Aile Hukuku

Bankanın Aile Konutunu Araştırma Yükümlülüğü ve İpotek

by Avukat Erdal Ersoy
Bankanın Aile Konutunu Araştırma Yükümlülüğü ve İpotek

Eşlerin Hukuki İşlem Serbestisi ve Aile Konutu Koruması

Türk Medeni Kanunu'nun 193. maddesine göre eşlerden her biri, kanunda aksine açık bir düzenleme yer almadıkça diğeriyle veya üçüncü kişilerle serbestçe her türlü hukuki işlemi gerçekleştirebilir. Bu kuralın en temel istisnası aynı Kanun'un 194. maddesinin birinci fıkrasında yer alır. Anılan hüküm gereğince eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadığı sürece aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya konut üzerindeki hakları sınırlayamaz.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 193Kaynağı aç
Madde 193- Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukukî işlemi yapabilir. II. Aile konutu
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 194Kaynağı aç
Madde 194- Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir. Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.[16] Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur. E. Birliğin korunması I. Genel olarak

Aile Konutuna Banka Lehine İpotek Kurulması ve Açık Rıza Şartı

Aile konutunun maliki olan eş, konuttaki ortak yaşamı güçlüğe sokacak biçimde taşınmazı tek başına ipotek tesis ederek ayni bir hakla sınırlandıramaz. Bu tür bir sınırlandırmanın geçerliliği diğer eşin açık rızasının alınmasına bağlıdır. Aile konutu üzerinde banka lehine ipotek kurulurken hak sahibi olmayan eşin açık rızası temin edilmemişse, Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kurulan ipotek işlemi geçerli kabul edilemez.

Tapu Siciline Güven İlkesi ve İyiniyetin Sınırları

Taşınmaz maliki olmayan eş tarafından tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmemesi durumunda, kütükteki tescile dayanarak ayni hak kazanan iyiniyetli üçüncü kişilerin bu kazanımları Türk Medeni Kanunu'nun 1023. maddesi uyarınca korunur. Ancak tapu kütüğünde aile konutu şerhi bulunmasa dahi, taşınmazın aile konutu olduğunu bilen veya somut durum çerçevesinde bilebilecek konumda olan kişilerin iyiniyetli sayılması hukuken mümkün değildir. Taşınmazın aile konutu olduğunu bilebilecek durumda olan işlem tarafı tapuya güven ilkesinden yararlanamaz.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 1023Kaynağı aç
Madde 1023- Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur. 3. İyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı

Yargısal Değerlendirmelerde İyiniyet ve İspat Yükü

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 17.02.2014 tarihli ve E. 2014/1158, K. 2014/2936 sayılı kararında; işlem öncesinde tapu kütüğünde aile konutu şerhi bulunmadığı durumlarda bankanın kazanımının iyiniyetli olması kaydıyla Türk Medeni Kanunu'nun 1023. maddesi kapsamında korunacağı, kanunun iyiniyete hukuki sonuç bağladığı hallerde asıl olanın iyiniyetin varlığı olduğu ve lehine ipotek tesis edilenin kötüniyetli olduğunu kanıtlama yükümlülüğünün Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca bunu iddia edene düşeceği ifade edilmiştir. Buna karşılık, aynı uyuşmazlığa ilişkin direnme kararının incelenmesi sürecinde, tapuda şerh bulunmasa dahi taşınmazın aile konutu niteliğini bilebilecek durumda olan bankanın iyiniyetli sayılamayacağı ve hak sahibi olmayan eşin açık rızası bulunmaksızın tesis edilen ipoteğin Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesinin birinci fıkrası gereğince geçersiz olacağı yönündeki yerel mahkeme direnme kararı onanmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2014/1158, K. 2014/2936Kaynağı aç
2. Hukuk Dairesi         2014/1158 E.  ,  2014/2936 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Akhisar 2 Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi TARİHİ :28.06.2013 NUMARASI :Esas no:2013/292 Karar no:2013/398 Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı Vakıflar Bankası A.Ş. tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Mahkemece davacı kadının rızası alınmadan davalı koca adına tapuda kayıtlı olan ve aile konutu niteliğindeki taşınmaza davalı banka tarafından ipotek konulduğu belirtilerek davanın kabulü ile ipoteğin kaldırılmasına karar verilmiştir. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (TMK. md.6). İpotek tesisine ilişkin işlemden önce taşınmazın tapu kütüğünde "aile konutu' olduğuna ilişkin bir şerh bulunmamaktadır. Bu durumda davalı bankanın ipoteğe ilişkin kazanımı iyi niyetli ise korunur (TMK. md. 1023). Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır. İyiniyetin varlığı asıl olduğuna göre lehine ipotek tesis edilenin kötüniyetli olduğunu kanıtlama yükümlülüğü buna iddia edene düşer (TMK.md.6). Toplanan delillerden davacı, lehine ipotek tesis edilen davalı bankanın kötü niyetli olduğunu kanıtlayamamıştır. Bu durum nazara alınmadan, davanın reddi yerine yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi. 17.02.2014 (Pzt.) KARŞI OY YAZISI Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün onanması gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
Madde 6 – Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. II. Resmî belgelerle ispat

Tapu Kütüğüne Şerh Verilmesi ve Hâkimin Müdahalesi

Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tapu müdürlüğüne başvurarak tapu kütüğüne aile konutu şerhinin verilmesini isteyebilir. Aile konutuna ilişkin işlemlerde gereken rızayı sağlayamayan ya da haklı bir sebep gösterilmeksizin kendisine rıza verilmeyen eş ise Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hâkimin müdahalesini talep edebilir.

Tapuda aile konutu şerhi yoksa bankanın ipotek hakkı korunur mu?

Tapuda aile konutu şerhi olmasa dahi, taşınmazın aile konutu olduğunu bilen ya da bilebilecek durumda olan üçüncü kişilerin ve kurumların iyiniyetli olduğu kabul edilmez ve tapuya güven ilkesinden faydalanamazlar.

Eşin açık rızası olmadan aile konutuna kurulan ipotek geçerli midir?

Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesinin birinci fıkrası gereğince aile konutunun ipotekle sınırlandırılması diğer eşin açık rızasına bağlıdır; bu rıza temin edilmeksizin banka lehine kurulan ipotek geçerli kabul edilemez.

Kiralanan aile konutunda diğer eş sözleşmenin tarafı olabilir mi?

Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca aile konutu kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş kiralayana bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı hâline gelir ve diğer eşle birlikte müteselsilen sorumlu olur.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu