Evlilik en az bir yıl devam etmişse, eşlerin birlikte mahkemeye başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi, evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılması sonucunu doğurur. Bu durumda boşanmaya karar verilebilmesi, hâkimin her iki tarafı da dinleyerek iradenin serbestçe açıklandığı kanaatine ulaşmasına ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna dair tarafların kabul edeceği düzenlemeyi uygun görmesine bağlıdır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 166Kaynağı aç
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Bu imkân, anlaşmalı yolun şartlarından ayrı bir dava sebebidir.
Davacının kusuru daha ağırsa davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir. Metin her olayda boşanmaya hükmedileceğini değil, karar verilebileceğini belirtir.
Birlikte başvuru veya davanın kabulü
Anlaşmalı boşanmanın bu özel hâli için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Eşler birlikte başvurabilir veya bir eş diğerinin davasını kabul edebilir. Bu iki hâlden biri gerçekleşirse evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Birlikte başvuru veya davanın kabulü hâlinde, tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz. Bu istisna yalnızca anılan hâle ilişkindir.
Hâkimin dinlemesi ve kabul edilen düzenleme
Boşanma kararı verilebilmesi, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesine bağlıdır. Ayrıca boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi hâkimin uygun bulması şarttır.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur. Taraflarca kabul edilmeyen bir değişiklikle boşanmaya hükmedileceği düzenlenmemiştir.
Davanın reddinden sonra ortak hayatın kurulamaması
Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılan davanın reddi kesinleştikten sonra, bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi ve her ne sebeple olursa olsun ortak hayatın yeniden kurulamaması hâlinde evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır. Eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanmada bir yıllık süre aranır mı?
Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse, birlikte başvuru veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Hâkim eşleri bizzat dinlemek zorunda mıdır?
Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır.
Malî sonuçlar ve çocukların durumu nasıl ele alınır?
Hâkim, boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Gerekli gördüğü değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.
Kusuru daha ağır olan eşin davasına itiraz edilebilir mi?
Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına ilişkin önceki fıkradaki hâllerde, davacının kusuru daha ağırsa davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. İtiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy