Üçüncü ülke vatandaşlarının Belçika'da serbest meslek faaliyeti yürütebilmeleri için kural olarak mesleki kart (professional card) sahibi olmaları zorunludur. Belçika'da 90 günden uzun süre bağımsız faaliyet yürütecek üçüncü ülke vatandaşlarının mesleki kartın yanında ayrıca 90 günden uzun kalış için oturum yetkisi de temin etmeleri gerekir.
Mesleki Kart Kapsamı ve Muafiyet Koşulları
Mesleki kart edinme yükümlülüğü yalnızca bağımsız bir şahıs işletmesi kuran girişimcilerle sınırlı değildir. Bir şirket veya dernek bünyesinde ücretli ya da ücretsiz temsilci sıfatıyla hareket eden yabancılar da bu kapsama girebilir. Belçika'da bir şube, iştirak ya da işletme birimi oluşturulması mesleki kart zorunluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; AB, AEA veya İsviçre vatandaşı olmayan kişilerin kural olarak mesleki kart göstermesi gerekmektedir.
Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri ile İsviçre vatandaşları Belçika'da mesleki kart yükümlülüğünden muaftır. Flandre uygulamasında muafiyet için ayrıca özel bir belge düzenlenmez; muafiyet olgusal durumdan doğar ve gerektiğinde oturum kartı gibi belgelerle gösterilir.
Bölgesel Yetki Dağılımı ve Başvuru Usulü
Mesleki kart başvurularında yetki federal idareye değil, faaliyet yerine göre belirlenen Flandre, Valonya, Brüksel Başkent Bölgesi veya Almanca Konuşan Topluluk idarelerine aittir. Bununla birlikte bir bölgeden usulüne uygun olarak alınan mesleki kart, karşılıklı tanıma ilkesi doğrultusunda Belçika genelinde hizmet sunulmasına imkân verebilir.
Belçika dışında yaşayan yabancılar ilk mesleki kart başvurusunu kural olarak Belçika diplomatik veya konsolosluk temsilciliklerine sunar. Dosya ilgili bölgeye iletildikten sonra olumlu karar alınırsa 90 günden uzun kalış için D tipi vize başvurusu yapılır. Vize alındıktan sonra Belçika'ya gidilerek mesleki kart teslim alınır ve yerel belediyeye kayıt işlemi gerçekleştirilir.
Belçika'da geçerli yasal kalışı bulunan yabancıların Flandre Bölgesi'ndeki ilk başvuruları dijital olarak WSE portalı üzerinden kabul edilir; posta yoluyla yapılan başvurular işleme alınmaz. Flandre uygulamasında kayıt belgesi (orange card / attest van immatriculatie) ilk başvuru için geçerli yasal kalış belgesi sayılmaz.
Bölgesel Değerlendirme Kriterleri
Brüksel Başkent Bölgesi başvuruları incelerken oturum hakkına sahip olunması veya bunun eş zamanlı talep edilmesi, yürütülecek faaliyet alanına özgü mevzuata ve düzenleyici yükümlülüklere uyum sağlanması ile projenin bölgenin refahına katkı sağlaması kriterlerini esas alır.
Flandre Bölgesi'nde ekonomik veya yenilikçi kategorideki dosyalarda en az VKS 4 düzeyinde diploma, başvuru sahibi ve ailesi için istikrarlı, yeterli ve düzenli geçim kaynağı ile kamu düzeni ve güvenliği bakımından tehdit oluşturmama şartı aranır. Ekonomik katma değer kategorisinde ise 1 Ocak 2026 itibarıyla başvuran adına açılmış hesapta en az 22.838 avro erişilebilir finansman kanıtı ve iş yaratma ya da mevcut ekonomik dokuya olumlu etkiyi gösteren deliller değerlendirilir. Bu finansman tutarları endekslenebildiğinden başvuru anında tutarın yeniden teyit edilmesi gerekir.
Flandre idaresine sunulan belgelerin Felemenkçe, Fransızca, Almanca veya İngilizce dillerinde hazırlanması istenir. Başka dillerdeki resmî belgelerin yeminli tercüman tarafından çevrilmesi ve tercüman yurtdışında yeminli ise tercümenin ayrıca tasdik edilmesi ya da apostil taşıması aranır.
Kart Onayı Sonrası İşlemler ve Geçerlilik Süreleri
Mesleki kart onaylandıktan sonra serbest meslek sahibinin işletme gişesine başvurarak Crossroads Bank for Enterprises bünyesinden şirket numarası (enterprise number) alması zorunludur. Bunun yanında icra edilen faaliyete göre KDV kaydı ile serbest meslek sosyal sigorta fonuna kayıt yükümlülükleri yerine getirilmelidir.
Valonya'da mesleki kart azami 5 yıl süreyle verilebilir; ilk kart ise uygulamada çoğu zaman 2 yıllık deneme süresi için düzenlenir.
Ret Kararları ve İtiraz Usulü
Brüksel Başkent Bölgesi'nde başvurusu reddedilen kişi kural olarak ret kararından itibaren iki yıl boyunca yeniden başvuramaz. Ancak kabul edilmezlik, yeni delil sunulması veya farklı bir faaliyet için başvurulması durumlarında bu iki yıllık kısıtlama uygulanmaz.
Valonya'da ret durumunda 30 gün içinde itiraz yoluna başvurulabilir. Dosya dört ay içinde görüş vermekle yükümlü olan Yabancılar İçin Valon Ekonomik İnceleme Konseyi önüne gider; başvuru sahibi bu aşamada duruşmada çıkarlarını savunmaya davet edilebilir, ancak bu davet her incelemede zorunlu bir duruşma yapılacağı anlamına gelmez. Süreçte nihai karar bakan tarafından verilir. Flandre Bölgesi'nde ise ilk başvurularda nihai kararın 120 gün içinde verilmesi öngörülmekte olup olumsuz kararlara karşı farklı politika alanlarından uzmanların katkıyı değerlendirdiği bir itiraz yolu bulunur.
Üçüncü ülke vatandaşlarının Belçika'da serbest meslek yürütmesi için mesleki kart zorunlu mudur?
Üçüncü ülke vatandaşlarının Belçika'da bağımsız serbest meslek faaliyeti yürütebilmeleri için kural olarak mesleki kart sahibi olmaları gerekir. Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri ile İsviçre vatandaşları ise bu kart yükümlülüğünden muaftır.
Belçika'da şirket kurmak mesleki kart yükümlülüğünü kaldırır mı?
Belçika'da bir şirket, şube veya işletme birimi kurulması mesleki kart yükümlülüğünü kaldırmaz. AB, AEA veya İsviçre vatandaşı olmayan kişilerin şirkette bağımsız faaliyet yürütmeleri veya temsilci olarak bulunmaları halinde kural olarak kart göstermeleri zorunludur.
Mesleki kart onaylandıktan sonra hangi kayıtlar yapılmalıdır?
Kart onaylandıktan sonra Crossroads Bank for Enterprises bünyesinden şirket numarası alınmalı, faaliyete göre KDV kaydı tesis edilmeli ve serbest meslek sosyal sigorta fonuna kayıt yaptırılmalıdır.
Valonya'da mesleki kart reddine karşı itiraz süresi ne kadardır?
Valonya'da mesleki kart başvurusunun reddedilmesi halinde ret kararına karşı 30 gün içinde itiraz yoluna başvurulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy