Duruşma Tutanağının Düzenlenmesi ve İmza Usulü
Ceza muhakemesinde duruşma için tutanak düzenlenmesi zorunludur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 219. maddesinin birinci fıkrası uyarınca duruşma tutanağı mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır. Duruşmadaki işlemlerin teknik araçlarla kayda alınması durumunda ise bu kayıtlar vakit geçirilmeksizin yazılı tutanağa dönüştürülür ve mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imza altına alınır. Mahkeme başkanının mazeretinin bulunması hâlinde duruşma tutanağı mahkeme heyetindeki üyelerin en kıdemlisi tarafından imzalanır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 219Kaynağı aç
başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır. Duruşmada yapılan
işlemlerin teknik araçlarla kayda alınması halinde, bu kayıtlar vakit
geçirilmeksizin yazılı tutanağa dönüştürülerek mahkeme başkanı veya hâkim ile
zabıt kâtibi tarafından imzalanır.
(2) Mahkeme başkanının mazereti bulunursa tutanak, üyelerin en kıdemlisi
tarafından imzalanır.
Duruşma tutanağının başlığı
Duruşmanın Açılışı ve Heyet Değişikliği
Ceza duruşmasında hazır bulundurulan tutuklu sanıklar açısından belirli usul güvenceleri uygulanır. Bu doğrultuda cezaevinden duruşmaya getirilen tutuklu sanıklar duruşma için mahsus salonda yerlerine bağsız olarak alınır. Kovuşturma evresinde mahkeme heyetinde değişiklik meydana gelmesi hâlinde ise heyet değişikliğinden önceki celselere ait duruşma tutanakları duruşmada okunur.
Sanık Haklarının Bildirilmesi ve Sorgu Usulü
Sanığın duruşmadaki sorgusundan önce 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 147. maddesi gereğince yasal hakları açıklanır. Bu kapsamda sanığa isnat edilen suç bildirilir; müdafi seçme hakkının bulunduğu, müdafiin hukuki yardımından yararlanabileceği ve müdafiin ifade veya sorguda hazır bulunabileceği hatırlatılır. Sanığın müdafi seçecek maddi durumda olmaması ve bir müdafi yardımından yararlanmak istemesi durumunda baro tarafından kendisine müdafi görevlendirilebileceği açıklanır. Ayrıca sanığa yüklenen suç hakkında susma hakkının kanuni bir hak olduğu, aleyhindeki şüphe sebeplerini gidermek ve lehine hususları ileri sürebilmek için şüpheden kurtulmaya yönelik somut delillerin toplanmasını isteme imkânının bulunduğu bildirilir.
Sanığın duruşmada verdiği savunma ile soruşturma aşamasında kolluk veya cumhuriyet savcılığı huzurunda verdiği önceki ifadeleri arasında çelişki görülmesi durumunda, önceki beyanları duruşmada okunarak sanığa çelişkinin sebebi sorulur ve açıklamaları tutanağa geçirilir.
Dosyadaki Rapor ve Belgelerin Okunması
Duruşma evresinde dava dosyasında yer alan bilgi, belge ve deliller sanığa ayrı ayrı okunur. Bu çerçevede olay yeri tespit tutanağı, olay yeri inceleme tutanağı, krokiler, otopsi tutanakları ile raporları, ekspertiz raporları, adli tıp raporları ve diğer evraklar duruşmada sanığa ayrı ayrı okunarak tutanak altına alınır. Aynı şekilde kollukta ve cumhuriyet savcılığında bilgi veren, ifade veren, şüpheli, müşteki veya tanık sıfatıyla alınan önceki beyanlar da sanığa ayrı ayrı okunur.
Mağdur ve Müştekinin Hakları ile Katılma Talebi
Duruşmada hazır bulunan şikayetçiye 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 234. maddesinde belirtilen hakları açıklanarak şikayeti ve delilleri sorulur. Yargılamaya konu fiilden zarar görme ihtimali bulunan müştekinin istemi doğrultusunda, sanık aleyhine yürütülen kamu davasına katılan olarak kabul edilmesine ve duruşmaya katılan vekilinin katılan vekili sıfatıyla kabulüne karar verilebilir.
Tanık Dinleme Usulü ve Yemin
Duruşmada tanık dinlenilmesine geçilmeden önce tanığın sanıkları tanıyıp tanımadığı ve tanıklığa engel bir halinin bulunup bulunmadığı tespit edilir. Tanıklığa engel durumun bulunmadığının anlaşılması üzerine tanığa usulüne uygun biçimde yemin yaptırılarak beyanı alınır.
Ceza mahkemesi duruşma tutanağını kimler imzalamak zorundadır?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 219 uyarınca duruşma tutanağı mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır; mahkeme başkanının mazereti durumunda tutanağı üyelerin en kıdemlisi imzalar.
Teknik araçlarla kaydedilen duruşma işlemleri tutanağa nasıl geçirilir?
Duruşmadaki işlemlerin teknik araçlarla kayda alınması durumunda kayıtlar vakit geçirilmeksizin yazılı tutanağa dönüştürülür ve mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır.
Tutuklu sanık ceza mahkemesi salonuna nasıl alınır?
Ceza infaz kurumundan getirilen tutuklu sanıklar duruşmaya mahsus salonda kendilerine ayrılan yerlerine bağsız olarak alınır.
Mahkeme heyeti değiştiğinde önceki tutanaklar okunur mu?
Mahkeme heyetinde değişiklik meydana gelmesi durumunda heyet değişikliğinden önceki celselere ait duruşma tutanakları duruşmada okunur.
Sanığın önceki ifadesiyle duruşma savunması çelişirse ne yapılır?
Sanığın önceki savcılık veya kolluk ifadesi duruşmada okunur ve ortaya çıkan çelişkinin sebebi sanığa sorularak tutanağa kaydedilir.
Müştekinin ceza davasına katılan olarak kabul edilme ölçütü nedir?
Yargılamaya konu fiil nedeniyle suçtan zarar görme ihtimali bulunan müştekinin talebi üzerine mahkemece kamu davasına katılan olarak kabulüne karar verilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy