Üçüncü ülke vatandaşlarının Belçika'da serbest meslek icra etmesi veya bağımsız ticari bir faaliyet yürütebilmesi kural olarak mesleki kart (professional card) almalarına bağlıdır. Belçika'da 90 günden uzun süre kalacak yabancı girişimcilerin bu amaca uygun uzun süreli bir kalış yetkisi tesis etmeleri zorunludur.
Bölgesel Yetki Dağılımı ve Muafiyet Kapsamı
Belçika'da ekonomik göç ve serbest meslek kartı başvurularını değerlendirme yetkisi federal düzeyde olmayıp Flanders, Brüksel-Başkent ve Wallonia bölgesel otoritelerinin yetki alanındadır. Bölgesel yönetimler mesleki kart başvurularını benzer temel ilkeler çerçevesinde ancak farklı kriter yoğunluklarıyla incelemektedir.
Belçika, Avrupa Birliği, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn ve İsviçre vatandaşları Belçika'da bağımsız bir ekonomik faaliyete başlamak istediklerinde mesleki kart alma zorunluluğundan muaftır. Bunun yanında, sınırsız süreli yabancı kimlik belgesi bulunanlar, yabancılar siciline sınırsız kayıt belgesi sahipleri, belirli Avrupa Birliği vatandaşı aile üyeleri ve tanınmış mülteci statüsündeki kişiler de mesleki kart yükümlülüğünden muaf tutulabilmektedir.
Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerinde veya İsviçre'de yerleşik serbest meslek sahipleri Belçika'ya yalnızca hizmet sunumu amacıyla geldiklerinde belirli hallerde mesleki kart olmaksızın hareket edebilmekte, ancak Belçika'da yerleşeceklerse mesleki kart alma zorunluluğu doğmaktadır. Diğer taraftan, bir başka Avrupa Birliği üyesi ülkeden uzun dönem ikamet statüsü alarak Belçika'ya gelen üçüncü ülke vatandaşlarının bağımsız faaliyet icra edebilmeleri için mesleki kart veya muafiyet belgesi sunmaları ve yeterli, düzenli geçim araçlarını kanıtlamaları şarttır.
Bölgesel Başvuru Usulleri ve Şartları
Mesleki kart başvurusunda projenin faaliyet alanına ilişkin mesleki yetkinlik, özel lisanslar veya onaylar ile şirketler hukuku, vergi ve sosyal güvenlik düzenlemelerine uyum şartı aranmaktadır.
Flanders bölgesinde ekonomik katma değer kategorisinde başvuru yapan girişimcinin kendi adına açılmış bir finans hesabında en az 22.838 avro başlangıç sermayesi göstermesi ve ayrıntılı bir iş planı sunması beklenmektedir. Flanders tarafından verilen mesleki kart şahsi ve devredilemez niteliktedir; kartta belirtilen faaliyet, adres ve nitelikle sınırlı kalır. Kartın azami geçerlilik süresi üç yıldır ve başvuru koşullarının bu süre boyunca korunması şarttır.
Brüksel-Başkent Bölgesi için yurt dışından yapılacak başvurular Belçika diplomatik veya konsolosluk temsilciliklerine yönlendirilir. Belçika'da geçerli model A kayıt belgesi veya yabancılar sicili kayıt belgesi bulunan kişiler ise başvurularını seçtikleri onaylı bir işletme gişesine sunabilir. Başvuru dosyasında adli sicil kaydı, kimlik belgesi ve fotoğraf ile birlikte en çok 20 sayfalık bir iş planının bulunması gerekmektedir.
Brüksel-Başkent Bölgesi'nde mesleki kart en çok beş yıl için verilebilir; uygulamada ilk kart genellikle deneme amaçlı iki yıl süreyle düzenlenir. Kartın geçerliliği yasal kalış hakkına doğrudan bağlıdır; kalış hakkı sona erdiğinde kart kullanılamaz hale gelir ve iade edilmelidir. Kartın yenilenmesi için sürenin dolmasından en az iki ay önce başvurulması şarttır. Belçika'da mezuniyet sonrasında iş arama veya iş kurma amaçlı 12 aylık arama yılı statüsüne sahip yabancılar da serbest meslek faaliyeti için mesleki kart başvurusunda bulunabilir.
Wallonia Bölgesinde İtiraz Usulü ve Yeniden Başvuru
Wallonia bölgesinde mesleki kart başvurusunun reddi veya verilen kartın geri alınması halinde, bildirimden itibaren 30 gün içinde yetkili Bakana başvurulabilir. Bakanın olumsuz karar vermesi durumunda 60 gün içinde Conseil d’État önünde dava açılabilir. Yapılan idari başvurunun yürütmeyi durdurucu etkisi bulunmamaktadır.
Wallonia bölgesinde verilen bir ret kararının ardından, kural olarak iki yıl geçmeden aynı konuda yeni bir başvuru yapılamaz. Ancak önceki başvurunun kabul edilemez bulunması, dosyada yeni unsurların ortaya çıkması veya farklı bir faaliyet konusunun sunulması halleri bu kuralın istisnasını oluşturur.
Mesleki Kart Sonrası Faaliyet Kurulumu
Mesleki kart teslim alındıktan sonra girişimcinin işletme gişesine başvurarak şirket numarası alması ve Banque-Carrefour des Entreprises (KBO) kaydını yaptırması zorunludur. Ayrıca yürütülecek faaliyetin hukuki gerekliliklerine göre KDV kaydının tesis edilmesi ve bağımsız çalışanlar için öngörülen sosyal sigorta fonuna üyelik işlemlerinin tamamlanması gerekir.
Flanders ekonomik katma değer başvurusunda sermaye beklentisi nedir?
Flanders bölgesinde ekonomik katma değer kategorisinde başvuran girişimcinin kendi adına açılmış bir finans hesabında en az 22.838 avro başlangıç sermayesi göstermesi ve ayrıntılı iş planı sunması beklenir.
Brüksel'de mesleki kart yenileme başvurusu ne zaman yapılmalıdır?
Brüksel-Başkent Bölgesi'nde mesleki kart yenileme başvurusunun mevcut kartın süresi dolmadan en az iki ay önce yapılması zorunludur.
Wallonia bölgesinde kart reddine karşı hangi sürede itiraz edilir?
Mesleki kartın reddi veya geri alınması halinde bildirimden itibaren 30 gün içinde yetkili Bakana başvurulabilir; ret kararının devamında 60 gün içinde Conseil d’État önünde dava açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy