Azami Tamir Süresinin Aşılması ve Tüketicinin Seçimlik Hakları
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 11/1 uyarınca malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici; sözleşmeden dönme, satış bedelinden indirim, ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim haklarından birini serbestçe seçebilir ve satıcı tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici onarım hakkını kullandığında, Kanunun 11 inci maddesinin dördüncü fıkrası ve 56 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince azami tamir süresinin aşılması, malın garanti süresi içinde yeniden arızalanması veya onarımın mümkün olmadığının anlaşılması hâllerinde diğer seçimlik haklarını kullanabilir ve satıcı bu talebi geri çeviremez.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 11Kaynağı aç
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 56Kaynağı aç
Tüketicinin sözleşmeden dönme hakkını tercih ettiği durumlarda 6502 sayılı Kanun m. 11/5 hükmü doğrultusunda ödenmiş olan satış bedelinin tamamı derhâl tüketiciye iade edilir. Kanunun 11 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır ve tüketici ayrıca Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat talebinde bulunabilir. Bununla birlikte azami tamir süresinin aşılması her uyuşmazlıkta kendiliğinden ve otomatik olarak para iadesi sonucunu doğurmaz; yapılacak hukuki değerlendirmede ürünün niteliği, arızanın durumu, servis süreci ve teknik raporlar birlikte dikkate alınır.
Azami Tamir Süreleri ve Sürenin Hesaplanması
Garanti Belgesi Yönetmeliği kapsamında yer alan pek çok tüketim malı bakımından azami tamir süresi yirmi iş günü olarak öngörülmüştür; ancak bazı ürün grupları için özel düzenlemeler yer alabilir. 6502 sayılı Kanun m. 11/4 uyarınca ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi taleplerinin yöneltilmesinden itibaren genel kural olarak azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur.
Onarım süresi kural olarak malın garanti kapsamında tamir edilmek üzere yetkili servise veya satıcıya teslim edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Takvim günü ile iş günü kavramları birbiriyle aynı olmadığından hafta sonları ve resmî tatiller süre hesabına etki eder.
6502 sayılı Kanun m. 56/2 gereğince garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlamak üzere asgari iki yıldır. Ancak taşınan özellikler sebebiyle kimi malların garanti şartları ilgili Bakanlıkça başka bir ölçü birimiyle de belirlenebilir.
Satıcı, Üretici ve İthalatçının Müteselsil Sorumluluğu
Garanti kapsamında yürütülen satış sonrası hizmetlerde yasal sorumluluk yalnızca teknik servisle sınırlı kalmaz. 6502 sayılı Kanun m. 56/3 uyarınca azami tamir süresinin aşılması veya arızanın giderilememesi nedeniyle tüketicinin yönelttiği seçimlik talebin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Tekrarlayan Arızalar ve Ayıpsız Misli ile Değişim Şartları
Tamir edilen üründe aynı arızanın yeniden meydana gelmesi, gerçekleştirilen onarımın kalıcı bir netice vermediğini gösterebilir. Bu durum, ürünün beklenen faydayı sağlayıp sağlamadığı ve kullanım güvenliği teknik incelemelerle ele alınarak tüketicinin diğer seçimlik haklarını kullanmasına hukuki zemin oluşturabilir.
Ayıpsız misli ile değişim talebi tüketiciye tanınan seçimlik haklar arasında yer alsa da, pratik müdahalelerle kolayca giderilebilen ve malın kullanımını kalıcı biçimde etkilemeyen basit arızalarda her zaman değişim yönünde karar verilmeyebilir.
Uyuşmazlıkların Çözümü ve İspat Belgeleri
Garanti kapsamında yaşanan uyuşmazlığın çözümsüz kalması hâlinde tüketici, uyuşmazlığın parasal değerine göre Tüketici Hakem Heyetine veya Tüketici Mahkemesine başvurabilir. Hakem heyetleri, belirli parasal sınırlar dâhilindeki tüketici taleplerinin süratle ve düşük maliyetle sonuçlandırılmasını sağlar.
Yasal başvuru mercilerine sunulacak dosyada; satış faturası, garanti belgesi, yetkili servis fişleri, ürünün servise teslim edildiğini gösteren tutanaklar, yapılan yazışmalar, arızayı gösteren kayıtlar ve mevcut teknik raporların bulunması hak iddialarının ispatı bakımından önem taşır.
Azami tamir süresi aşılırsa doğrudan para iadesi alınabilir mi?
Azami tamir süresi aşıldığında tüketici sözleşmeden dönerek ödediği bedelin tamamının iadesini talep edebilir; ancak değerlendirmede ürünün teknik raporları ve arıza durumu birlikte ele alınır.
Tamir süresi ne zaman başlar ve iş günü nasıl hesaplanır?
Onarım süresi ürünün satıcıya veya yetkili servise teslim edildiği tarihten itibaren başlar; süre takvim gününe göre değil, hafta sonları ve resmî tatiller gözetilerek iş günü üzerinden hesaplanır.
Tüketicinin seçimlik talebini yerine getirmeyen taraflar kimlerdir?
Azami onarım süresinin aşılması hâlinde tüketicinin bildirdiği seçimlik talebin yerine getirilmemesinden 6502 sayılı Kanun m. 56/3 gereği satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Tüketici Hakem Heyetine başvururken hangi belgeler sunulmalıdır?
Başvuru sürecinde satış faturası, garanti belgesi, yetkili servis fişleri, teslim tutanakları ve varsa teknik inceleme raporlarının sunulması uyuşmazlığın ispatında önem taşır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy