet savcısı ise istinaf yoluna başvururken başvuru gerekçelerini ve nedenlerini yazılı isteminde açıkça belirtmekle yükümlüdür. Savcının gerekçeli başvuru istemi karşı taraflara tebliğ edilir ve ilgililer tebliğden itibaren iki hafta içinde bu isteme cevap verebilir.

Bölge Adliye Mahkemesinin Karar Verme Usulü

Bölge adliye mahkemesi ceza dairesi, ilk derece mahkemesi kararında usule ya da esasa yönelik herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, delillerin ve işlemlerin eksiksiz olduğunu, sübut değerlendirmesinin yerinde olduğunu belirlerse istinaf başvurusunun esastan reddine karar verir. Kanunun 303 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilgili bentlerinde belirtilen sınırlı ihlallerin tespiti durumunda ise aykırılık bölge adliye mahkemesince düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilebilir.

İlk derece mahkemesi kararında hukuka kesin aykırılık hallerinin bulunması durumunda bölge adliye mahkemesi hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek üzere hükmü veren mahkemeye ya da yargı çevresindeki başka bir mahkemeye gönderilmesine karar verir. Ayrıca soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediği, önödeme veya uzlaştırma usulünün tatbik edilmediği ya da davanın ilk derece mahkemesindeki başka bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olduğu anlaşılırsa yine bozma kararı verilerek dosya mahkemesine iade edilir.

Bölge adliye mahkemesi ceza dairesi, bozma ve düzeltilerek esastan ret halleri dışında kalan durumlarda gerekli tedbirleri alarak davanın yeniden görülmesine ve duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına hükmeder. Açılan duruşmanın neticesinde bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddedebilir ya da ilk derece mahkemesinin hükmünü tamamen kaldırarak yeni bir hüküm kurabilir.

Kararın İstinaf Etmeyen Diğer Sanıklara Sirayeti

Bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararların sanık lehine sonuç doğurması halinde, lehe olan bu hususlar istinaf başvurusunda bulunmamış diğer sanıklara da uygulanma imkânı taşıyorsa söz konusu sanıklar da istinaf isteminde bulunmuş gibi verilen karardan faydalanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy