1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 65. maddesi, tayin olunduğu vazife ve memuriyet emrinin tebliğinden sonra hareket etmeyen veya yol süresi hariç tutularak yolda fazla süre geçirip vazife ve memuriyetine iltihak etmeyen subay, askeri memur ve astsubay için hapis cezası öngörür. Seferberlik hali dışında hapis üç aya kadardır. Seferberlikte hapis üç aydan beş aya kadardır.
1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU m. 65Kaynağı aç
25/1/1957-6889/1 md.)
Tayin olunduğu vazife ve memuriyet
emrinin tebliğinden itibaren mazeretsiz hazarda 15 ve seferberlikte 6 gün
içinde hareket etmiyen veya yol müddeti hariç olarak hazarda 7, seferde 3
günden fazla bir müddet yolda geçirerek vazife ve memuriyetlerine iltihak
etmiyen subaylar, askeri memurlarla astsubaylar üç aya kadar ve seferberlikte
üç aydan beş aya kadar hapsolunurlar. Tekerrürü halinde ilk fiil hazarda ise
altı ay ve seferberlikte ise sekiz ay ve her iki fiil seferberlikte ise bir
sene hapsolunurlar.
Yukarda hareket ve
iltihak için tayin olunan müddetlerin bitmesinden itibaren hazarda altı,
seferberlikte üç gün içinde kıtasına iltihak etmiyenler hakkında da 66 ncı
madde hükümleri tatbik olunur.
Firar ve cezası:
Kimler ve hangi fiiller kapsanır
Hüküm subayları, askeri memurları ve astsubayları birlikte düzenler. Birinci fiil, vazife ve memuriyet emrinin tebliğinden itibaren belirlenen süre içinde hareket etmemektir. Bu seçenekte mazeretsizlik metinde açıkça aranır; süre hazarda 15 gün, seferberlikte 6 gündür.
İkinci fiil, yol müddeti hariç hazarda 7 günden veya seferde 3 günden fazla yolda kalınarak vazife ve memuriyete iltihak edilmemesidir. Yol süresi, fazla geçen sürenin hesabına katılmaz. Hareket etmeme seçeneğindeki mazeretsizlik ibaresi, bu ikinci seçeneğe ayrıca yazılmamıştır.
65. madde, 25/1/1957 tarihli ve 6889 sayılı Kanunun 1. maddesiyle değiştirilmiş biçimiyle düzenlenmiştir. Aynı maddede hareket ve iltihak süreleri, hapis sınırları, tekerrür sonuçları ve 66. maddeye yapılan yollama birlikte yer alır.
Hareket etmeme ve hapis aralığı
Emrin tebliğinden itibaren mazeretsiz olarak hazarda 15 gün veya seferberlikte 6 gün içinde hareket etmeyen subay, askeri memur ve astsubay 65. maddedeki hapis yaptırımına tabidir. Süre, hareketin tebliğden sonra başlamaması haline ilişkindir.
Bu fiiller için hapis, seferberlik hali dışında üç aya kadardır. Seferberlikte alt sınır üç ay, üst sınır beş aydır. Metin, cezanın bu sınırlar içinde nasıl takdir edileceğini ayrıca düzenlemez.
Yolda kalarak iltihak etmeme
Yol müddeti dışında hazarda 7 günden, seferde 3 günden fazla yolda geçirilerek vazife ve memuriyete iltihak edilmemesi de aynı kişi grubu için 65. maddedeki hapis yaptırımına bağlanmıştır.
Hareket etmeme yönünde seferberlikte, yolda kalma yönünde ise seferde ifadesi kullanılır. Metin bu iki ifade arasındaki ilişkiyi açıklamaz. Yolda kalarak iltihak etmeme halinde de hapis, seferberlik dışında üç aya kadar; seferberlikte üç aydan beş aya kadardır.
Tekerrürde öngörülen hapis
65. maddedeki fiilin tekerrüründe hapis süresi üç hale göre belirlenir. İlk fiil hazarda ise altı ay, seferberlikte ise sekiz ay hapis öngörülür. Her iki fiil seferberlikte ise hapis bir yıldır.
Madde, sonucu bu üç hale bağlar. Tekerrürün hangi fiiller arasında ve hangi koşullarla oluşacağı bu kesitte tanımlanmamıştır.
Ek süre ve 66. maddeye yollama
Hareket ve iltihak için gösterilen süreler bittikten sonra hazarda altı gün, seferberlikte üç gün içinde kıtasına iltihak etmeyenler hakkında 66. madde hükümleri uygulanır. Bu süre, ilk sürelerin bitiminden sonra başlayan ayrı bir süredir.
Yollama 66. maddenin tamamınadır. 65. maddedeki subay, askeri memur ve astsubay ifadeleri ile 66. maddedeki askeri şahıslar ifadesi arasındaki ilişki bu kesitlerde açıklanmamıştır.
1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU m. 66Kaynağı aç
14/6/1989-3574/2 md.)
1) Aşağıda yazılı askeri şahıslar bir
yıldan üç yıla kadar hapsolunur:
a) Kıt'asından veya
görevi icabı bulunmak zorunda olduğu yerden izinsiz olarak altı günden fazla
uzaklaşanlar,
b) Kıt'asından veya
görevini yapmakta olduğu yerden izin, istirahat veya hava değişimi alarak
ayrılanlardan, dönmeye mecbur bulundukları günden itibaren altı gün içerisinde
özürsüz olarak gelmeyenler,
2) Aşağıda yazılı
hallerde hapis cezası iki yıldan aşağı olamaz.
a) Suçlu, silah,
mühimmat ve bunların teçhizat veya nakil vasıtalarından ve hayvanlardan birini
veya ordu hizmetine tahsis edilen herhangi bir şeyi beraberinde götürmüş ise;
b) Suçlu hizmet yaparken
kaçmış ise;
c) Suçlu mükerrir ise;
3) Seferberlikte bu
maddede yazılı mehiller yarıya indirilir.
Yabancı memlekete
firar edenlerin cezaları:
66. maddedeki haller
66. madde, 14/6/1989 tarihli ve 3574 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değiştirilmiş biçimiyle yer alır. Birinci fıkrada yazılı askeri şahıslar bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Askeri şahıslar ifadesinin kapsamı bu hükümde tanımlanmamıştır.
Birinci fıkranın (a) bendine göre, kıtasından veya görevi icabı bulunmak zorunda olduğu yerden izinsiz olarak altı günden fazla uzaklaşanlar bu kapsamdadır. (b) bendine göre, izin, istirahat veya hava değişimi alarak ayrılanlardan dönmeye mecbur bulundukları günden itibaren altı gün içinde özürsüz gelmeyenler de aynı fıkrada yer alır.
İkinci fıkrada yazılı hallerde hapis cezası iki yıldan aşağı olamaz. Bu haller; suçlunun silah, mühimmat, bunların teçhizat veya nakil vasıtalarından ve hayvanlardan birini ya da ordu hizmetine tahsis edilen herhangi bir şeyi beraberinde götürmesi, suçlunun hizmet yaparken kaçması ve suçlunun mükerrir olmasıdır. Hizmet yaparken ve mükerrir ifadeleri bu kesitte ayrıca tanımlanmamıştır.
Seferberlikte 66. maddede yazılı mehiller yarıya indirilir. İndirim süreler içindir. Bir yıldan üç yıla kadar hapis ile iki yıldan aşağı olamama sınırı bu hükümle yarıya indirilmez. Birinci fıkradaki altı günlük süre de seferberlikte bu mehil kuralına bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Hareket için süre kaç gündür?
Emrin tebliğinden itibaren mazeretsiz hareket süresi hazarda 15 gün, seferberlikte 6 gündür. Hüküm subay, askeri memur ve astsubay hakkındadır.
Yolda kalma nasıl hesaplanır?
Yol müddeti hesaba katılmaz. Yol müddeti hariç hazarda 7 günden veya seferde 3 günden fazla yolda kalınarak iltihak edilmemesi 65. madde kapsamındadır.
65. maddedeki hapis cezası nedir?
Seferberlik dışında hapis üç aya kadardır. Seferberlikte hapis üç aydan beş aya kadardır.
Tekerrür halinde süre değişir mi?
Evet. İlk fiil hazarda ise altı ay, seferberlikte ise sekiz ay; her iki fiil seferberlikte ise bir yıl hapis öngörülür.
Süre bitince hangi hüküm devreye girer?
Hareket ve iltihak sürelerinin bitmesinden itibaren hazarda altı, seferberlikte üç gün içinde kıtasına iltihak etmeyenler hakkında 66. madde hükümleri uygulanır.
66. maddede iki yıllık alt sınır hangi hallerde vardır?
Suçlunun sayılan eşya veya hayvanı beraberinde götürmesi, hizmet yaparken kaçması ve mükerrir olması hallerinde hapis cezası iki yıldan aşağı olamaz.
Seferberlik 66. maddedeki süreleri nasıl etkiler?
Seferberlikte 66. maddede yazılı mehiller yarıya indirilir. Bu kural hapis miktarlarının yarıya indirilmesi şeklinde düzenlenmemiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy