İptal Davasının Yürütmeye Etkisi ve İdari İtiraz Süreci
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27'nci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, Danıştay'da veya idare mahkemelerinde dava açılmış olması dava edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. 6306 sayılı Kanun kapsamında tapu kütüğüne işlenen riskli yapı şerhine karşı malik tarafından öncelikle tebliğden itibaren 15 gün içinde idareye itiraz edilmesi zorunludur. Henüz bir dava süreci başlamamış olduğundan, bu idari itiraz aşamasında yürütmenin durdurulması talep edilemez.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
İdare bünyesindeki teknik heyetin itirazı ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yürütmeyi durdurma istemi bağımsız bir dava olarak açılamaz; iptal davası dilekçesi içerisinde gerekçeli bir talep olarak yer alır veya dava açıldıktan sonra ek bir dilekçeyle mahkemeye sunulur.
Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilmesinin Kanuni Şartları
2577 sayılı Kanun'un 27'nci maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca idare mahkemeleri, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ile idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının kümülatif biçimde birlikte gerçekleşmesi halinde yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Mahkemece verilen yürütmenin durdurulması kararlarında, idari işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve işlemin icrası halinde hangi telafisi güç veya imkânsız zararların ortaya çıkacağı açıkça belirtilmelidir. Yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına hükmedilemez.
Kural olarak yürütmenin durdurulması kararı, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verilir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, idarenin savunması alındıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. Buna karşın, dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması talebinin yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmasına gerek görülmeksizin istem reddedilebilir.
Savunma Süreleri, Tebligat ve Teminat Esasları
Kentsel dönüşüm uyuşmazlıklarında mahkeme, davalı idareye savunma sunması için 10 veya 15 gün gibi süreler tanıyabilir ve savunma gelene kadar geçici olarak yürütmenin durdurulması yönünde ara karar kurabilir. 2577 sayılı Kanun'un 27'nci maddesinin 5'inci fıkrası gereğince yürütmenin durdurulması istemli davalarda kanunda yazılı savunma ve cevap süreleri kısaltılabileceği gibi, tebligatın memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir.
Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak mahkeme durumun gereklerine göre teminat aranmamasına da hükmedebilir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. Teminata ilişkin olarak taraflar arasında çıkacak uyuşmazlıklar kararı veren mahkeme veya hâkim tarafından çözüme kavuşturulur.
Kararın Yazılması, Öncelikli İnceleme ve İtiraz Usulü
Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar 15 gün içinde yazılır ve imzalanır. Hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları mahkemece öncelikle incelenir ve nihai karara bağlanır. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulması ise kanunen mümkün değildir.
İdare mahkemeleri veya tek hâkim tarafından yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kabule ya da redde ilişkin kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. Dosyanın kendisine gelişinden itibaren 7 gün içinde karar vermek zorunda olan itiraz merciinin kararı kesindir.
Kentsel dönüşümde iptal davası açılması yıkım veya tahliyeyi durdurur mu?
Dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz; idari işlemin icrasının önlenmesi için mahkemeden yürütmeyi durdurma kararı alınması gerekir.
Riskli yapı tespitine idari itiraz aşamasında yürütmeyi durdurma istenebilir mi?
Hayır, tapudaki şerhe karşı 15 gün içinde idareye yapılan itiraz aşamasında henüz yargı süreci başlamadığından yürütmeyi durdurma talep edilemez.
Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için hangi şartlar aranır?
İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.
Yürütmeyi durdurma talebinin reddi halinde itiraz süresi ne kadardır?
Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz merciinin 7 gün içinde vereceği karar kesindir.
Aynı gerekçelerle yeniden yürütmeyi durdurma talep edilebilir mi?
Hayır, 2577 sayılı Kanun uyarınca aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy