İsviçre Hukukunda Sözleşmenin Kurulması ve Şekil Serbestisi
İsviçre hukuk düzeninde bir sözleşmenin meydana gelmesi, tarafların karşılıklı ve birbiriyle uyuşan irade açıklamalarında bulunmasına dayanır. Uyuşmanın esaslı unsurlar üzerinde sağlanması sözleşme ilişkisinin doğması için yeterli kabul edilir ve ticari sözleşmelerin büyük kısmında yazılı geçerlilik koşulu aranmaz. Bununla birlikte, muhtemel uyuşmazlıklarda ispatı kolaylaştırmak ve hukuki belirlilik sağlamak adına metnin yazılı olarak düzenlenmesi tavsiye edilir.
Sözleşme müzakereleri aşamasında tarafların dürüst davranma yükümlülüğü bulunmaktadır. Taraflardan birinin karşı tarafı yanıltması, önemli bilgileri gizlemesi veya sözleşme yapılacağı yönünde güven oluşturduktan sonra görüşmeleri haksız şekilde kesmesi, belirli şartlar altında hukuki sorumluluğa yol açabilir.
Ticaret Sicili ve Şirket Temsil Yetkisinin Denetimi
İsviçre'de ticaret sicili; şirketlerin hukuki yapısı, merkezi, yöneticileri, imza yetkilileri ve temsil şekli hakkında bilgi sunar. Sözleşmeyi imzalayan kişinin şirketi münferiden mi yoksa müşterek imza ile mi temsil ettiğinin denetlenmesi gerekir. Sözleşmenin şirket adına yetkisiz kişi tarafından imzalanması, ticari ilişkilerde karşılaşılabilecek riskler arasında yer alır.
Uygulanacak Hukuk ve Uluslararası Mal Satımında CISG
Sözleşmede uygulanacak hukukun belirtilmediği hallerde, uyuşmazlık durumunda hangi hukukun uygulanacağı milletlerarası özel hukuk kurallarına göre belirlenir. Bu durum taraflar açısından belirsizlik yaratabilir.
Türkiye ve İsviçre Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'ne (CISG) taraf devletler arasındadır. İki ülke şirketleri arasında uluslararası mal satım sözleşmesi akdedildiğinde, taraflar CISG'i açıkça dışlamamışsa sözleşme uygulanabilir hale gelebilir. CISG; mal satımında sözleşmenin kurulması, teslim, ayıp, ihlal, tazminat ve sözleşmeden dönme konularında özel hükümler içerir. Bu nedenle tarafların yalnızca İsviçre hukukunun uygulanacağını kararlaştırması yeterli olmayabilir; zira İsviçre hukuku seçildiğinde CISG de uygulama alanı bulabilir. CISG hükümlerinin uygulanması istenmiyorsa sözleşmede buna ilişkin açık bir hüküm yer almalıdır.
Lugano Konvansiyonu ve Yetki Anlaşmaları
Uluslararası sözleşmelerde yetki anlaşmaları ve yabancı mahkeme kararlarının tanınması bakımından Lugano Konvansiyonu önem taşır.
Sorumluluk Muafiyetleri ve Rekabet Yasaklarının Kapsamı
Sözleşmelerde sorumluluğun tamamen kaldırılması her zaman hukuken geçerli olmayabilir. Ağır kusur, hile, kasıt, kişisel zararlar, emredici hükümler ve kamu düzeni gibi sınırların düzenleme yapılırken dikkate alınması gerekir.
Ticari sözleşmelerde yer alan rekabet yasağı hükümlerinin süre, bölge ve konu bakımından ölçülü olması beklenir. Aşırı geniş rekabet yasakları, rekabet hukuku ve dürüstlük ilkesi bakımından sorun yaratabilir.
Genel İşlem Şartlarının Geçerlilik Koşulları
Hazırlanan standart şartların sözleşme metnine dahil sayılabilmesi, muhatabın bu koşullardan haberdar edilmesine ve bunları onaylamasına bağlıdır. Bu düzenlemelerin yalnızca internet sitesinde yayımlanmış olması, her durumda bağlayıcılık kazanmaları için yeterli görülmeyebilir.
İsviçre hukukunda ticari sözleşmelerin yazılı yapılması zorunlu mudur?
Çoğu ticari sözleşme için yazılı şekil zorunluluğu bulunmamaktadır; tarafların esaslı noktalarda anlaşması sözleşmenin kurulması için yeterlidir, ancak ispat kolaylığı ve hukuki güvenlik açısından yazılı yapılması önem taşır.
Sözleşmede yalnızca İsviçre hukukunun seçilmesi CISG uygulamasını engeller mi?
Yalnızca İsviçre hukukunun seçilmesi yeterli olmayabilir; Türkiye ve İsviçre CISG'e taraf olduğundan taraflarca açıkça dışlanmadığı takdirde uluslararası mal satımında CISG uygulanabilir hale gelebilir ve uygulanmaması isteniyorsa sözleşmede açık hüküm bulunmalıdır.
Web sitesinde yayımlanan genel işlem şartları doğrudan bağlayıcı mıdır?
Standart sözleşme koşullarının sözleşme ilişkisine dahil olabilmesi, karşı tarafın bunlardan haberdar edilmesine ve açıkça rıza göstermesine bağlıdır; internet sayfasında yer verilen hükümlerin her şart altında kendiliğinden bağlayıcı olacağı kabul edilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy