Boş hat veya açık hat dolandırıcılığı, GSM bayilik yetkisinin kötüye kullanılması suretiyle vatandaşların kimlik bilgileri üzerinden haberleri ve rızaları olmaksızın mobil hat tesisi yapılması, ardından hattın aktifleşmesiyle birlikte kimlik kayıtlarının sistemden silinerek kime ait olduğu belirlenemeyen sahte veya sahipsiz hatlar oluşturulması işlemidir. Bu yöntemle kimliği gizlenen hatlar üzerinden hukuka aykırı eylemler gerçekleştirilmektedir.
Elektronik Haberleşme Kanunu Kapsamındaki Yükümlülükler ve Yasaklar
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu m. 56/1 gereğince, abone kimlik ve iletişim bilgilerini ihtiva eden özel nitelikteki bilgiler ile cihazların elektronik kimlik bilgilerine ilişkin her türlü yazılım, kart veya araç yetkisiz ve izinsiz şekilde kopyalanamaz, saklanamaz, dağıtılamaz ve yarar sağlama gayesiyle kullanılamaz. Aynı kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca abonelik kaydı esnasında işletmeciye yahut temsilcisine gerçeğe aykırı belge ve bilgi verilmesi yasaktır. Maddenin üçüncü fıkrası uyarınca ise zorunlu kimlik belgelerinin birer örneği temin edilmeden işletmeci veya yetkili temsilcisi tarafından abonelik kaydı tesis edilemez.
5809 sayılı ELEKTRONİK HABERLEŞME KANUNU m. 56Kaynağı aç
5809 sayılı Kanun m. 56/4 uyarınca kişinin bilgisi ve rızası bulunmaksızın işletmeci veya adına hareket eden temsilci tarafından abonelik kurulması ya da cihaz kayıt işlemi yapılması kanunen menedilmiştir. Bu amaca matuf olarak gerçeğe aykırı belge tanzim edilemez, belgeler üzerinde tahrifat yapılamaz ve bu evraklar işleme konulamaz. Ayrıca aynı maddenin beşinci fıkrası doğrultusunda, gerçeğe aykırı evrak düzenlenerek veya değiştirilerek ilgilisinin rızası hilafına açılmış bulunan sahte aboneliklerin kullanılması hukuken yasaklanmıştır.
Elektronik Haberleşme Kanunundaki Özel Adli Yaptırımlar
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu m. 63/10 hükmü gereğince, Kanun'un 56 ncı maddesinin birinci fıkrasındaki abone kimlik ve iletişim bilgilerinin yetkisiz kopyalanması, saklanması veya dağıtılması yasaklarına aykırı davrananlar hakkında bin günden beş bin güne kadar adli para cezası tatbik edilir. Anılan fıkranın devamında, 56 ncı maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına aykırı hareket ederek rıza dışı sahte hat açma ve gerçeğe aykırı belge kullanma eylemlerini bizzat icra eden kişilerin elli günden yüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacağı düzenlenmiştir.
5809 sayılı ELEKTRONİK HABERLEŞME KANUNU m. 63Kaynağı aç
5809 sayılı Kanun m. 63/11 uyarınca, bu maddede düzenlenen suçların bir suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi durumunda tayin edilecek cezalar yarı oranında artırılmakta ve suça karışan tüzel kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nda yer alan güvenlik tedbirlerine hükmedilmektedir. Bunun yanında Kanun'un 63 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, yetkilendirilmiş işletmeci personelinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçları işlemesi halinde ilgililere bu suçların cezaları verilir; 5237 sayılı Kanun m. 137 uyarınca meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmeye dayalı artırım ise bir kat olarak tatbik edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 137Kaynağı aç
Resmi ve Özel Belgede Sahtecilik Sorumluluğu
Sahipsiz açık hatların faaliyete geçirilmesi sürecinde kimlik kartı ve resmi belgelerin tahrif edilmesi veya sahtelerinin düzenlenmesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamındaki sahtecilik hükümlerini harekete geçirir. 5237 sayılı Kanun m. 204/1 uyarınca, resmi bir belgeyi sahte olarak tanzim eden, hakiki bir resmi belgeyi aldatma yeteneği oluşturacak şekilde değiştiren yahut sahte resmi belgeyi kullanan failler hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 204Kaynağı aç
Abonelik sözleşmesi gibi özel hukuk evraklarının gerçeğe aykırı düzenlenmesi durumunda ise 5237 sayılı Kanun m. 207/1 tatbik edilir. İlgili madde uyarınca, özel bir belgeyi sahte olarak düzenleyen yahut gerçeğini başkalarını aldatacak biçimde tahrif ederek kullanan failler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası yaptırımı ile karşılaşır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 207Kaynağı aç
Nitelikli Dolandırıcılık ve Örgüt Faaliyeti Kapsamındaki Suçlar
Sahte kimliklerle veya kime ait olduğu belirsizleştirilerek açılan açık hatların bilişim sistemleri araç kılınarak haksız menfaat temini maksadıyla kullanılması durumunda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1-f uyarınca bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçu oluşur. Kanun koyucu bu bent kapsamındaki fiiller için hapis cezasının alt sınırının dört yıldan, adli para cezası tutarının ise elde edilen menfaatin iki katından az olamayacağını amirdir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
Dolandırıcılık eyleminin üç veya daha fazla kişi tarafından iştirak halinde işlenmesi cezanın yarı oranında artırılmasını gerektirirken, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilmesi halinde verilecek ceza 5237 sayılı Kanun m. 158/3 uyarınca bir kat artırılır. Ayrıca amaç suçları işlemeye elverişli vasıtalarla ve en az üç kişinin katılımıyla örgüt kuran veya yöneten kimseler 5237 sayılı Kanun m. 220/1 uyarınca beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Örgüt faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi halinde, TCK m. 220/4 gereğince failler hakkında işlenen diğer suçlardan dolayı da ayrıca ceza verilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 220Kaynağı aç
GSM Bayi Çalışanlarının Durumu ve Görevi Kötüye Kullanma Suçu
5237 sayılı Kanun m. 257/1 gereğince, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına yol açan ya da kişilere haksız menfaat sağlayan kamu görevlileri altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Ancak GSM operatörlerinin bağımsız bayilik işletmecileri ve şube personeli kamu görevlisi vasfını taşımadığından, görevi kötüye kullanma suçu doğrudan bu şahıslar hakkında uygulanamaz. Bu suç tipi ancak eyleme bir kamu görevlisinin iştirak etmesi halinde gündeme gelebilmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 257Kaynağı aç
Adli Soruşturma Tedbirleri ve Mağdurların Başvurabileceği Hukuki Yollar
Açık hat ve sahte abonelikler üzerinden yürütülen adli soruşturmalarda gerçeğin tespiti amacıyla, şüpheli bayi işletmelerinin ofis, ev ve depo gibi alanlarında adli arama yapılması ve buralardaki sözleşmelerin, bilgisayar verilerinin ve telefon cihazlarının incelenmesi gerekir. Kendi adına bilgisi ve rızası dışında hat tesis edilen kişiler, eylemin iradeleri haricinde yapıldığını ortaya koydukları ve resmi mercilere gecikmeksizin bildirim yaptıkları takdirde adli ceza yaptırımı ile karşılaşmazlar.
Adlarına haksız biçimde hat açılması sebebiyle aleyhlerine icra takibi başlatılan mağdurlar, takibe yedi gün içinde itiraz edebilirler. Bunun yanında mağdurların, takip konusu yapılan abonelikten ve borçtan sorumlu bulunmadıklarının tespiti amacıyla menfi tespit davası açma hakkı bulunmaktadır.
Adına habersiz açık hat açılan kimse ceza sorumluluğu taşır mı?
Adına bilgisi ve rızası hilafına hat açılan kişi, durumun kendi iradesi dışında meydana geldiğini ispatladığı ve durumu yetkili mercilere bildirdiği takdirde cezai yaptırıma tabi tutulmaz.
Sahte hat kaynaklı icra takiplerine karşı hangi yollara başvurulabilir?
Mağdurlar icra takibine yedi gün içinde itiraz edebilir ve takip konusu borcun kendilerine ait olmadığını tespit ettirmek üzere menfi tespit davası açabilirler.
GSM bayisi personeli görevi kötüye kullanma suçundan yargılanabilir mi?
Sıradan bayi çalışanları kamu görevlisi statüsünde bulunmadığından Türk Ceza Kanunu m. 257 hükmü doğrudan bu kişiler hakkında uygulanmaz; suç ancak kamu görevlisinin iştirakinde tatbik edilebilir.
Açık hat işlemlerinde Elektronik Haberleşme Kanunu ne tür cezalar öngörür?
5809 sayılı Kanun m. 63/10 uyarınca Kanun'un 56 ncı maddesinin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında bin günden beş bin güne kadar; ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına aykırı hareket ederek bu işi bizzat yapanlar hakkında elli günden yüz güne kadar adli para cezası öngörülmektedir. Bu suçların bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde cezalar yarı oranında artırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy