Yıllık Ücretli İzin Hakkının Yasal Dayanağı ve Kazanılma Koşulları
4857 sayılı İş Kanunu'nun 53 ve devamı maddeleri uyarınca işçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için, işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Aynı işverenin bir veya birden fazla işyerinde geçen çalışma süreleri bu bir yıllık sürenin hesabında birleştirilir. Kanun gereğince yıllık ücretli izin hakkından feragat edilmesi veya bu haktan vazgeçilmesi hukuken mümkün değildir.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 53Kaynağı aç
Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik işlerde veya kampanya işlerinde çalışanlar hakkında İş Kanunu'nun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz. Buna karşılık, Türkiye'de Türk iş hukuku kapsamında çalışan yabancı personelin vatandaşlık statüsü yıllık izin hakkını ortadan kaldırmaz; çalışma izni koşulları ile iş sözleşmesine bağlı haklar birbirinden bağımsız olarak ele alınır.
Hizmet Süresi ve Yaş Kriterine Göre İzin Süreleri
4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesine göre işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi hizmet süresine bağlı olarak kademelendirilir. Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden, beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden, onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden az izin verilemez. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.
Kanun, belirli yaş gruplarındaki işçiler bakımından özel bir asgari sınır öngörmüştür. Onsekiz ve daha küçük yaştaki işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz. Yasada belirlenen tüm bu izin süreleri asgari nitelikte olup iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir. Kanuni asgari izin süresinden daha az izin kullanılmasını zorunlu kılan sözleşme hükümlerinin geçerliliği ise işçinin kanundan doğan koruyucu hakkı dikkate alınarak değerlendirilir.
İznin Kullanım Şekli ve Tatil Günlerinin Durumu
Yıllık izin süresinin tarafların anlaşmasıyla bölünerek kullanılması mümkündür; ancak izin bölündüğü takdirde kısımlardan birinin on günden az olmaması gerekir. Yıllık ücretli izin süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri yıllık izin süresinden sayılmaz.
İşveren ile işçi arasında yıllık izin kullanımına dair bir uyuşmazlık doğduğunda izin kayıtları önemli bir delil niteliği taşıyabilir; bu doğrultuda yalnızca işçiden imza alınmasıyla yetinilmeyerek kayıtların fiili durumu yansıtacak ve gerçeğe uygun olacak biçimde tutulması gerekir.
İş Sözleşmesinin Sona Ermesinde İzin Ücreti ve Zamanaşımı
4857 sayılı İş Kanunu'nun 59. maddesi gereğince, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Kullanılmayan izin ücretine ilişkin zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 59Kaynağı aç
İş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi halinde, kanunun 17. maddesinde düzenlenen bildirim süreleri ile 27. maddesi uyarınca işçiye verilmesi zorunlu olan yeni iş arama izinleri, yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez.
Deneme süresi yıllık izin için gereken bir yıllık kıdeme sayılır mı?
Evet, yıllık ücretli izin hakkının doğumu için aranan bir yıllık çalışma süresinin hesabında işe başlama tarihi esas alınır ve deneme süresi de bu hizmet süresine dahil edilir.
Yıllık izin hakkından feragat edilebilir mi?
Hayır, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilmesi hukuken mümkün değildir.
Yıllık izin süresine denk gelen hafta tatili ve bayram günleri izinden düşülür mü?
Hayır, yıllık izin süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri yıllık izin süresinden sayılmaz.
İşten ayrılma durumunda kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti nasıl ödenir?
İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılmış ancak kullanılmamış izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy