Feth-i Kabir Kavramı ve Hukuki Niteliği
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 87/4 uyarınca, gömülmüş bulunan bir ceset incelenmesi veya otopsi yapılması amacıyla mezardan çıkarılabilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 87Kaynağı aç
tıp, diğeri patoloji uzmanı veya diğer dallardan birisinin mensubu veya biri
pratisyen iki hekim tarafından yapılır. Müdafi veya vekil tarafından getirilen
hekim de otopside hazır bulunabilir. Zorunluluk bulunduğunda otopsi işlemi bir
hekim tarafından da yapılabilir; bu durum otopsi raporunda açıkça belirtilir.
(2) Otopsi, cesedin durumu olanak verdiği takdirde, mutlaka baş, göğüs ve
karnın açılmasını gerektirir.
(3) Ölümünden hemen önceki hastalığında öleni tedavi etmiş olan tabibe,
otopsi yapma görevi verilemez. Ancak, bu tabibin otopsi sırasında hazır
bulunması ve hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir.
(4) Gömülmüş bulunan bir ceset, incelenmesi veya otopsi yapılması için
mezardan çıkarılabilir. Bu husustaki karar, soruşturma evresinde Cumhuriyet
savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından verilir. Mezardan çıkarma
kararı, araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyecekse ve ulaşılması da zor
değilse ölünün bir yakınına derhâl bildirilir.
(5) Yukarıdaki fıkralarda sözü edilen işlemler yapılırken, cesedin
görüntüleri kayda alınır.
Yeni doğanın cesedinin adlî muayenesi veya otopsi
Mezardan çıkarma işlemi, ceza muhakemesi alanında veya miras hukuku bakımından gerekli görüldüğü durumlarda gündeme gelir.
Feth-i Kabir Kararı Vermeye Yetkili Merciler
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 87/4 gereğince mezardan çıkarma kararı verme yetkisi soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısına, kovuşturma evresinde ise davaya bakan mahkemeye aittir.
Mahkemece verilen feth-i kabir kararlarına karşı ya da ilgililerce yapılan mezardan çıkarma talebinin reddedilmesi halinde kanun yoluna başvurularak itiraz edilebilmektedir.
Mezardan Çıkarma İşlemini Gerektiren Haller
Ölü muayenesi ve otopsi işlemi yapılmadan ve defin ruhsatı düzenlenmeden gömülme yapılmış olması halinde mezardan çıkarma yoluna gidilebilir. Bununla birlikte ölüm sebebinin saptanması, ölüm zamanının tespiti ve ölüm vakasında suç unsuru bulunup bulunmadığının açığa kavuşturulması feth-i kabir nedenleri arasında yer alır.
Gömülme işleminin tamamlanmasından sonra ulaşılan yeni bulguların cinayet şüphesi doğurması mezardan çıkarmayı gerektiren hallerdendir. Ayrıca gerçekleştirilmiş olan ilk otopsi neticelerinin tartışmalı olması durumunda da cesedin yeniden incelenmesi amacıyla feth-i kabir yapılabilmektedir.
Feth-i Kabir ve İnceleme Usulü
5271 sayılı Kanun m. 87/4 uyarınca mezardan çıkarma kararı, araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyecek nitelikteyse ve kişiye ulaşılması da güç değilse derhâl ölünün bir yakınına bildirilir.
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 87/5 doğrultusunda, mezardan çıkarma ve otopsi işlemleri yürütülürken cesedin görüntüleri kayda alınır. Mezarın açılması esnasında lüzum görülmesi durumunda kefenden ve mezar toprağından da inceleme yapılması amacıyla örnek alınabilir.
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 87/3 gereğince, ölümünden hemen önceki hastalığında öleni tedavi etmiş hekime otopsi yapma görevi verilemez. Ancak bu hekimin otopsi esnasında hazır bulunması ve hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Feth-i kabir kararı hangi makam tarafından verilir?
Soruşturma evresinde feth-i kabir kararı verme yetkisi Cumhuriyet savcısına, kovuşturma evresinde ise davayı gören mahkemeye aittir.
Mezardan çıkarma kararı ölünün yakınlarına bildirilir mi?
Mezardan çıkarma kararı, araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyecekse ve ulaşılması da güç değilse derhâl ölünün bir yakınına bildirilir.
Feth-i kabir işleminde görüntü kaydı yapılması zorunlu mudur?
Evet, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 87/5 hükmü uyarınca mezardan çıkarma ve otopsi işlemleri yapılırken cesedin görüntüleri kayda alınır.
Ölümden önceki hekim otopsi işlemine katılabilir mi?
Ölümden hemen önceki süreçte tedaviyi üstlenen hekime bizzat otopsi yapma görevi verilemez; fakat inceleme esnasında hazır bulunması ve hastalığın seyri hususunda bilgi vermesi istenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy