4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 10. maddesi gereğince, taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez. Dolayısıyla tüketici kredisi niteliğindeki işlemlerde bankaların faiz oranını sözleşme süresince tek taraflı olarak artırma imkânı bulunmamaktadır.
Sözleşme Serbestisi ve Genel İşlem Şartlarında İrade Beyanı
818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrası uyarınca sözleşmeler, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla meydana gelir ve taraflar sözleşmenin konusunu ve içeriğini belirlemede kural olarak serbesttir. Bankalar tarafından önceden hazırlanan standart sözleşmelerde genel işlem şartlarının belirlenmesine müdahale etme olanağı bulamayan tarafın iradesi doktrinde global kabul olarak nitelendirilmekte olup bu tür kabul beyanları hukuken geçerliliğini korur.
Faiz Belirleme Yetkisinin Hukuki Niteliği ve Dürüstlük Kuralı
Banka kredi sözleşmelerinde bankaya faiz oranlarını tek taraflı olarak değiştirme yetkisi tanıyan kayıtlar, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 19 ve 20. maddelerindeki sözleşme serbestisinin sınırlarına aykırılık teşkil etmez.
Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi gereğince herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymakla yükümlüdür ve bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Bankaya faiz belirleme konusunda tanınan tek taraflı yetkinin de dürüstlük kuralı sınırları içinde kullanılması emredici yasa kuralıdır. Bu yetkinin kötüye kullanılıp kullanılmadığı belirlenirken diğer bankaların faiz oranları, faizin uygulandığı dönemdeki ekonomik ve sosyal koşullar ile paranın bankaya maliyeti ve kazanç kaybı değerlendirilir. Yetkinin kötüye kullanıldığı ve belirlenen faizin fahiş olduğu iddiası ticaret mahkemeleri nezdinde ileri sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 2Kaynağı aç
Tüketici Tanımı ve Ticaret Şirketlerine Kullandırılan Krediler
4077 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (f) bendi uyarınca, mal veya hizmeti özel amaçlarla edinerek nihai surette kullanan ya da tüketen gerçek veya tüzel kişiler tüketici tanımı kapsamındadır. Tüzel kişilerin tüketici kredisine taraf olabilmesi ise her tüzel kişi yönünden geçerli olmayıp, yalnızca mesleki ya da ticari amaç gütmeksizin tüketim gayesiyle hareket edilmesi durumunda mümkündür.
Anonim veya limited şirket gibi tüzel kişi tacir sıfatını haiz ticaret şirketlerine kullandırılan kredilerde; sözleşme ihtiyaç kredisi veya bireysel kredi olarak adlandırılmış olsa dahi faiz oranlarının tek taraflı artırılması tüketici mevzuatına aykırılık oluşturmaz. Ticaret şirketlerince bu gerekçelerle tüketici mahkemelerine yapılan başvurular reddedilmektedir.
Banka tüketici kredisi faiz oranını tek taraflı artırabilir mi?
4077 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca taraflar arasında akdedilen sözleşmede kararlaştırılan kredi koşulları, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Ticari kredilerde fahiş faiz artışına karşı hangi mahkemeye başvurulur?
Bankanın tek taraflı faiz belirleme yetkisini dürüstlük kuralına aykırı ve kötüye kullanarak fahiş faiz uyguladığı iddiası ticaret mahkemeleri nezdinde ileri sürülebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy