Devre tatil ve devremülk sözleşmelerinde tüketicinin kanuni cayma hakkı süresi kural olarak 14 gündür. Tüketici bu süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 50Kaynağı aç
Devremülk ve Devre Tatilin Hukuki Niteliği
Devremülk hakkı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde düzenlenen, mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine müşterek mülkiyet payına bağlı bir irtifak hakkı olarak kurulan ayni hak temelli bir yapıdır. Müstakil bir yeni devremülk kanunu bulunmamakta olup uyuşmazlıklar Kat Mülkiyeti Kanunu ile tüketici koruma mevzuatının birlikte uygulanmasıyla çözümlenir.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 57Kaynağı aç
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında devre tatil, süresi bir yılı aşan ve tüketiciye bahse konu zaman diliminde birden çok döneme yayılan gecelik konaklama olanağı tanıyan sözleşme türüdür. Bu hak, uyuşmazlığın ve sözleşmenin niteliğine göre ayni veya şahsi hak olarak tesis edilebilir.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca tesis edilen devremülk hakları saklı kalmak kaydıyla, tüketicilerle mülkiyet payına dayalı ayni hak niteliğinde devre tatil ilişkisi kurulamaz. Benzer şekilde kooperatif ya da şirket ortaklıkları yahut dernek ve vakıf üyelikleri üzerinden devre tatil hakkı oluşturulması kanunen men edilmiştir. Devre tatile konu mal üzerinde ayni hakka sahip bulunmayan kişilerin satış yapması engellenmiş olup devremülk sözleşmeleri dışındaki devre tatil sözleşmelerinin azami süresi on yılla sınırlandırılmıştır.
Uzun süreli tatil hizmetlerine ilişkin sözleşmeler, devremülk modelinin aksine kural olarak mülkiyete dayalı ayni yetki yerine tüketiciye kişisel nitelikte kullanım olanağı verir. Dolayısıyla devremülk müessesesi için aranan tapuya tescil, resmi şekil ve taşınmazın münhasıran mesken olması gibi katı gereklilikler bu sözleşmeler bakımından aynı hukuki ağırlıkta uygulanmaz.
Devremülk Kurulmasının Kanuni Şartları ve Şekil Kuralları
Kat Mülkiyeti Kanunu gereğince devremülk hakkı yalnızca mesken niteliğindeki taşınmazlarda kurulabilir; ofis, işyeri veya büro gibi taşınmazlarda devremülk tesisi hukuken mümkün değildir. Kanun uyarınca devremülk hakkının yılın belirli dönemlerine ayrılması ve bu dönemlerin 15 günden daha az olmaması şarttır. Dönem süresinin 15 günden kısa belirlenmesi hâlinde kurulan düzenleme devremülk niteliği taşımaz; bu durum taşınmaz hakkı ve tapu kaydı bakımından hukuki sorun doğurur.
Devremülk sözleşmesinin resmi senede eklenmesi ve tapu kütüğünün beyanlar hanesinde gösterilmesi zorunludur. Ayni hakka konu sözleşmelerde kanunen öngörülen resmi şekle uyulmaması geçersizlik sonucunu doğurur ve uyuşmazlık sözleşmenin baştan itibaren hükümsüz olduğu iddiasıyla ileri sürülebilir. Resmi şekil şartı eksikse taraflar arasındaki hukuki ilişki ayni hak kurmayıp borç doğuran bir anlaşma seviyesinde kalabilir.
Resmi şekil şartına uyulmadan kurulan sözleşmelerde tüketici, belirli bir cayma süresiyle sınırlı kalmaksızın geçersizlik iddiasında bulunabilir.
Sözleşme Öncesi Bilgilendirme ve Şekil Yükümlülükleri
Devre tatil, uzun süreli tatil hizmeti, değişim ve sağlayıcının aracılık ettiği yeniden satış sözleşmelerinin imzasından asgari bir gün evvel tüketiciye Bakanlıkça tayin edilen zorunlu bilgileri içeren bir ön bilgilendirme formu sunulmalıdır. Bununla birlikte ilgili sözleşme metinlerinde yararlanma dönemi, öngörülen yıllık aidatlar ve bunların artış kriterleri, teslim zamanı, ortak kullanım alanlarına ilişkin şartlar ile cayma hakkının kullanım detaylarının belirgin biçimde yer alması zorunludur.
Mesafeli yolla yapılan işlemler saklı kalmak üzere satıcı veya sağlayıcı, sözleşme tarihinin tüketicinin bizzat el yazısıyla yazılmasını ve belgenin imzalanmasını sağlamalıdır. İster yazılı ister mesafeli akdedilmiş olsun, düzenlenen metnin bir nüshasının fiziki kâğıt yahut kalıcı veri saklayıcısı vasıtasıyla tüketiciye teslimi kanuni zorunluluktur. Ayrıca kanunlarda öngörülen daha ağır şekil kurallarına ilişkin hükümler saklı tutulmuştur.
Cayma Hakkının Kullanımı, Süreler ve Bildirim Usulü
Tüketicinin 14 günlük yasal cayma hakkı süresi sözleşmenin usulüne uygun kurulması hâlinde geçerlidir. Ön bilgilendirme formu verilmemişse veya sözleşme tüketiciye teslim edilmemişse cayma süresinin uzaması söz konusu olabilir. Bazı eksikliklerde cayma süresi 1 yıl uzayarak 1 yıl 14 güne çıkabilmekte ya da hak her hâlde 1 yıl sonunda sona ermektedir.
Cayma bildiriminin şekli sözleşmenin hukuki niteliğine göre belirlenir. Şahsi hakka ilişkin devre tatil sözleşmelerinde cayma bildirimi yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılabilir. Ayni hakka konu devremülk veya benzeri sözleşmelerde ise bildirimin noter aracılığıyla yapılması zorunludur; telefonla yapılan bildirimler hukuken geçerli sayılmaz.
Cayma Süresinde Bedel Alma Yasağı ve Hukuki Sonuçlar
6502 sayılı Kanun gereğince, yasal cayma süresi bitene dek tüketiciden hiçbir unvan veya gerekçeyle ödeme talep edilemeyeceği gibi tüketiciyi borç yükümlülüğü altına sokacak kıymetli evrak veya senet benzeri belge verilmesi de istenemez. Kanundaki bu açık yasağa aykırı biçimde tahsilat yapılması durumunda tutarın tüketiciye gecikmeksizin geri ödenmesi emredilmiş olup tüketiciyi borçlandırıcı nitelikteki tüm belgeler tüketici açısından hüküm ifade etmez.
Devre tatil ve devremülk sözleşmelerinde cayma hakkının kullanılması durumunda satıcı veya sağlayıcı tahsil edilen bedelleri ve tüketiciyi borç altına sokan senetleri iade etmekle yükümlüdür. Cayma hakkının kullanılması ile birlikte devre tatil, uzun süreli tatil hizmeti ve bunlarla bağlantılı düzenlenmiş yeniden satım, değişim ve ilgili diğer tüm sözleşmeler kendiliğinden sona erer.
Sözleşme bedelinin kredi veren tarafından karşılandığı durumlarda, cayma bildiriminin yasal cayma süresi içinde kredi verene de iletilmesi hâlinde bağlı kredi sözleşmesi herhangi bir tazminat veya cezai şart ödeme yükümlülüğü olmaksızın sona erer.
Kişisel hakka dayalı devre tatil ilişkilerinde tüketici, ilgili döneme ait konaklama imkânından feragat edeceğini tatil başlangıcından asgari doksan gün önce hizmet sağlayıcıya ilettiği takdirde, söz konusu döneme münhasır olmak üzere tüketiciden herhangi bir ad altında hiçbir bedel istenemez.
Ön Ödemeli Devre Tatil Yasağı ve Tasfiye Usulü
6502 sayılı Kanun m. 50/8 gereğince, devre mülk hakkı veren sözleşmeler de dâhil olmak üzere tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi kurulması açıkça yasaklanmıştır.
Uygulamada önceden kurulmuş veya tasfiyeye konu ön ödemeli devre tatil ilişkilerinde tüketici, devir veya teslim tarihine kadar sözleşmeden dönebilmektedir. Bu tür sözleşmelerden dönülmesi durumunda satıcı kusursuz ise sözleşme bedelinin yüzde 2'sine kadar tazminat talep edebilir; ancak borcun gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde tazminat talep edilemez. İptal ve dönme bildiriminin satıcıya ulaşmasından itibaren iade edilmesi gereken tutarlar ve borçlandırıcı senetler en geç doksan gün içinde tüketiciye geri verilmelidir.
Görevli Yargı Yolu
Devremülk ve devre tatil ilişkilerinden doğan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici mahkemeleri görevlidir. Tapu kaydıyla bağlantılı ayni hak uyuşmazlıklarında ise taşınmaz hukukuna ilişkin usuller ve talepler öne çıkabilir.
Devre tatil veya devremülk sözleşmesinde cayma süresi ne kadardır?
Cayma süresi kural olarak 14 gündür. Tüketici bu süre zarfında hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir.
Ön bilgilendirme formu verilmezse cayma süresi uzar mı?
Ön bilgilendirme formunun verilmemesi veya sözleşmenin teslim edilmemesi hâllerinde cayma süresi 1 yıl uzayarak 1 yıl 14 güne çıkabilmekte ya da hak her hâlde 1 yıl sonunda sona ermektedir.
Devremülk sözleşmesinden cayma bildirimi telefonla yapılabilir mi?
Hayır, telefonla yapılan iptal beyanı geçersizdir. Ayni hakka konu devremülk sözleşmelerinde bildirimin noter aracılığıyla yapılması zorunludur.
Tapuda resmi senetle yapılmayan devremülk sözleşmesi geçersiz midir?
Evet, devremülk sözleşmesinde resmi şekil şartına uyulmaması geçersizlik doğurur. Tüketici, 14 günlük standart cayma süresiyle sınırlı kalmaksızın sözleşmenin baştan itibaren hükümsüz olduğunu ileri sürebilir.
Cayma süresi dolmadan satıcıya ödeme yapılırsa veya senet imzalanırsa ne olur?
Cayma süresi dolmadan tüketiciden bedel alınması veya borçlandırıcı belge istenmesi yasaktır. Alınan bedeller derhâl iade edilmek zorundadır ve tüketiciyi borç altına sokan senetler tüketici yönünden geçersiz sayılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy