Çakarlı Araç Nedir, İzinsiz Kullanım Cezası Nedir

Günlük dilde çakarlı araç, geçiş üstünlüğü için kırmızı-mavi ya da başka renklerde yanıp sönen ışıklı uyarı ve gerektiğinde sirenle donatılmış araç olarak anlatılır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 26. maddesi, mevzuatta gösterilen ışıklı veya sesli uyarı işaretli cihazların izin verilmeyen araçlara takılmasını ve bu araçlarda kullanılmasını yasaklar. Bu yasağa aykırı davranan sürücüye 96.000 Türk lirası trafik idari para cezası uygulanır; sürücü belgesi otuz gün geri alınır ve araç otuz gün trafikten menedilir.

Ayırım işareti ile uyarı cihazı aynı şey değildir

Kanunun 26. maddesi iki farklı yükümlülüğü yan yana düzenler. Birinci fıkraya göre belirli araçlarda, aracın çalışma yerini ve şeklini, kapasitesini ve diğer niteliklerini gösteren plaka, ışık, renk, şekil, sembol ve yazı gibi ayırım işaretleri bulundurulur. Hangi araçların bu kapsamda belirli araç sayıldığı madde metninde tek tek açıklanmaz.

İkinci fıkra ayrı bir yasak getirir. Mevzuatta belirtilen ışıklı ve/veya sesli uyarı işareti veren cihazlar, mevzuatta izin verilmeyen araçlara takılamaz ve kullanılamaz. İzin verilen araçlar ile cihazların teknik nitelikleri bu fıkra içinde sayılmaz.

Zorunlu dış işaretler dışında araca reklam, yazı, işaret, resim, şekil, sembol, ilan, flama, bayrak ve benzerlerinin konulması, sesli ve ışıklı donanım bulundurulması ve bunlara izin verilmesi İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir. İzinli araç listesi ve cihazın takılacağı yer bu kanun hükmünde ayrıca sıralanmamıştır.

İzin verilmeyen araca cihaz takmanın sonucu

İkinci fıkradaki yasağa uymayan sürücüye 96.000 Türk lirası trafik idari para cezası verilir. Bununla birlikte sürücü belgesi otuz gün süreyle geri alınır ve araç otuz gün süreyle trafikten menedilir. Bu sonuç, izin verilmeyen araca cihaz takılması ve kullanılması fiiline bağlanmıştır.

Aynı ikinci fıkra hükümleri, son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla kez ihlal edilirse sürücüye her seferinde 192.000 Türk lirası trafik idari para cezası uygulanır. Bu tekrar halinde sürücü belgesi altmış gün geri alınır ve araç altmış gün trafikten menedilir. Bir yıllık süre son ihlal tarihinden geriye doğru hesaplanır.

İzinli araçta cihazın yerinin dışına çıkması

İkinci fıkraya dayanılarak çıkarılan yönetmelikte belirtilen araçlarda, ışıklı ve sesli uyarı işaretlerinin takılacakları yer dışında bulundurulması ve kullanılması ayrı bir ihlaldir. Bu durumda sürücüye 96.000 Türk lirası trafik idari para cezası uygulanır. Hangi araçların yönetmelikte belirtildiği ve işaretlerin hangi yere takılacağı bu hükümde yer almaz.

Yer dışında bulundurma ve kullanma, son ihlal tarihinden geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla kez işlenirse her seferinde 192.000 Türk lirası ceza uygulanır. Sürücü belgesi otuz gün geri alınır ve araç otuz gün trafikten menedilir. Bu tekrardaki süre otuz gündür. İkinci fıkranın kendisinin tekrarında öngörülen altmış günlük sonuç bu ihlale uygulanmaz.

Ayırım işaretlerine aykırılık ve trafikten men

Birinci fıkradaki ayırım işareti yükümlülüğüne uymayan sürücüye ve üçüncü fıkraya göre çıkarılacak yönetmelik hükümlerine aykırı davranan sürücüye 690 Türk lirası trafik idari para cezası uygulanır. Bu tutar, izin verilmeyen araca uyarı cihazı takılması için öngörülen 96.000 Türk liralık cezadan ayrıdır.

Ayırım işaretleri bulunmayan araçlar trafik zabıtasınca trafikten men edilir. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 60. maddesi, belirli araçlarda yönetmeliğe bağlı 1 ve 2 sayılı cetvellerdeki plaka, ışık, renk, şekil, sembol ve yazı gibi ayırım işaretlerinin bulundurulmasını zorunlu kılar. Aynı madde, ayırım işareti bulunmayan araçların trafikten men edileceğini belirtir; men işlemini yapacak makamı ayrıca göstermez. Cetvellerin içeriği madde metninde yoktur.

Sökme, elkoyma ve kamuya geçirme

Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı bulundurulan işaretler ve araca izin alınmadan yazılan yazılar sildirilir; takılan donanımlar söktürülür. Bütün giderler ve sorumluluk işletene aittir. Yönetmeliğin 60. maddesi de izin alınmadan bulundurulan diğer işaretlerde sorumluluk ve giderleri işletene bırakır, yazıların sildirilmesini ve takılan donanımların söktürülmesini düzenler.

İkinci fıkra kapsamındaki cihazlar bakımından ayrıca mülki amir elkoyma kararı verir ve bu cihazların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verir. Bu sonuç, ayırım işaretlerinin sökülmesine ilişkin gider kuralından ayrıdır.

Sürücü belgesinin geri alınması ve iadesi

Madde kapsamındaki sürücü belgesi geri alma işlemleri, 2918 sayılı Kanunun 6. maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu görevlilerin kim olduğu 26. madde metninde ayrıca sıralanmaz.

Altmış gün süreyle geri alınan sürücü belgesi, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanının muayenesi sonucunda belge almaya engel bir hâl bulunmadığının anlaşılması halinde iade edilir. Hüküm bu muayene şartını altmış gün süreyle geri alınan belgeler için yazar.

Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgeleri, 2918 sayılı Kanun kapsamında verilen trafik idari para cezalarının tamamı tahsil edilmişse iade edilir. Tahsil şartı, belgenin otuz gün veya altmış gün süreyle geri alınmış olmasından bağımsız olarak madde kapsamındaki geri alma işlemlerine bağlanmıştır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy