2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesi, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmasını, savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilememesini ve disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamamasını düzenler. Silahlı Kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır. Bu hükümler disiplin işleminin iptalini veya ilgilinin göreve iadesini kendiliğinden sonuç olarak düzenlemez.
2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI m. 129Kaynağı aç
Sadakat yükümlülüğü
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesine göre memurlar ve diğer kamu görevlileri, Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdür. Hüküm bu yükümlülüğü belirtir; belirli bir örgüt bağlantısını, görevden çıkarma sebebini veya göreve iade sonucunu ayrıca düzenlemez.
Disiplin cezasında savunma hakkı
Aynı maddede memurlara, diğer kamu görevlilerine ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile bunların üst kuruluşlarının mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği düzenlenmiştir. Maddenin devamında Silahlı Kuvvetler mensupları hakkındaki hükümler saklı tutulduğundan bu güvence, o kişiler bakımından saklı hükümlerle birlikte değerlendirilir. Saklı hükümlerin içeriği ve hangi disiplin işlemine nasıl uygulanacağı bu fıkradan çıkarılamaz.
Disiplin kararlarının yargı denetimi
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinin üçüncü fıkrasına göre disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz. Aynı maddede Silahlı Kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır. Yargı denetiminin kapatılamaması, açılan her başvurunun kabul edileceği veya ilgilinin göreve iade edileceği anlamına gelmez.
Silahlı Kuvvetler mensupları yönünden saklılık
Anayasa'nın 129. maddesi, Silahlı Kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümleri saklı tutar. Saklılık, maddede yer alan sadakat, savunma ve yargı denetimi hükümlerinin bu kişiler bakımından ayrıca öngörülmüş hükümler varsa onlarla birlikte okunmasını gerektirir. Saklı tutulan hükümlerin metni bu maddede gösterilmediğinden, askerî personel hakkında belirli bir disiplin işleminin hangi şartla tesis edileceği veya kaldırılacağı yalnız bu saklılık kaydından belirlenemez.
Sık sorulan sorular
Disiplin cezası savunma hakkı tanınmadan verilebilir mi?
Anayasa'nın 129. maddesine göre memurlara, diğer kamu görevlilerine ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile üst kuruluşlarının mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. Silahlı Kuvvetler mensupları hakkındaki hükümler saklıdır.
Disiplin kararı yargı denetiminin dışında bırakılabilir mi?
Anayasa'nın 129. maddesinin üçüncü fıkrası, disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağını düzenler. Aynı maddede Silahlı Kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır. Bu hüküm denetimin sonucunu veya göreve iadeyi önceden belirlemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy