Fatura Alacaklarının Niteliği ve Faturaya İtiraz Usulü
Ticari işletmesi kapsamında mal satan, üreten, iş gören veya menfaat sağlayan tacirden, karşı taraf fatura düzenlenmesini ve bedeli ödenmişse bunun faturada gösterilmesini isteyebilir. Düzenlenen faturayı alan muhatap, faturayı aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Benzer biçimde, telefonla, telgrafla, herhangi bir iletişim vasıtasıyla veya sözlü olarak kurulan sözleşmelere dair beyanları doğrulayan teyit mektubunu alan taraf da sekiz gün içinde itirazda bulunmazsa mektubun sözleşmeye ya da açıklamalara uygunluğunu kabul etmiş addedilir. Fatura alacaklarında bağımsız işlemler veya birbirini izleyen edimlerin bedeli icra takibine konu edilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 21Kaynağı aç
Fatura Alacağında Mal Teslimi ve İspat Külfeti
Ticari alım satıma dayalı fatura alacaklarının tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine itiraz edilmesi üzerine açılan davada ispat yükü davacı alacaklıdadır. Alacaklı, takibe ve davaya konu ettiği malı teslim ettiğini kanıtlamakla yükümlüdür. Yalnızca fatura düzenlenmiş olması veya faturanın alacaklının ticari defterlerinde kayıtlı bulunması teslimin ve alacağın varlığını ispata tek başına yetmez. Faturada malı teslim alana ilişkin kimlik ve imzanın yer almaması, teslim tutanağı veya nakliye belgesi gibi tevsik edici kayıtların sunulamaması halinde teslim olgusu ispatlanamamış sayılır. Buna karşılık, fatura veya veresiye fişindeki teslim alan imzasının borçluya ait olduğunun belirlenmesi durumunda alacaklının alacaklı olduğu kabul edilir ve mal bedelinin ödendiğini ispat yükü borçluya geçer. Fatura ve teslim fişine teslim alan olarak imza atan kimse açığa atılan imzanın hukuki neticelerine katlanmak zorunda olup, belgenin anlaşmaya aykırı biçimde sonradan doldurulduğunu ispatlama yükümlülüğü de açığa imza atan tarafa aittir.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2018/3155, K. 2019/5375Kaynağı aç
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/3484, K. 2015/8425Kaynağı aç
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2017/4384, K. 2019/5004Kaynağı aç
Cari Hesap Sözleşmesi ve Bakiye Alacağı
Tarafların aralarındaki herhangi bir hukuki ilişkiden doğan alacaklarını tek tek istemekten vazgeçip borç ve alacak kalemlerine dönüştürmeleri ve hesap kesiminde çıkacak bakiye üzerinden talepte bulunabilmeleri cari hesap sözleşmesiyle düzenlenir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 89 hükmü gereğince bu sözleşmenin geçerliliği yazılı şekilde yapılması şartına bağlıdır. Gerçek bir cari hesap ilişkisinin varlığı halinde icra takibi münferit işlem kalemleri üzerinden değil, hesabın kesilmesi sonucunda ortaya çıkan bakiye üzerinden yürütülür.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 89Kaynağı aç
Cari Hesapta Bütünlük İlkesi ve Hesap Devreleri
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 97 gereğince cari hesaba geçirilen kalemler bölünmez bir bütün oluşturur; hesap kesilmeden önce taraflardan hiçbiri alacaklı ya da borçlu sayılamayacağı gibi, tarafların hukuki durumunu ancak sözleşme nihayetindeki hesap kesimi tayin eder. Sözleşme veya ticari teamüle göre kararlaştırılan devrelerin sonunda devre hesabı kapatılarak alacak ile borç kalemleri arasındaki fark saptanır. Hesap devresi belirlenmemişse her takvim yılının son günü hesabın kapatılma tarihi kabul edilir. Tespit edilen bakiyeyi gösteren cetveli alan taraf, aldığı tarihten itibaren bir ay içinde noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza içeren bir yazıyla itiraz etmediği takdirde bakiyeyi kabul etmiş sayılır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 94Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 97Kaynağı aç
Ödeme Emrine İtiraz ve Takibin Durması
İlamsız icra takibinde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazını dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirmek zorundadır. Borcun yalnızca bir kısmına itiraz edilmesi durumunda, borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça belirtmesi gerekir; aksi takdirde borca itiraz edilmemiş sayılır. Borçlunun yasal süresi içinde yaptığı geçerli itiraz icra takibini durdurur. Borcun bir kısmına itiraz edilmişse, takibe borçlunun kabul ettiği miktar üzerinden devam edilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 62Kaynağı aç
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 66Kaynağı aç
İtirazın İptali Davası ve İcra İnkar Tazminatı
Takip talebine süresinde itiraz edilen alacaklı, itirazın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptali davası açabilir. Yargılama neticesinde borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın istemiyle hükmolunan veya reddolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. İtirazın iptali davası için kanunda gösterilen bir yıllık süreyi geçiren alacaklının ise genel hükümler dairesinde alacağını dava etme hakkı saklıdır.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 67Kaynağı aç
Haciz İsteme Süresi ve Dosyanın İşlemden Kaldırılması
Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin borçluya tebliği tarihinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. Takibe itiraz edilmesi veya dava açılması halinde, bu durumların ortaya çıkışından hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre bir yıllık hesaba katılmaz. Haciz istemi yasal süresi içinde yapılmaz veya haciz talebi geri alındıktan sonra bu süre içinde yenilenmezse icra dosyası işlemden kaldırılır. Dosyanın işlemden kaldırılmasının ardından yeniden haciz talep edilebilmesi, alacaklının yenileme talebinin borçluya tebliğ edilmesine bağlı tutulmuştur.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 78Kaynağı aç
Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmezse ne olur?
Faturayı teslim alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır.
Cari hesap sözleşmesi sözlü olarak kurulabilir mi?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 89/2 uyarınca cari hesap sözleşmesi yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz.
Ödeme emrine itiraz süresi ne kadardır?
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazını icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak bildirmek zorundadır.
Kısmi itiraz yapıldığında takip ne şekilde ilerler?
Borcun bir kısmına itiraz eden borçlu miktar ve ciheti açıkça belirtmişse yalnız itiraz edilen kısım durur, kabul edilen miktar yönünden takibe devam edilir.
İtirazın iptali davası açma süresi nedir?
Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak itirazın iptali davası açabilir.
Faturanın ticari defterde kayıtlı olması teslimi ispatlar mı?
Salt faturanın bulunması veya defterlerde kayıtlı olması teslimi ispata yetmez; malın teslim edildiğinin irsaliye, tutanak veya teslim fişiyle tevsik edilmesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

