Fiilin Tanımı ve Öngörülen Disiplin Cezası
Genel kolluk teşkilatında görev yapan personelin mesai arkadaşlarına, kendisiyle eşit rütbedeki meslektaşlarına veya maiyetindeki astlarına yönelttiği onur kırıcı sözler disiplin hukukunda açık yaptırımlara bağlanmıştır. 7068 sayılı Kanun m. 8/3-b-1 uyarınca, personelin aynı rütbede çalıştığı kişilere, astlarına ya da mesai arkadaşlarına onur kırıcı söz söylemesi, bu doğrultuda davranış sergilemesi yahut sözle, yazıyla veya eylemle hakarette bulunması dört ila on günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirir.
7068 sayılı GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
Benzer Disiplin Maddeleriyle Karşılaştırma
7068 sayılı Kanun m. 8/2-e kapsamında, görev sırasında veya dışında kendisi ile aynı rütbede çalışanlara veya mesai arkadaşlarına karşı saygısız davranmak kınama cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Aynı Kanun m. 8/3-c-4 uyarınca ise görev sırasında kişilere karşı onur kırıcı söz söylemek veya davranışta bulunmak, on bir ila on beş günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirmektedir.
Eylemin süreklilik arz etmesi veya kurum içine yönelmesi hâlinde daha ağır yaptırımlar düzenlenmiştir. 7068 sayılı Kanun m. 8/4-a-8 gereğince, mevzuatta ayrıca başka bir disiplinsizlik olarak belirlenmemiş olması koşuluyla, astlara veya çalışma arkadaşlarına yönelik devamlılık gösteren sistemli baskı ve taciz fiilleri dört ay kısa süreli durdurma cezasına tabidir. Kanunun 8/5-a-2 maddesinde ise vazife başında kişilere yahut kurum binalarına herhangi bir sebeple intikal etmiş kişilere hakarette bulunulması on iki ay uzun süreli durdurma cezası kapsamına alınmıştır.
Hukuka Aykırı Ses Kayıtları ve İspat Rejimi
Disiplin soruşturmalarında başvurulan delillerin hukuka uygun yollardan toplanması anayasal bir zorunluluktur. Anayasa'nın 38. maddesinin altıncı fıkrasındaki kanuna aykırı yollarla elde edilmiş bulguların delil sayılamayacağı yönündeki kural disiplin yargılamasında da bağlayıcıdır. Danıştay 5. Dairesinin E. 2016/15945, K. 2019/2827 sayılı kararında; kişilerin rızası dışında yapılan ortam dinleme ve ses kayıtlarının hukuka aykırı delil niteliği taşıdığı, bu nedenle disiplin cezalandırmasına temel yapılamayacağı belirtilmiştir. Söz konusu hukuka aykırı kayıt dosya kapsamından çıkarıldığında, dinlenen tanık beyanlarının da iddia edilen onur kırıcı ifadeleri doğrulamadığı somut olayda, isnadın sübut bulmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararı oyçokluğuyla bozulmuş ve yeniden karar verilmek üzere dosya mahkemesine gönderilmiştir. Bahse konu kararda, ilk derece mahkemesi hükmünün onanması gerektiği yönünde bir karşı oy yer almıştır.
Danıştay 5. Daire, E. 2016/15945, K. 2019/2827Kaynağı aç
Disiplin soruşturmalarında kişilerin meşru savunma amacıyla konuşmaları gizlice kaydettiği ve bunun özel hayatı zedelemediği müddetçe kullanılabileceği yönündeki savunmalar bu kararda kabul görmemiştir. Öte yandan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 133/1 uyarınca aleni olmayan konuşmaların ilgililerin izni bulunmaksızın dinlenmesi veya ses alma aygıtıyla kayda geçirilmesi iki yıldan beş yıla kadar hapis yaptırımı doğurur. Aynı Kanun m. 133/2 uyarınca kişinin bizzat katıldığı kapalı bir söyleşiyi diğer katılımcıların rızası olmadan kaydetmesi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasına, m. 133/3 uyarınca bu kayıtların hukuka aykırı şekilde ifşa edilmesi ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adlî para cezasına tabidir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 133Kaynağı aç
Geçmiş Hizmet Değerlendirmesi ve Bir Alt Derece Ceza
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 15. maddesinde yer alan ceza indirimi mekanizmasında, karar aşamasına kadar personelin geçmişteki hizmet durumu değerlendirilir. Hükme göre, geçmiş hizmetleri olumlu nitelikte bulunan, iyi ya da çok iyi derecede performans puanına sahip olan ve bunun yanında ödül veya başarı belgesi almış olan personele; işlenen eylemin niteliği, gerçekleştirilme biçimi, cereyan ettiği yer ve zaman göz önünde tutularak öngörülen disiplin cezasının bir derece hafifi uygulanabilir.
717339 sayılı EMNİYET TEŞKİLATI DİSİPLİN TÜZÜĞÜ m. 15Kaynağı aç
Lehe Olan Hükmün Uygulanması ve Dava Açma Süresi
Disiplin hukuku sahasında lehe olan kuralın tatbiki ilkesi geçerlidir. Eylemin gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri ile sonradan yürürlüğe konulan kurallar farklılık taşıyorsa, hakkında soruşturma yürütülen memurun lehine sonuç doğuran düzenlemenin esas alınması icap eder. Yargı denetimi neticesinde lehe olan düzenlemenin dikkate alınması amacıyla verilen bir iptal kararı bulunması hâlinde ise bu karar, lehe kurala uygun olacak biçimde yeni bir disiplin yaptırımı tesis edilmesine engel oluşturmaz.
Disiplin cezasının kesinleştiğinin muhatabına resmen bildirilmesinden itibaren 60 gün içerisinde dava açılmalıdır. Bu 60 günlük dava açma süresi, jandarma bünyesinde görev yapan uzman çavuşlar ile emniyet teşkilatındaki polis memurları bakımından geçerlidir.
Mesai arkadaşına onur kırıcı söz söyleyen kolluk görevlisi ne ceza alır?
7068 sayılı Kanun m. 8/3-b-1 kapsamında, aynı rütbede çalışanlara, astlara veya mesai arkadaşlarına yönelik onur kırıcı söz söylemek, bu mahiyette davranmak ya da hakaret etmek dört ila on günlüğe kadar aylıktan kesme cezası ile karşılanır.
Gizli ses kaydı disiplin cezasında delil olarak kabul edilir mi?
Anayasa m. 38/6 uyarınca kanuna aykırı elde edilen bulgular delil sayılamaz. Danıştay 5. Dairesinin E. 2016/15945, K. 2019/2827 sayılı oyçokluğuyla verilen kararında, personelin rızası dışında alınan gizli dinleme kayıtlarının hukuka aykırı delil olduğu ve ceza tayininde dayanak yapılamayacağı belirtilerek, diğer delillerle fiilin sübuta ermediği gerekçesiyle davanın reddine ilişkin mahkeme kararı bozulmuştur.
Disiplin cezasının iptali için dava açma süresi ne kadardır?
Disiplin cezasının kesinleştiğinin kişiye tebliğ edildiği tarihten itibaren dava açma süresi 60 gündür; bu kural polis memurları ve jandarma personeli olan uzman çavuşlar için geçerlidir.
Disiplin sürecinde sonradan yürürlüğe giren lehe kural uygulanır mı?
Disiplin cezalarında lehe norm ilkesi uygulanır; fiilin işlendiği tarihteki kurallar ile sonradan yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklıysa memurun lehine olan yasal kural dikkate alınır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

