Atama İptali Davasında Yürütmeyi Durdurmanın Niteliği
İdari yargılama hukukunda kural olarak Danıştayda veya idare mahkemelerinde iptal davası açılması, dava konusu edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama veya nakil işlemlerine karşı dava açılması memurun yeni görev yerine gitme yükümlülüğünü kendiliğinden askıya almadığından, işlemin icrasının durdurulması mahkemeden ayrıca talep edilmelidir. Yürütmeyi durdurma talebi, iptal davası açılırken dava dilekçesinde ileri sürülebileceği gibi davanın devamı süresince her zaman da yapılabilir. Buna karşılık aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmeyi durdurma talebinde bulunulması kanunen mümkün değildir. Yürütmeyi durdurma kararı uyuşmazlığın esasını nihai olarak çözümleyen bir karar olmayıp geçici nitelikte bir önlemdir; mahkeme yargılamanın ilerleyen safhalarında davanın esastan reddine de karar verebilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
Yürütmeyi Durdurma Kararı Verilmesinin Kanuni Şartları
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca atama iptali davalarında yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının kümülatif, yani birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Mahkeme kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı bulunduğu ve işlemin uygulanması durumunda doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğu açıkça belirtilmelidir. Dayanak kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.
Yürütmenin Durdurulması Kararlarında Teminat Kuralı
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin 6. fıkrasına göre yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir. Bununla birlikte mahkeme, uyuşmazlığın ve durumun gereklerini gözeterek teminat aranmamasına da karar verebilir. Kanuni düzenleme gereğince idareden ve adli yardımdan yararlanan kimselerden teminat alınmaz. Teminata ilişkin olarak taraflar arasında anlaşmazlık çıkması halinde bu uyuşmazlık, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hâkim tarafından çözümlenir.
Atama İşlemlerinde İdarenin Savunmasının Alınması Zorunluluğu
İdari yargılama usulünde yürütmenin durdurulması kararı, kural olarak davalı idarenin savunması alındıktan veya yasal savunma süresi geçtikten sonra gerekçe gösterilerek verilebilir. Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı anlaşılırsa mahkeme, davalı idarenin savunması alınmaksızın istemi reddedebilir. Kanunda uygulanmakla etkisi tükenecek işlemler için idarenin savunması alınmadan da yürütmenin durdurulabileceği öngörülmüşse de 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 2. fıkrasındaki açık hüküm uyarınca kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin işlemler bu istisnanın kapsamı dışındadır. Dolayısıyla kamu görevlilerinin naklen atama işlemlerinde davalı idarenin savunması alınmadan yürütmeyi durdurma kararı verilemez. Mahkeme, yürütmenin durdurulması istemli davalarda savunma ve cevap sürelerini kısaltabileceği gibi tebligatın memur eliyle yapılmasına da karar verebilir.
Yetkili Mahkeme ve Dava Açma Süresi
Atama işlemine karşı tebliğ tarihinden itibaren genel dava açma süresi olan altmış gün içinde iptal davası açılması ve yürütmenin durdurulmasının talep edilmesi gerekir. Bu altmış günlük süre hak düşürücü niteliktedir ve sürenin kaçırılması halinde açılan dava süre aşımı gerekçesiyle reddedilir. Yürütmeyi durdurma talepleri, atama işleminin iptali için davanın açıldığı idare mahkemesince karara bağlanır. 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzaklaştırılmalarına ilişkin uyuşmazlıklarda ise yetkili mahkeme kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 33Kaynağı aç
Atama İşleminde Takdir Yetkisi ve İspat Yükü
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 76. maddesi çerçevesinde idarenin kamu görevlilerini naklen atama konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır; ancak bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. Atama yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının anlaşılması halinde işlem sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırı sayılarak iptal edilir. Takdir yetkisinin kamu yararı aleyhine kullanıldığını kanıtlama yükü davacı memur üzerinde olmakla birlikte idari yargı mercii de bu durumu kendiliğinden saptayabilir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun E. 2022/3464, K. 2023/1154 sayılı kararında, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığına dair bilgi ve belge bulunmaması halinde naklen atama işleminde hukuka aykırılık görülmeyeceği kabul edilmiştir.
Danıştay 2. Daire, E. 2022/290, K. 2022/4957Kaynağı aç
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/3464, K. 2023/1154Kaynağı aç
Kararın Tebliği, İtiraz Usulü ve İnceleme Sırası
Yürütmenin durdurulmasına dair verilen mahkeme kararları on beş gün içinde yazılır ve imzalanır. Dosya hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilmesi halinde dava dosyası öncelikle incelenir ve karara bağlanır. Yürütmenin durdurulması talebinin kabulü veya reddi kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Bölge İdare Mahkemesi nezdinde itiraz edilebilir. İtiraz mercii olan Bölge İdare Mahkemesi, dosyanın kendisine intikalinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır ve bu itiraz üzerine verilen karar kesindir.
İdarenin Kararı Uygulama Yükümlülüğü ve Tazminat Sorumluluğu
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesi gereğince idare, yürütmeyi durdurma kararının kendisine tebliğinden itibaren gecikmeksizin kararın icaplarına göre işlem tesis etmek veya eylemde bulunmak zorundadır; bu süre tebliğ tarihinden başlayarak hiçbir şekilde otuz günü geçemez. İdare, söz konusu yasal süre içerisinde memuru eski görevine iade etmekle yükümlüdür. Mahkeme kararlarının gereklerini yerine getirmeyen idare aleyhine Danıştayda veya ilgili idare mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince uygulanmaması durumunda tazminat davası kamu görevlilerinin şahsına karşı değil, ancak ilgili idare aleyhine açılabilir. Hukuka aykırı atama işlemi nedeniyle mahrum kalınan özlük hakları ve mali kayıplar ise iptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra açılacak tam yargı davasında yasal faiziyle talep edilebilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 28Kaynağı aç
Sıkça Sorulan Sorular
Atama iptali davası açıldığında atama işlemi kendiliğinden durur mu?
Hayır, idari yargıda dava açılması işlemin icrasını kendiliğinden durdurmaz; memurun eski görev yerinde kalabilmesi için mahkemeden yürütmeyi durdurma kararı alınması gerekir.
Atama davalarında idarenin savunması beklenmeden karar verilebilir mi?
Hayır, kamu görevlilerinin naklen atama işlemleri kanunen uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmadığı için idarenin savunması alınmadan veya savunma süresi geçmeden yürütmeyi durdurma kararı verilemez.
Yürütmeyi durdurma kararında teminat yatırılması zorunlu mudur?
Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak mahkeme durumun gereklerine göre teminat aranmamasına karar verebilir, ayrıca adli yardımdan yararlananlar ile idareden teminat alınmaz.
Yürütmeyi durdurma kararına itiraz nereye ve kaç günde yapılır?
Kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde Bölge İdare Mahkemesine bir defaya mahsus itiraz edilebilir; bu merciin yedi gün içinde vereceği karar kesindir.
İdare yürütmeyi durdurma kararını kaç gün içinde yerine getirmek zorundadır?
İdare, yürütmeyi durdurma kararının tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde kararın gereğini yerine getirmek ve memuru eski görevine iade etmek zorundadır.
Atama ve nakil iptali davalarında hangi yer mahkemesi yetkilidir?
Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yerinin bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

