Banka Kiralık Kasa Sözleşmesinin Amacı ve Kullanım Kapsamı
Banka kiralık kasa sözleşmesi, müşterilere ait kıymetli varlıkların güvenli bir alanda muhafaza edilmesi amacıyla kurulur. Kiralık kasalar yalnızca vesaik, mücevherat, ticari evrak, senet ve diğer menkul kıymetlerin saklanması için tahsis edilir. Yanıcı, patlayıcı, çevreye koku yayan, akıcı, bozulabilen veya mevzuat uyarınca bulundurulması ve saklanması suç teşkil eden maddelerin kasaya konulması yasaktır.
Banka, güvenlik tedbirleri kapsamında kiracının veya yetkili vekilinin huzurunda kasayı dilediği zaman açtırma, muayene etme ve kasaya konulan kapalı paket, kutu veya kolilerin muhteviyatını inceleme hakkına sahiptir. Kiracı, bu yönde bir talep geldiğinde kasayı hazır bulundurmakla yükümlüdür. Kiracının bu inceleme mükellefiyetine uymaması halinde banka sözleşmeyi feshetme hakkını kullanabilir ve bu aykırılık nedeniyle uğrayacağı tüm zararları kiracıdan talep edebilir.
Kasa Anahtarlarının Muhafazası, Kaybı ve Güvenlik Yükümlülükleri
Kiralık kasanın kullanımında güvenlik kurallarına riayet edilmesi esastır. Kiracının kasa anahtarının eşini yaptırması kesin olarak yasaklanmış olup bu yasağın ihlalinden doğacak sonuçlardan banka sorumlu tutulmaz. Bunun yanı sıra kiracı, kasa dairesinin tabi olduğu güvenlik önlemlerine uymak, kiralık kasa memuru kasayı kilitlerken hazır bulunmak ve kasa anahtarını kilitten bizzat çıkarmak zorundadır. Anahtarın kilit üzerinde unutulmasından doğabilecek durumlarda sorumluluk kabul edilmez.
Kasa anahtarlarından birinin veya her ikisinin kaybedilmesi halinde kiracı, durumu gecikmeksizin yazılı olarak bankaya bildirmekle yükümlüdür. Yazılı bildirimin yapılmaması durumunda kaybın doğuracağı sonuçlardan banka sorumlu tutulamaz. Anahtarlardan yalnızca birinin kaybolması durumunda kasanın kilidi tadil edilir, tadil mümkün değilse kırılarak yenisiyle değiştirilir. Her iki anahtarın birden kaybedilmesi halinde ise kasa kilidi kiracının huzurunda kırılarak açılır. Kilidin tadili veya kırılması sebebiyle yapılacak tüm tamirat ve kilit masrafları kiracı tarafından karşılanır.
Kasanın Temsilci Aracılığıyla Kullanılması ve Devir Yasakları
Kiralık kasa kiracısı, tahsis edilen kasayı bir başkasına devredemez veya alt kiraya veremez. Sözleşme imzalanırken veya yenilenirken bankanın talep etmesi durumunda kiracı doktor raporu sunmayı kabul eder.
Kasanın kiracı adına üçüncü bir kişi tarafından kullanılabilmesi için noter onaylı bir vekaletname düzenlenmesi veya şube müdürünün takdiriyle bankada ilgili memur huzurunda özel vekaletname tanzim edilerek bankanın onayının alınması gerekir. Kiracı, kasa kullanımı için birden fazla kişiye vekalet veremez. Vekaletin azil veya kanuni sebeplerle sona ermesi, kiracının bankaya giderek mevcut vekaletnameye gün ve saat belirterek şerh düşüp imzalamasıyla veya durumun noter aracılığıyla bankaya ihbar edilmesiyle hüküm ifade eder.
Kiracının bir tüzel kişi veya adi ortaklık olması durumunda kiralık kasayı kullanma yetkisi yalnızca usulüne uygun şekilde yetkilendirilmiş kişi veya kişilere aittir. Kasanın birden fazla kişi adına müştereken kiralanması halinde ise sözleşmede aksi yazılı olarak kararlaştırılmadığı müddetçe kiracılardan her biri tek başına kasayı açma ve muhteviyatı üzerinde tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir; bu tasarruflardan doğabilecek neticelerden banka sorumlu tutulamaz.
Kasa Dairesi Ziyaretleri, Şube Nakli ve Kiracının Vefatı
Kiracı veya yetkili vekili, kasa dairesine her girişinde bu işlem için tahsis edilmiş ziyaret defterini tarih ve saat belirterek imzalamak zorundadır. Ancak kiracı veya vekilinin bu mecburiyeti yerine getirmemiş olmasından ötürü bankaya kusur yüklenemez; banka deftere atılan imzanın sıhhatini inceleme yetkisine sahip olmakla birlikte bunu araştırmaya mecbur tutulmamıştır. Öte yandan banka şubesinin başka bir hizmet binasına taşınması durumunda kiralık kasaları yeni binaya nakletme hakkı bulunmaktadır.
Kiracının vefatı halinde mirasçılara kasa muhteviyatı veraset ilamının sunulması, mirasçıların hep birlikte veya yetkili müşterek vekil vasıtasıyla başvurmaları ve yetkili vergi memuru huzurunda resmi tespit yapılması şartıyla teslim edilir.
Kira Ödemeleri, Depozito ve Sözleşmenin Sona Ermesi
Kiralık kasanın kira bedeli peşin olarak ödenir. Kiracının bankada hesaplarının bulunması durumunda banka, tahakkuk eden kira bedelini ve sözleşmeden doğan diğer alacaklarını bu hesaplara borç kaydetme yetkisine sahiptir. Ayrıca anahtar kaybı, kilit değişimi veya kira temerrüdü gibi durumlara güvence oluşturmak üzere bir kereye mahsus depozito tahsil edilir ve doğan masraflar ile geciken kira bedeli banka tarafından bu depozitodan re'sen mahsup edilebilir.
Banka, uygun gördüğü takdirde peşin ödenen kira bedelinin henüz geçmemiş süreye ait kısmını kiracıya geri vererek sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. Sözleşme şartlarında ayrıca bankanın kaza, mücbir sebep, rutubet ve hava şartlarından meydana gelen zararlar ile kasanın içine konulan eşyalardan dolayı sorumlu tutulamayacağına yönelik sorumsuzluk kayıtlarına yer verilebilmektedir.
Kira sözleşmesini yenilemeyeceğini bildiren kiracı, anahtarları bankaya teslim etmezse takip eden dönemin kira bedelini peşin ödemekle yükümlü olur. Kiracının sözleşme bitiminden itibaren üç ay içerisinde anahtarları teslim etmemesi ve kira bedelini peşin ödememesi halinde banka kasayı noter huzurunda açtırma, alacağına karşılık kasa içeriğini saklama ve sakladığı muhteviyatı dilediği şekilde satarak masraflarını mahsup etme yetkisini saklı tutar. Sözleşme bitiminde kasadan çıkarılarak bankada muhafaza altına alınan eşyanın saklama masrafları ticari faizleriyle birlikte kiracı tarafından karşılanır.
Kiralık kasaya her türlü eşya konulabilir mi?
Hayır, kiralık kasalara yalnızca kıymetli evrak, ticari senet, menkul kıymet, mücevher ve vesaik konulabilir; yanıcı, patlayıcı, bozulabilen, koku yayan veya saklanması kanunen suç oluşturan maddeler konulamaz.
Kiralık kasa anahtarı kaybolursa ne yapılır?
Anahtarın kaybolması halinde kiracı derhal durumu bankaya yazılı olarak bildirmelidir; tek anahtar kaybolursa kilit tadil edilir veya değiştirilir, her iki anahtar kaybolursa kilit kiracı huzurunda kırılarak açılır ve masraflar kiracıya yansıtılır.
Kiracının vefatı halinde kasa içeriği mirasçılara nasıl verilir?
Kiracının ölümü halinde kasa muhteviyatı, veraset ilamının sunulması, mirasçıların hep birlikte veya müşterek vekil vasıtasıyla başvurması ve yetkili vergi memuru huzurunda tespit yapılması kaydıyla teslim edilebilir.
Banka kiralık kasanın içini kontrol edebilir mi?
Banka, güvenlik tedbiri olarak kiracının veya yetkili vekilinin huzurunda kasayı açtırıp muayene etme ve kapalı paketlerin muhteviyatına bakma yetkisine sahiptir; kiracı bu kontrole imkan tanımazsa sözleşme feshedilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy