7407 sayılı Kanun ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında mevduat ve katılım fonlarının sigortalanmasından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun idari yapısına, kaynak kullanımından tasfiye bakiyesinin paylaştırılmasına kadar çeşitli konularda önemli değişiklikler yapılmıştır. Kanunda özel olarak 28.08.2022 tarihinde yürürlüğe gireceği hükme bağlanan istisnalar haricindeki tüm düzenlemeler, yayım tarihi olan 28.05.2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Sigortalanacak Mevduat ve Katılım Fonlarının Kapsamı
7407 sayılı Kanun ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu güvencesine tabi fonların çerçevesi genişletilmiştir. Kredi kuruluşları bünyesindeki tasarruf mevduatları ve gerçek kişilere ait katılım fonlarıyla sınırlı olan önceki koruma yerine; resmi kuruluşlar, kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlara ait fonlar dışındaki bütün mevduat ve katılım fonları Fon sigortası kapsamına alınmıştır. Genişletilen bu sigorta himayesinin yürürlük tarihi 28.08.2022 olarak belirlenmiştir.
Kredi kuruluşunun hâkim ortakları veya nitelikli pay sahiplerine, bunların kontrolünde bulunan tüzel kişilere ve gerçek kişi hâkim ortakların ana, baba, eş ve velayet altındaki çocuklarına ait mevduat, katılım fonu ile diğer hesaplar sigorta kapsamı dışındadır. Ayrıca kredi kuruluşunun yönetim veya müdürler kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ve yardımcıları ile bunların tek başına veya birlikte kontrol ettiği tüzel kişiler, ortaklıklar ve bu yöneticilerin ana, baba, eş ve velayet altındaki çocuklarına ait mevduat ve katılım fonu ile diğer hesaplar da sigorta kapsamından çıkarılmıştır.
Sistem Kurma ve Bilgi Sağlama Yükümlülüğü ile Sigorta Rezervi
Kredi kuruluşları, sigortalı mevduat ve katılım fonları kapsamında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna her türlü bilgiyi vermek ve gerekli sistemleri kurmakla yükümlü tutulmuştur. Bu düzenlemenin yürürlük tarihi 28.08.2022 olarak belirlenmiştir.
Aynı şekilde 28.08.2022 tarihi itibarıyla yürürlüğe konulan bir diğer kural uyarınca, mevduat sigorta rezervinin erişmesi hedeflenen asgari seviyesinin tespiti Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulunun yetkisine bırakılmıştır.
Fon Teşkilat Yapısı ve Kaynak Serbestisi
Kanuni düzenlemeler doğrultusunda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kurumsal ve idari yapılanmasında değişikliğe gidilmiş, Fon teşkilatı bünyesinde yeni daire ve müdürlüklerin ihdas edilmesi kabul edilmiştir.
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kaynak kullanımına ilişkin serbesti kanuni çerçeveye bağlanmıştır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nda gösterilen usul ve esaslar dahilinde tahsis edilen kaynakların; Bankacılık Kanunu, ilgili diğer kanunlar ve Devlet aleyhine yürütülen uluslararası davaların takibi kapsamında Cumhurbaşkanlığınca tevdi edilen görev ve yetkilerin gerektirdiği ölçüde serbestçe sarf edilebilmesi kabul edilmiştir.
Alacak Tahsili ve İhale Usulü Şartları
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu alacaklarının tahsiline yönelik yetkiler ile ihale usulüne ilişkin değişiklikler yapılmıştır. Bu doğrultuda, Fon Kurulunun ihale bedelinden ödemeye veya ihale alıcısına ödetmeye yetkili olduğu geçmiş dönem borçları bakımından birtakım şartlar düzenlenmiştir.
Tasfiye Bakiyesinin Dağıtımı ve Hazineye Devir Esasları
5411 sayılı Bankacılık Kanunu Geçici Madde 34 uyarınca; maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce iflas edenler dâhil olmak üzere tasfiyesi Fon eliyle yürütülen bankalarda, tüm kanuni yükümlülüklerin ifasından sonra tasfiye bakiyesi kalması hâlinde bu tutarın hissedarlara dağıtımı söz konusu olur.
5411 sayılı BANKACILIK KANUNU m. Geçici Madde 34Kaynağı aç
Tasfiye bakiyesinin dağıtımında belirli kişiler kapsam dışı bırakılmıştır. İflasına karar verilen bankaların hâkim ortakları ve yöneticileri, yönetim kurulu üyeleri, denetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcıları ile bu kişilerin yönetim ve denetimine sahip olduğu iştirakler dağıtımdan pay alamaz. Ayrıca kan ve kayın hısımları, payı devralan üçüncü kişiler ve yüzde onun altında kalsa dahi yönetim kuruluna üye belirleme veya kontrol imtiyazı veren pay sahipleri de bu paydan yararlanamaz. Bunun yanı sıra, bankanın iflasına neden olanlar ile millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği, iltisakı veya irtibatı nedeniyle cezalandırılmasına karar verilenler ve bu nedenle hakkında müsadere kararı verilmiş olanlar da tasfiye bakiyesinden pay alamaz; bu kişilere düşen pay Hazineye ödenir.
5411 sayılı Bankacılık Kanunu Geçici Madde 34 fıkra 1 kapsamında hakkında soruşturma veya kovuşturması devam edenlere isabet edecek tasfiye payı ödenmeyerek Fon hesaplarında tutulur. Bu tutarların ödenmesi; kovuşturmaya yer olmadığına, beraate, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine ilişkin kararın kesinleşmesine kadar bekletilir.
Hangi mevduat ve katılım fonları sigorta kapsamı dışındadır?
Resmi kuruluşlar, kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlara ait fonlar sigorta kapsamı dışındadır. Ayrıca kredi kuruluşunun hâkim ortakları veya nitelikli pay sahipleri ile bunların kontrolündeki tüzel kişilerin ve gerçek kişi hâkim ortakların ana, baba, eş ve velayet altındaki çocuklarının hesapları; yönetim veya müdürler kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ve yardımcıları ile bunların tek başına veya birlikte kontrol ettiği tüzel kişiler, ortaklıklar ve sayılan bu yöneticilerin ana, baba, eş ve velayet altındaki çocuklarına ait mevduat, katılım fonu ve diğer hesaplar da sigorta kapsamından çıkarılmıştır.
Tasfiye bakiyesi kalan bankalarda hangi paylar Hazineye ödenir?
Tasfiyesi Fon eliyle yürütülen bankalarda kanuni yükümlülüklerin ifasından sonra bakiye kalması hâlinde; bankanın iflasına neden olanlar, hâkim ortaklar, yöneticiler, yönetim ve denetim kurulu üyeleri, genel müdür ve yardımcıları, ilgili iştirakler, hısımlar, payı devralanlar, imtiyazlı pay sahipleri ile terör örgütlerine ya da millî güvenliğe tehdit oluşturan yapılara üyelik, iltisak veya irtibatı sebebiyle mahkûm olan ve hakkında müsadere kararı verilenlere düşen paylar Hazineye ödenir.
Tasfiye payı sahibi hakkında soruşturma veya kovuşturma bulunması hâlinde ne yapılır?
Kanunun ilgili fıkrası kapsamında hakkında soruşturma veya kovuşturması devam eden kişilere isabet eden tasfiye payı ödenmeyerek Fon hesaplarında tutulur; bu tutarın akıbeti kovuşturmaya yer olmadığı, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşmesi kararının kesinleşmesine bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy