Bedelli Askerliğin Niteliği ve Yasal Dayanağı
Bedelli askerlik, mevzuatta öngörülen nitelikleri taşıyan ve seçilen yükümlülerin kanunen belirlenen tutarı yatırmaları ve bir aylık temel askeri eğitimi tamamlamaları suretiyle ifa edilen askerlik hizmetidir. Bu usul, 26 Haziran 2019 tarihinde yürürlüğe giren 7179 sayılı Askeralma Kanunu ile geçici bir uygulama olmaktan çıkarılarak kalıcı ve sürekli bir yasal kurum haline getirilmiştir.
7179 sayılı ASKERALMA KANUNU m. 9Kaynağı aç
7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun 9'uncu maddesi uyarınca askerlik çağına girmiş yükümlüler herhangi bir yaş sınırlamasına tabi tutulmaksızın bedelli askerlik hizmetinden faydalanmak üzere başvuruda bulunabilirler. Ancak seferberlik ve savaş hallerinde bedelli askerliğe dair kanun hükümleri tatbik edilmez.
Başvuru Koşulları ve Başvuru Usulü
Bedelli askerlikten yararlanabilmek için askerlik çağına girmiş olmak, fiilî askerlik hizmetine henüz başlamamış bulunmak ve yoklama sürecindeki sağlık muayenesinde askerliğe elverişli kararı almak gerekmektedir. Yükümlülerin başvuru tarihinden itibaren iki ay içerisinde belirlenen bedeli ödemeleri ve kura veya sınıflandırma öncesinde bu tercihlerinden vazgeçmemiş olmaları şarttır. Fiilî askerlik hizmetine başlamış olan yükümlüler ise bu haktan yararlanamazlar.
Başvurular her yıl ocak ayının ikinci haftasından itibaren kabul edilmeye başlanır ve ilgili takvim yılının son iş günü mesai saati bitimine kadar devam eder. Bu zaman diliminde başvurusunu tamamlayan yükümlülerin askerlik yapacakları birlikler ve celp tarihleri, müracaat yılını takip eden ocak ayının ikinci haftasında duyurulur.
Yükümlüler başvurularını e-Devlet kapısı üzerinden yapabilecekleri gibi askerlik şubesine şahsen giderek veya vekaletname verdikleri avukatları aracılığıyla da gerçekleştirebilirler. Askerlik şubesine yapılacak yoklama müracaatlarında T.C. kimlik kartı, kimlik kartı fotokopisi, askerlik durum belgesi ve iki adet vesikalık fotoğraf ibraz edilmelidir.
Kontenjan, Kura Seçimi ve Vazgeçme Hali
7179 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesi gereğince, Türk Silahlı Kuvvetlerinin gereksinimleri gözetilerek bedelli askerlikten yararlanacak yükümlü kontenjanı Bakanlıkça belirlenir. Başvuran istekli sayısı tespit edilen kontenjandan fazla olduğu takdirde hak sahipleri kura çekimi yoluyla belirlenir; başvuru sayısı kontenjanın altında kaldığında ise kuraya gidilmeksizin tüm istekliler seçilir.
Yapılan seçim ya da kura neticesinde bedelli askerlik hakkı elde eden kişilerin bu haklarından vazgeçmeleri halinde, kendilerine sonradan yeniden bedelli askerlikten yararlanma hakkı tanınmaz. Bedel ödemesine ve sürecin yürütülmesine dair uygulama usulleri Bakanlıkça tayin edilir.
Bedel Ödeme Şartları, Ek Bedel ve Kapsam Dışı Kalma
Bedelli askerlik bedeli, 7179 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesi uyarınca 300.000 gösterge rakamının ödemenin yapıldığı gün geçerli memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu tespit edilir. Bu tutarın müracaat tarihinden itibaren iki ay içerisinde ve silahaltına alınmadan önce Bakanlıkça öngörülen sürede peşin ve tek seferde yatırılması mecburidir. Askeralma mevzuatı uyarınca belirlenen bu bedele taksitlendirme uygulanmaz.
Bedel ödemeleri, yükümlülerin T.C. kimlik numaralarını beyan etmeleri suretiyle anlaşmalı bankalar, mal müdürlükleri veya defterdarlıklar üzerinden yapılabilir.
Müracaat tarihine kadar yoklama kaçağı, saklı veya bakaya durumunda kalan yükümlüler için kanuni bedele ilave olarak ek bedel tahsil edilir. Bu ek bedel, söz konusu durumların başladığı tarihten müracaat gününe kadar geçen her ay için hesaplanır. Süre hesabında bir günden otuz güne kadar olan zaman dilimleri bir ay sayılırken bir ayı aşan günler müteakip aya eklenir; tahsil edilen ek bedeller genel bütçeye gelir olarak kaydedilir.
Müracaat tarihine kadar yoklama kaçağı, saklı ya da bakaya kalmış kişilerden bedelli askerliğe başvurup seçim öncesinde vazgeçenler veya kendilerine tanınan iki aylık mühlet içinde ödeme yapmayanlar bu haktan yararlanamazlar. Bedelli kapsamında sevke tabi tutulup birliğine katılmayarak bakaya kalanlar ile emsallerinin terhis tarihine kadar sevkine katılmayan yükümlüler bedelli kapsamından çıkarılarak hizmetlerini erbaş ve er statüsünde tamamlarlar. Bedelli askerlik kapsamından çıkarılan yükümlülerin talepleri halinde yatırdıkları bedel kendilerine iade edilir.
Temel Askerlik Eğitimi ve İzin Halleri
Bedelli askerlik hizmetinde yükümlüler bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulurlar. Bu eğitim; silahaltına çağrılan yükümlülerin sınıf ayrımı gözetilmeksizin bedenen ve ruhen askerlik hizmetine intibakını sağlamak, gerekli temel beceri, disiplin ve bilgileri kazandırmak gayesiyle Bakanlıkça belirlenen süre ve esaslar dahilinde verilir.
Temel eğitim süresince kural olarak olağan izin hakkı tanınmamaktadır. Ancak istisnai mazeret durumlarında eşi doğum yapan yükümlülere 10 gün doğum izni, birinci derece yakını vefat edenlere ise 10 gün cenaze ve taziye izni verilebilmektedir.
Askerlikten Muafiyet ve Dövizle Askerlik
Sağlık muayenesi sonucunda askerlik vazifesini yerine getirmeye elverişli bulunmayarak hakkında 'askerliğe elverişli değildir' kararı verilenler askerlik hizmetinden muaf tutulur. Bunun yanı sıra Türk vatandaşlığını 22 yaşını doldurduktan sonra kazanan şahıslar da askerlik hizmetinden muaftır.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar göçmen statüsüyle Türk vatandaşlığına kabul edilenlerden, Türkiye'ye geldikten sonraki bir tarihte geldikleri ülkede askerlik yaptıklarını belgeleyen yükümlüler askerlik hizmetinden muaf sayılır.
Yurt dışında ikamet eden ve kanundaki şartları taşıyan Türk vatandaşları ise askerlik görevlerini 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun 39'uncu maddesinde düzenlenen dövizle askerlik usulüyle ifa edebilmektedir. Bu kapsamdaki kişiler kendileri için belirlenen döviz bedelini yatırarak yükümlülüklerini yerine getirirler.
Bedelli askerlik başvurusunda herhangi bir yaş sınırı var mıdır?
7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun 9'uncu maddesi uyarınca, askerlik çağına girmiş yükümlüler herhangi bir yaş sınırlamasına tabi olmaksızın bedelli askerliğe başvurabilmektedir.
Bedelli askerlik ücreti taksitle ödenebilir mi?
Kanun ve yönetmelik hükümleri doğrultusunda bedelli askerlik tutarının müracaat tarihinden itibaren iki ay içerisinde peşin ve tek seferde ödenmesi gerekmekte olup taksitlendirme yapılamamaktadır.
Bedelli askerlik başvurusu vekille yapılabilir mi?
Bedelli askerlik müracaatları e-Devlet kapısı üzerinden veya askerlik şubesine şahsen başvurularak yapılabileceği gibi vekaletname verilen avukat vasıtasıyla da tamamlanabilir.
Bedelli askerlik hakkından vazgeçen kişi tekrar başvuru yapabilir mi?
Seçim veya kura aşaması sonrasında bedelli askerlik hakkı elde edip de bu haktan vazgeçen yükümlülere kanunen yeniden bedelli askerlikten yararlanma hakkı verilmez.
Temel eğitim devresinde mazeret izni alınabilir mi?
Eğitim süresince kural olarak izin bulunmamakla birlikte, eşi doğum yapan yükümlülere 10 gün doğum izni ve birinci derece yakını vefat edenlere 10 gün cenaze izni tanınmaktadır.
Bedelli askerlik kapsamı dışına çıkarılanlara para iadesi yapılır mı?
Birliğine katılmayarak bakaya kalan ve erbaş ile er statüsünde askerliğini tamamlamak üzere kapsam dışına çıkarılan yükümlülere talepleri halinde ödedikleri bedel iade edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy